G7 Met een voorlopig einde aan de oorlog met Iran kon de Amerikaanse president Donald Trump zijn aandacht tijdens de G7-top in het Franse Evian op andere zaken richten. Zoals op de oorlog in Oekraïne.
De Japanse premier Sanae Takaichi wordt gevolgd door onder anderen de Amerikaanse president Donald Trump en bondskanselier Friedrich Merz op de G7-top in Évian-les-Bains.
De Europeanen hadden zich schrap gezet voor een kastijding. Deze week moesten Europese leiders voor het eerst de Amerikaanse president Donald Trump onder ogen komen sinds een knetterende Atlantische ruzie over de oorlog in Iran. Ze kwamen allen naar een top die maar liefst twee dagen duurt.
Met welk humeur zou Trump zijn opwachting maken op de jaarlijkse bijeenkomst van de leiders van westerse industrielanden, de G7, die maandagavond begon in het Franse Évian-les-Bains? Zou gastheer Emmanuel Macron de onvoorspelbare gast in bedwang kunnen houden? De Franse president heeft eerder bewezen een redelijke Trump-menner te zijn. Hij nodigde hem eens uit voor een diner in de Eiffeltoren en voor een militaire parade. Nu regelde Macron het zo dat Trump zondag eerst zijn tachtigste verjaardag kon vieren met een vechtgala in de tuin van het Witte Huis alvorens naar Frankrijk te moeten reizen.
Trump was zijn ergernis over de afvallige Europeanen ongetwijfeld niet vergeten, maar sfeerbepalend was in eerste instantie de verlenging van het staakt-het-vuren in Iran en de op handen zijnde opening van de Straat van Hormuz. De principe-afspraak met Teheran, waar nog veel onduidelijkheid over bestaat en die pas vrijdag in Luzern getekend wordt, kwam voor Trump net op tijd. Nu hoefde hij niet aan te schuiven als een leider die zich heeft vastgedraaid in een onverantwoord avontuur. Met de nodige lenigheid kon hij zijn missie nu verkopen als een succes – of op zijn minst als eindig.
Een staakt-het-vuren biedt de Europeanen op hun beurt de kans te bewijzen dat ze, ook al vonden ze Trumps oorlog nog zo ondoordacht, beslist van goede wil zijn. Een Europese coalition of the willing staat klaar om een bijdrage te leveren aan patrouilles in de Straat van Hormuz om een eventueel bestand te bewaken.
Zo’n geste van goede wil zou ook de taak van NAVO-baas Mark Rutte verlichten. Hij zou de VS er dan op kunnen wijzen dat Washington écht iets aan zijn bondgenoten heeft. De patrouilles zullen, verwachten diplomaten, waarschijnlijk gecoördineerd worden door het Amerikaanse regionale hoofdkwartier Centcom en geen formele NAVO-missie worden.
President Emmanuel Macron met Donald Trump op de top.
Trump heeft een uitermate moeilijke verhouding met de G7. Ook in zijn eerste termijn deed hij badinerend over het westerse beraad waaraan naast de VS, de grote Europese landen VK, Frankrijk, Duitsland en Italië, deelnemen, evenals Japan, Canada en de EU. Trump zag simpelweg het nut niet in van een vergadering zonder Rusland en China. Zijn eerste G7 op Sicilië verliep nogal stroef omdat de overige leiders hem gezamenlijk probeerden te overreden niet uit het Klimaatakkoord van Parijs te stappen. Tekenend was destijds het beeld van Trump die achter de rest aan de steile straatjes van de Siciliaanse stad Taormina probeerde te bedwingen, gelost door het peloton.
Na afloop van een G7-bijeenkomst in Canada verscheurde Trump, al op weg naar een andere afspraak, de slotverklaring waar hij eerder mee akkoord gegaan was. Vorig jaar, weer in Canada, ging hij er met gestrekt been in door voor te stellen Rusland weer toe te laten tot de groep. De G7 fungeerde een paar jaar als G8, totdat Rusland in 2014 de Krim annexeerde en Moskou niet langer welkom was. Voor de Europeanen was het ondenkbaar met Poetin om tafel te gaan zitten terwijl hij in Oekraïne dood en verderf zaait.
Een mogelijk staakt-het-vuren met Iran was niet alleen gunstig voor het trans-Atlantische gesprek, het bood ook een opening om Trumps aandacht weer naar Poetins oorlog in Oekraïne te leiden. Na een eerste onderonsje met Macron zei Trump: ,,Nu dit is afgerond kunnen we ons weer daarop gaan richten.” Trump zei dat hij zondag nog had gebeld met Poetin en met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
Vóór de oorlog in Iran probeerden de VS een staakt-het-vuren tussen Rusland en Oekraïne te bewerkstelligen, maar Rusland bleek keer op keer niet geïnteresseerd te zijn in serieuze gesprekken. Tijdens de oorlog in het Midden-Oosten leken die vruchteloze gesprekken helemaal stil te vallen.
Europa is er nu op gebrand dat de VS de druk op Rusland opvoeren om eindelijk tot serieuze onderhandelingen over te gaan. De G7-landen spraken volgens berichten in internationale media af om de Russische olie- en gasindustrie nóg harder aan te pakken met nieuwe sancties. Trump suggereerde dat de VS de verlichting van Russische oliesancties, ingesteld tijdens de Iran-oorlog, binnenkort ongedaan zullen maken.
Europa wil, onderstreepte EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, bij eventuele nieuwe gesprekken over Oekraïne graag aan tafel zitten. De EU houdt Oekraïne per slot van rekening financieel overeind.
Dinsdagochtend mocht Zelensky aanschuiven bij de G7 tijdens een gesprek over Oekraïne. Op beelden van de bijeenkomst was te zien dat hij apart sprak met Trump en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Zelensky had ook korte gesprekken met andere leiders.
Trump vertrok vorig jaar vroeger dan verwacht van de G7-top omdat Israël Iran had aangevallen – het begin van een twaalfdaagse oorlog. Om de kans op voortijdig vertrek uit Evian zo klein mogelijk te maken, nodigde Macron Trump uit om woensdagavond na afloop te dineren in het Paleis van Versailles. Volgens Macron is het een diner ter ere van de 250ste verjaardag van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring. In 1783 werden in Versailles de verdragen gesloten die een einde maakten aan de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog. Versailles staat toevallig ook stijf van het bladgoud – Trumps favoriete behang.