Team Red-oprichter Amrish Baidjoe wordt woensdag verhoord door de corona-commissie.
Na intensivist Diederik Gommers („Code Zwart was heel dichtbij”) en RIVM-modelleur Jacco Wallinga („Al snel werd duidelijk dat het virus redelijk besmettelijk was”) eerder deze week, verschijnen woensdag huisarts Rob Elens en epidemioloog Amrish Baidjoe als experts voor de parlementaire enquêtecommissie Corona.
„Oorlog is de beste broedplaats voor infectieziekten”, zei microbioloog en veldepidemioloog Amrish Baidjoe in april 2022 in NRC. Voor Artsen zonder Grenzen en het Rode Kruis werkte hij in conflictgebieden. Mensen leven daar in onveilige omstandigheden, zitten soms dicht bij elkaar in schuilkelders of slapen juist op straat, acute zorg heeft dan „terecht” prioriteit boven infectiebestrijding.
Baidjoe werd in 2022 geïnterviewd vanwege zorgen om Oekraïners. Enkele maanden na het begin van de grootschalige Russische invasie-oorlog van hun land, nam het aantal gevluchte Oekraïners toe. Ze hadden een lage vaccinatiegraad, hun wantrouwen in vaccins was groot. Maar dat corona weer zou oplaaien door deze vluchtelingen, daar geloofde Baidjoe niet in.
Amrish Baidjoe wordt woensdag gehoord door de enquêtecommissie als mede-initiatiefnemer van Red Team Covid 19 NL. Dat was een groep deskundigen die ongevraagde adviezen – evenals stevige kritiek – gaven op de manier waarop het kabinet de coronacrisis bestreed. „De regering deed alsof ze luisterde en nam zelfs een deel van het jargon over”, zei Baidjoe over de Red Team-adviezen, maar deed in de praktijk iets compleet anders. „En aan dat spel wensen we niet mee te doen.” Het Red Team hief zichzelf op in 2022.
Baidjoe en andere leden van het Red Team schoven dikwijls aan in talkshows. Kern van hun kritiek: Nederland greep telkens te laat in met harde maatregelen, terwijl dat volgens de groep niet zou hoeven indien gestreefd werd naar zo min mogelijk besmettingen. „Het Red Team stond vooral voor vroeg ingrijpen”, zei Baidjoe.
Neem de besluitvorming rondom mondkapjes, die Baidjoe in 2022 als voorbeeld gaf van weifelend beleid. „Aan het begin werd gezegd dat eerst een uitgebreide studie moest worden uitgevoerd. Terwijl de verspreiding van zo’n virus doorgaat. Je ziet dat wetenschappers niet gewend zijn beslissingen te nemen in grote mate van onzekerheid. En helaas bij een uitbraak zoals deze – en eigenlijk elke uitbraak met een virus – kan dat niet.”
Ook vond hij dat de overheid veel actiever en helderder moest communiceren met moeilijker te bereiken doelgroepen. Over de live uitgezonden coronapersconferenties van premier Mark Rutte (VVD), zorgminister Hugo de Jonge (CDA) en RIVM-baas Jaap van Dissel, zei Baidjoe: „Mensen kijken misschien in groten getale, maar in nog groteren getale niet.”
Hij had z’n hand uitgestoken om kennis te maken met presentator Jeroen Pauw, de camera’s draaiden nog niet. Rob Elens, huisarts uit het Noord-Limburgse dorp Meijel, was in de eerste maanden van de pandemie, het was mei 2020, te gast bij het praatprogramma Op1.
Aan tafel memoreerde Pauw de kennismaking van eerder die avond: „U lapt alles aan uw laars?”. Nee hoor, antwoordde Elens, „ik word weleens ‘cowboy’ genoemd, maar ik ben wel gewoon een verstandig persoon”. Met deviezen als geen handen schudden of anderhalve meter afstand bewaren, had de arts „moeite”.
Viroloog Ab Osterhaus, ook te gast, vond dat merkwaardig voor een huisarts. („Straks nog een paar dingen waarover jullie het oneens zijn”, kondigde Pauw alvast aan.)
Woensdag verhoort de enquêtecommissie Elens, die door de commissie wordt aangekondigd als „kritisch over het coronabeleid”. Veeleer dan in talkshows of kranten, verwierf de huisarts tijdens de pandemie bekendheid in ‘alternatieve’ media en op socialemediaplatformen. Elens had naar eigen zeggen hét medicijn tegen Covid-19 gevonden: hydroxychloroquine. Een antimalariamiddel waarvan ook Donald Trump, destijds bezig aan een eerste termijn als president van de Verenigde Staten, tamboereerde dat het een „wondermiddel” was. In pleidooien voor hydroxychloroquine op Twitter werd Elens zo’n 2.500 keer aangehaald, bleek uit data-analyse van Argos Medialogica en Dataschool Utrecht.
Volgens studies werkt hydroxychloroquine niet tegen corona. De Inspectie Gezondheidszorg floot Elens dan ook terug. Hij mocht het middel niet langer voorschrijven wegens gebrek aan bewijs en zorgen over de bijwerkingen. De publicatie van een controversiële wetenschappelijke studie die het middel in 2020 aanprees, werd in 2024 teruggetrokken wegens de gebrekkige methodiek en twijfelachtige ethiek van het onderzoek.
Elens stelde ook brieven op die patiënten in het hele land naar hun huisarts stuurden. Daarin verzochten ze hun dokter om hydroxychloroquine toe te dienen, als ze „onverhoopt” corona zouden krijgen. Huisartsen reageerden verbolgen. „Wij als huisartsen weten het niet beter dan de virologen en infectiologen die met het onderzoek in de frontlinie bezig zijn”, zei de Limburgse huisarts Niels Rossen bijvoorbeeld.
Het is afwachten welke toon Elens woensdag bij het verhoor aanslaat. Bij alternatief medium Café Weltschmerz, dat tijdens de coronacrisis uitgroeide tot hét platform voor complottheorieën over het virus, zei Elens indertijd dat hij van de overheid mensen niet mocht genezen. „Ze willen iedereen vaccineren. Big pharma!”