De sociale media die we nu kennen brengen flinke risico's met zich mee voor kinderen, zoveel is inmiddels wel duidelijk. Cyberpesten, verslechterde zelfbeelden, verslavende algoritmes ... De roep om ze voor kinderen te verbieden wordt dan ook steeds luider.
Ondertussen kunnen ouders de apps wel zelf blokkeren met tools binnen Android en iOS, maar dan moeten zij zelf bedenken welke apps kinderen wel of niet mogen gebruiken. Odido zegt dat het een makkelijkere oplossing heeft: Startphone.
Deze Android-launcher vereist Android 9 of hoger en splitst de 'smartphoneontwikkeling' van jongeren op, zodat ze stapsgewijs kennismaken met telefoons en sociale media. Die ontwikkeling begint in groep 8, als ze voor het eerst een Startphone-smartphone krijgen. Veel kunnen ze er dan nog niet mee: enkel bellen, sms'en en Google Maps. O, en de flitser van de telefoon.
Misschien vraag je je nu af waarom je dan nog een smartphone nodig hebt en of je dan niet beter een dumbphone kan geven. Ina Koning, universitair hoofddocent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en betrokken bij de ontwikkeling van Startphone, legt uit dat een dumbphone dan een tijdelijke oplossing zou zijn.
"Een dumbphone zouden veel mensen nog los moeten aanschaffen, wat niet iedereen kan. Vaak hebben mensen nog wel een oudere smartphone in de la liggen. Startphone wordt zo voor meer mensen toegankelijk en betekent dat meer kinderen gelijke kansen krijgen. Daarnaast groeit de smartphone op deze manier met het kind mee."
Als ze zo'n 11 of 12 jaar oud zijn, krijgen ze de eerste 'upgrade' en mogen ze ook schoolapps zoals Magister en een rekenmachine installeren. De volgende stap is groter en is bedoeld voor 13- of 14-jarigen. Dan komt de camera vrij, mogen ze muziekapps en YouTube Kids gebruiken, WhatsApp installeren en de beperkte browser gebruiken.
Die beperkte browser is gebaseerd op Chromium, legt Mario Piepenbrink uit aan Tweakers. Piepenbrink is medeoprichter van Vonk, dat de Startphone-launcher voor Odido ontwikkelde. Bij het openen van de browser zien kinderen een flinke lijst van goedgekeurde websites. Hier staan bijvoorbeeld nieuwssites op, maar ook Wikipedia is voor de 13-plussers te gebruiken. De URL-balk is geblokkeerd, dus zelf surfen zit er niet bij.
De laatste stap is 15 en ouder. Dan mogen ze sociale media, AI-chatbots, cloudopslag, e-mail en uitgebreide streamingdiensten gebruiken. Odido heeft deze niveaus niet zelf bedacht, maar heeft ze gebaseerd op onderzoek en input van Koning en van Wouter van den Bos, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam.
Deze appbeperkingen zijn niet in steen gebeiteld. Je kan als ouder met een eigen pincode inloggen en er zo voor kiezen om WhatsApp een jaartje eerder goed te keuren, zodat je met je kind kan videobellen. Je krijgt dan wel de melding in beeld dat je kind hier eigenlijk nog te jong voor is, met een link naar Odido's site voor meer informatie.
Startphone beperkt dus wat je als kind met je telefoon kan doen, maar zo voelt het voor een kind niet, zegt Koning. Het kind krijgt juist voor het eerst een telefoon en krijgt er elke paar jaar een paar apps bij. "Je krijgt dan geen lastige discussies over welke apps verboden moeten worden, maar je kan een prettig gesprek met je kind beginnen over welke apps er misschien bij mogen. Dat moet het kind dan zelf uitleggen. Je krijgt als kind en als ouder veel meer regie over hoe er met smartphones wordt omgegaan."
Naast de apps heeft Startphone een schermtijdsysteem. De launcher adviseert per niveau hoelang die schermtijd moet zijn, maar laat ouders zelf bepalen hoelang dit in de praktijk is. Ouders kunnen daarbij met hun pincode die schermtijd op een dag iets verlengen, als ze dat willen. Startphone heeft op het startscherm ook bepaalde widgets, zoals favoriete contactpersonen en advies over wanneer kinderen foto's delen of berichten sturen. "Weet je zeker dat je dit bericht wil sturen, wat als anderen het kunnen lezen?", bijvoorbeeld.
Ouders spelen dus een grote rol bij Startphone, maar die rol speelt zich alleen af op de telefoon van het kind. Bij vergelijkbare ouderlijktoezichtdiensten is er vaak een koppeling met de smartphone van de ouder, die bijvoorbeeld kan zien wat het kind op de telefoon doet. Dat is bij Startphone bewust niet zo, om ook de privacy van het kind te waarborgen. Dit betekent ook dat er nauwelijks data naar Odido gaat over Startphone, enkel als er crashes zijn. Deze dataminimalisatie is natuurlijk ook positief voor de veiligheid.
Startphone is gratis en ook voor niet-Odido-klanten beschikbaar. Koning legt uit dat dit een vereiste was, omdat de onderzoekers niet voor Startphone betaald kregen en ook niet wilden dat het een commerciële dienst zou worden.
Tisha van Lammeren, chief commercial officer bij Odido, zegt dat dit voor Odido ook geen breekpunt was. "Uiteindelijk gaat het ons erom hoe wij kinderen van de digitale glijbaan kunnen laten afglijden. Fietsen en zwemmen bouw je ook rustig op, dat willen we nu ook met de smartphone doen."
"Ik heb zelf ook kinderen en probeerde via Android in te stellen dat mijn jongste bepaalde apps niet mocht gebruiken. Dan zie je een lijst met apps die ik toch niet snap en moet je zelf gaan uitvogelen wat ze wel of niet mogen gebruiken. Nou ben ik geen digibeet, maar daar was ik wel twee uur mee zoet. Met Startphone ben je binnen vijf stappen klaar."
Van Lammeren staat hier niet alleen in, blijkt uit onderzoek van Van den Bos. Van de Nederlandse ouders vindt 82 procent dat ouders meer moeten doen om jongeren online te beschermen, maar zegt bijna driekwart daarbij ook meer hulp nodig te hebben. Dit is gebaseerd op een panel van 408 ouders.
Een deel van die hulp is de overheidsrichtlijn voor het gebruiken van schermen en sociale media van kinderen. Koning werkte mee aan dat onderzoek dat vorig jaar is gepresenteerd. Toen zijn Odido, Koning en Van den Bos ook samengekomen om Startphone te ontwikkelen.
Die samenwerking gaat ook na de introductie verder. Onderzoek staat niet stil en de apps ook niet. Het kan daardoor zijn dat apps die nu nog verantwoord worden geacht, dat straks niet meer zijn. Denk aan AI-diensten binnen chatplatforms die het gebruik van de chatdiensten kunnen veranderen. Het lastige daarbij is dat Startphone in principe niets aanpast aan de app zelf, maar alleen beperkt welke apps gebruikt kunnen worden.
Wellicht komt er op termijn ook een iOS-versie, al zal Apple daar eerst het besturingssysteem voor moeten aanpassen. Startphone past ook het startscherm aan, wat nu niet bij iOS kan, legt Odido uit. De Android-launcher is te downloaden via de Google Play-appwinkel.
Source: Tweakers.net