Russische dissident De kunstenaar in ballingschap demonstreerde vorige week nog voor de Russische ambassade in Berlijn. Hij schroomde niet voor het uiten van kritiek op machthebbers.
De Russische kunstenaar en activist Semjon Skrepetski staat voor de Russische ambassade aan Unter den Linden tijdens een actie ter gelegenheid van de Dag van Rusland.
Robert Koezovkov (44), bekend als Semjon Skrepetski, is vanochtend doodgeschoten in het oosten van Polen. Afgelopen vrijdag liep hij tijdens de ‘Dag van Rusland’ nog met een groot schilderij in zijn handen voor de Russische ambassade in Berlijn. Uit een gat in zijn broek hing een Russische vlag, die hij tijdens het lopen over de grond achter zich aan sleepte. Koezovkov had zijn uniform volgespeld en aan zijn voeten droeg hij traditioneel gevlochten rieten schoenen – op zijn hoofd een ushanka, een Russische bontmuts. Deze performance is op sociale media media te zien.
Op het goud-omlijste schilderij dat Koezovkov vasthield tijdens zijn eenmansprotest is te zien hoe een als icoon afgebeelde karikatuur van Jozef Stalin de Russische president Vladimir Poetin vasthoudt. Stalin wordt op de schilderij afgebeeld als bloeddorstige vader, Poetin is de baby.
In zijn werk leende Koezovkov geregeld de beeldtaal van eeuwenoude Russische Loebki-volksprenten en richtte die, met varkenssnuiten van politici of met onder hen opgestapelde doodskoppen, met name op het Kremlin. Met zijn platte, grove prenten – die hij soms ook als t-shirt droeg – nam hij het Kremlin, maar ook de Oekraïense autoriteiten, Aleksej Navalny, Donald Trump of de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov, op de hak. In een van zijn filmpjes drijft Koezovkov bijvoorbeeld de spot met Kadyrov-vertrouwelingen, die dissidenten dwingen om vernederende verklaringen te publiceren.
Met zijn kritiek, die zich alle kanten op richtte, maakte de kunstenaar zich niet populair. De Oekraïense autoriteiten zouden hem op de Myrotvorets-lijst hebben gezet, een database met personen die worden beschuldigd van misdaden tegen de nationale veiligheid van het land. Dat meldt de Russische nieuwssite Meduza.
Op zijn Youtubekanaal deelde de kunstenaar zijn absurdistische werk, unhinged satirische vlogs waarin hij obscene beschuldigingen uitte en onder het pseudoniem MC Semyon Screp bracht hij politieke traphap-nummers uit. In zijn werk bekritiseerde hij niet alleen de heersende elite, maar gaf hij ook aandacht aan armoede en alcoholmisbruik op het Russische platteland en uitte kritiek op de gehoorzaamheid van mensen aan het Kremlin.
Koezovkov leefde sinds 2021 in Russisch ballingschap en vond zijn toevluchtsoord in het oosten van Polen. Volgens wPolsce24 zou hij onopvallend met zijn gezin zijn leven leiden, en vooral in het buitenland actief zijn protest uiten. In zijn thuishaven werd hij maandagochtend vlak bij de grens met Belarus op klaarlichte dag gedood. Volgens het Poolse nieuwskanaal Polsatnews werden vijf schoten van dichtbij op hem gelost in een woonwijk in Biala Podlaska. Reanimatiepogingen mochten niet baten, aldus de Poolse politie.
Dinsdag meldt het Poolse nieuwskanaal Polsatnews dat er twee verdachten zijn aangehouden, allebei Belarussische staatsburgers. Hun betrokkenheid bij de zaak wordt nog onderzocht. Een vermeende schutter werd in de buurt van de consulaat van Belarus opgepakt, aldus wPolsce24. De krant meldt dat het zou kunnen wijzen op een poging van de dader om te vluchten naar het consulaat, om onder de bescherming van diplomatieke immuniteit te kunnen evacueren.
De Poolse politie heeft dit niet bevestigd, maar zegt wel dat het „motief van de dader” nog onbekend is. Koezovkov zou zelf nog hebben gewaarschuwd voor Russische en Belarussische hybride operaties in Europa.