Israël-Libanon Weer is Libanon een heet hangijzer in het aanstaande Amerikaans-Iraanse akkoord. Israël voelt zich door de Amerikaanse president Trump aan de kant gezet, en probeert via het strijdtoneel in Libanon een akkoord te saboteren.
Een Israëlisch legervoertuig op patrouille in het noordelijke grensgebied met Libanon, op 9 juni.
Het leek een herhaling van zetten. Zodra op maandagochtend een door Pakistan bemiddeld Amerikaans-Iraans akkoord werd aangekondigd, bij monde van de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, barstte in Israël een kanonnade van politieke veroordelingen los.
De Israëlische oppositie ging, met het oog op de eind oktober geplande verkiezingen, in de campagnestand door de Israëlische premier Benjamin Netanyahu te veroordelen. Leider van de Democraten Yair Golan, die zich in april eveneens fel uitsprak tegen een akkoord, verweet Netanyahu dat er achter Israëls rug om een deal was gesloten, en Naftali Bennett van de partij Samen noemde het akkoord „een gevaarlijke wending voor de veiligheid van Israël.”
Ook Netanyahu’s extreemrechtse coalitiepartners, de minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir en minister van Financiën Bezalel Smotrich, keerden zich fel tegen de deal. „We nemen geen genoegen met minder dan de ontmanteling van Hezbollah”, schreef Ben-Gvir op X, waarin hij iedere terugtrekking uit Libanon afwees.
Volgens de Pakistaanse premier Sharif omvat het akkoord, dat aanstaande vrijdag moet worden ondertekend in het Zwitserse Genève, ook een bestand in Libanon. Dat werd snel daarna door de Israëlische minister van Defensie Israël Katz tegengesproken, die zei dat Israël voor onbepaalde tijd in Libanon, Syrië en Gaza zal blijven. Ook Ben-Gvir schreef dat Israël zich onder geen beding zal terugtrekken uit Libanon.
Toen in april een door Pakistan bemiddeld Amerikaans-Iraans bestand werd aangekondigd, volgden in Israël dezelfde woedende reacties. Ook toen had de Pakistaanse premier Sharif gezegd dat het bestand ook voor Libanon gold, wat later werd ontkend door de Amerikanen. Israël beantwoordde het nieuws over een akkoord in april met hevige bombardementen op de Libanese hoofdstad Beiroet en het zuiden van het land, met honderden doden tot gevolg.
Maandag zeiden zowel de Pakistanen als de Iraniërs dat het akkoord ook Libanon omvat, al is dit niet expliciet door de Amerikanen bevestigd. De Amerikaanse president Donald Trump suggereerde dat Netanyahu het aanstaande akkoord accepteert, omdat daarmee gegarandeerd zou worden dat Iran geen kernwapen kan ontwikkelen: „Bibi is er oké mee.”
Netanyahu heeft zich zelf nog niet over het akkoord uitgelaten, maar volgens Israëlische functionarissen zou hij aan Trump hebben laten weten dat Israël niet gebonden is aan de Libanon-clausule in het akkoord, zo meldde nieuwswebsite Ynet op maandag. Zo dreigt Israël via Libanon opnieuw het aanstaande akkoord te ondermijnen, door dat strijdtoneel los te weken van de oorlog in Iran. Op maandag zette het Israëlische leger zijn aanvallen op Zuid-Libanon voort, na aanvallen op Beiroet zondag, voorafgaand aan het akkoord.
De door Iran gesteunde Libanese politieke partij en strijdgroep Hezbollah gaf maandag geen directe reactie op het akkoord. Libanese veiligheidsbronnen zeiden maandag tegen persbureau Reuters dat de beweging sinds de aankondiging van het akkoord geen nieuwe aanvallen op Israël heeft uitgevoerd.
Formeel geldt in Libanon sinds november 2024 een staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah, dat volgens VN-vredesmacht UNIFIL meer dan tienduizend keer door Israël is geschonden. Kort na Israëls moordaanslag op Irans opperste leider Ali Khamenei eind februari hervatte Hezbollah zijn aanvallen op Israël.
De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken Esmaeil Baghaei zei maandagmiddag dat Libanon een cruciaal onderdeel vormt van het akkoord, inclusief het „respecteren van de soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon”.
Dat zou nog een stap verder gaan dan een staakt-het-vuren in Libanon, omdat Israël zich dan moet terugtrekken uit Zuid-Libanon. In dat geval is het nog onwaarschijnlijker dat Israël zich committeert aan de Amerikaans-Iraanse afspraken. Israëlische politici hebben aangekondigd dit gebied voor onbepaalde tijd te bezetten en net als in Gaza middels een zogenaamde gele lijn een nieuwe grens te creëren langs de Libanese Litani-rivier.
Een Amerikaans-Iraans akkoord betekent voor Netanyahu een gigantisch falen in zijn levenslange obsessie met Iran, dat hij als existentiële bedreiging voor Israël presenteert, en een deuk in het bondgenootschap met de VS. Netanyahu wil hetzelfde als het gros van zijn politieke opponenten: een voortzetting van de, volgens het internationaal recht illegale, Amerikaanse-Israëlische oorlog tegen Iran, die op 28 februari begon.
Maar het wordt steeds onwaarschijnlijker dat Netanyahu Trump opnieuw kan meesleuren in een voor de Amerikanen kostbare oorlog zonder snelle successen. De verklaarde Amerikaans-Israëlische oorlogsdoelen zijn niet behaald, en spelen ook geen rol in het aanstaande akkoord.
Er is geen ‘regimeverandering’ bewerkstelligd in Iran, zoals door Trump en Netanyahu in februari werd verkondigd. Afspraken over Irans nucleaire programma zullen pas na ondertekening van het akkoord vormkrijgen. Voor Israël is het bovendien een vernedering dat de afspraken tussen de VS en Iran, waarvan de details op maandag nog niet bekend waren, niet lijken in te gaan op het Iraanse raketprogramma en Irans militante bondgenoten in de regio, waaronder Hezbollah.
Ook Netanyahu voelt de eind oktober geplande verkiezingen in Israël in zijn nek hijgen. Middels oorlog op meerdere fronten – Gaza, Libanon, Iran, Syrië – wist hij de afgelopen jaren de aandacht af te leiden van zijn binnenlandse problemen.
In de zomer 2023 waren er grootschalige protesten in Israël tegen de geplande omstreden hervormingen van het Israëlische hooggerechtshof door de regering-Netanyahu. De door Hamas geleide aanval op Zuid-Israël op 7 oktober 2023 en de Israëlische aanvallen op Gaza waren een reddingsboei voor Netanyahu. De binnenlandse kritiek raakte tijdelijk verstomd en de corruptiezaken die tegen hem lopen werden op de lange baan schoven.
Als Netanyahu nu geblokkeerd wordt in de voortzetting van zijn oorlogen tegen Iran en Libanon, voorspelde de Israëlische krant Haaretz deze maandag in een commentaar, zal hij zich opnieuw in toenemende mate richten op Gaza.