In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Met deze week: de balanceeract van PRO-Kamerlid Marjolein Moorman.
Hoe moet je je positioneren als je net geen partijleider bent geworden, je dat wel graag wil, maar dat voorlopig niet zal worden?
Dat is best een dilemma. Als je zegt dat je het graag wil, ben je een bedreiging voor de zittende machthebbers. Je straalt bovendien geen eenheid uit. Wanneer je zegt dat je die ambitie totaal niet hebt, komt die uitspraak als een boemerang terug op het moment dat je toch kandidaat bent en tast dat je geloofwaardigheid aan.
Het gaat hier over Marjolein Moorman. De vicefractievoorzitter van Progressief Nederland, kortweg PRO, balanceert al sinds ze eind vorig jaar in de Tweede Kamer kwam tussen net niet en net wel uitspreken dat ze partijleider wil worden.
Overigens kan Moorman hier zelf niet zoveel aan doen. Ze werd in 2023 door de partijtop gevraagd om de kar te trekken van wat toen nog GroenLinks-PvdA heette. Het werd uiteindelijk Frans Timmermans.
De relatie tussen Timmermans en Moorman was achter de schermen gespannen. In ieder geval vanuit Timmermans. Hij zag Moorman als een bedreiging, is te lezen in Een links verhaal, het boek van parlementair journalist Coen van de Ven.
Naar buiten toe was Timmermans hier laconiek over. Hij zei in een interview met NU.nl dat de ambitie van Moorman (en toen ook van Jesse Klaver) "heel gezond en vanuit hun perspectief ook logisch" was. "Er zijn nog wel meer mensen die denken partijleider te kunnen worden", zei Timmermans. Hij wilde niet zeggen wie.
Terug naar Moorman. Want Timmermans trad uiteindelijk af na de teleurstellende verkiezingsuitslag van oktober vorig jaar. Niet Moorman, maar Klaver werd daarna door de fractie gekozen als partijleider. Destijds hoorde ik via informele kanalen uit de partij dat Klaver dat in ieder geval tot de gemeenteraadsverkiezingen zou blijven. Daarna zou men wel verder zien.
Toen ik Klaver daar op de dag dat hij door de fractie naar voren was geschoven naar vroeg, kreeg ik direct een appje van de woordvoerder om mij op "een feitelijke correctie" te wijzen. Klaver, zo werd mij duidelijk gemaakt, zou niet sowieso tot de gemeenteraadsverkiezingen partijleider blijven, maar zeker tot de volgende Tweede Kamerverkiezingen. Tegen die tijd kiezen de leden een lijsttrekker.
Een einddatum op iemand plakken, is een handige politieke truc.
Moorman legde zich neer bij de uitslag. Zij kon ook niet anders. Wat zij wel kon doen, en ook deed, is voorzichtig met een einddatum spelen. "Wat is lange termijn?", vroeg ze zich ogenschijnlijk achteloos af toen haar werd gevraagd of Klaver nu voor langere tijd partijleider zou blijven. Dat was tijdens het persmoment begin november vorig jaar, toen Klaver partijleider werd.
"We maken nu een keuze", zei ze over zijn leiderschap. "En dat is nu het beste om te doen." Let op het gebruik van het woordje 'nu'.
Klaver is al weer een tijdje het vertrouwde gezicht van de partij. Zaterdag mocht hij bij de officiële geboorte van PRO als partijleider de massaal toegestroomde leden toespreken.
Daarvoor speelde zich een interessant tafereel af bij het podium. (Oud-)partijprominenten zaten op de eerste rij, Klaver stond ervoor, precies goed voor de toegestroomde camera's. Omringd door avtieve partijgenoten, onder wie Moorman. Ze zit nog steeds dicht tegen het partijleiderschap aan, leek ze ermee te willen zeggen.
Klaver mijmerde in zijn toespraak over de grootste worden bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen. Hij liet er geen twijfel over bestaan dat hij dan nog partijleider is.
Moorman bleef nadat Timmermans partijleider was geworden in 2023 in Amsterdam, waar zij partijleider was, en maakte daar haar tweede termijn als wethouder af. Ze wist daardoor precies wanneer haar tijd als Amsterdams politicus zou eindigen.
"Op een gegeven moment moet je in een democratie ook weer plek maken", zei Moorman na Klavers persconferentie in november. "Je mag nooit het idee krijgen dat die plek van jou is en dat het om jou draait. Het is geleende macht. Je moet ook weer ruimte maken."
Ik dacht toen dat Moorman het principe van de lokale politiek uitlegde. Vorige week dacht ik opeens: had ze het misschien ook een beetje tegen Klaver?
Oud-D66-minister Wouter Koolmees bij het coronaverhoor:
"Als u mijn stem hoort breken, dan komt dat niet doordat ik emotioneel ben, maar doordat ik hard heb gegild afgelopen weekend."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen