WK voetbal Vanwege de spanningen tussen de VS en Iran besloot het Iraanse voetbalelftal zijn basiskamp te verplaatsen van Arizona naar Tijuana in Mexico. Hoewel de omstandigheden perfect lijken, is afsluiten van de geopolitieke situatie lastig.
Het voetbalteam van Iran aan het trainen in Centro Xoloitzcuintle, in de Mexicaanse stad Tijuana, Mexico.
De Iraanse vlag wappert fier in wind, naast de driekleur van Mexico. Terwijl de beveiligers van het Iraanse team, herkenbaar aan hun groene stropdas, zenuwachtig heen en weer lopen, komen de Iraanse spelers een voor een uit het zwaarbeveiligde Marriott Hotel in Tijuana.
Sommigen nemen de tijd om handtekeningen te zetten op de albums met voetbalplaatjes die een aantal Mexicaanse fans door het hek steken. Daarna duiken ze de blauwe spelersbus in die hen onder begeleiding van sirenes naar het stadion van het lokale Club Tijuana rijdt. Agenten houden intussen het verkeer tegen.
Het is niet de WK-voorbereiding die de Iraanse bond had gepland. De teamleden zouden hun kamp opslaan op een hypermodern sportcomplex in de Amerikaanse staat Arizona. Maar nadat Iran eind februari in oorlog raakte met de Verenigde Staten, zijn alle plannen omgegooid.
Voor het eerst in de geschiedenis van het WK voetbal is een gastland in oorlog met een van de deelnemers. Iran speelt nog altijd zijn wedstrijden in de VS – allemaal aan de westkust – maar besloot op het laatste moment de Mexicaanse grensstad Tijuana als basiskamp te kiezen. Tot grote vreugde van voetbalfans in die stad.
De Mexicaanse Shamyr Ramirez werd tijdens het WK van 2018 fan van het Iraanse team, zegt hij. „Ik had nooit verwacht dat een WK-team naar Tijuana zou komen. Nu wil ik zoveel mogelijk handtekeningen verzamelen”. Ramirez laat trots een foto zien van de Iraanse doelman Alireza Beiranvand, die in 2018 een penalty stopte van de Portugese wereldster Cristiano Ronaldo. Beiranvand heeft er een dag eerder een handtekening op gezet. „Voor mij zijn deze spelers helden. Ondanks alle pesterijen uit de Verenigde Staten laten ze zien dat ze trots zijn op hun land. Dat is de beste manier om te reageren op Trump.”
De keuze van Iran om het kamp van het nationale elftal op te slaan in Mexico komt niet onverwacht. Toen de oorlog met de VS uitbrak, zei de Amerikaanse president Donald Trump dat het land nog altijd welkom was om mee te doen aan het WK, maar dat hij „hun veiligheid niet kon garanderen”. Later schreef Trump zelfs dat hij Iran helemaal afraadde te komen, „voor hun eigen leven en veiligheid”.
Door een poging om het niet-gekwalificeerde Italië de plek van Iran te laten innemen, ging gauw een streep. Het Iraanse plan om alle WK-wedstrijden in Mexico of Canada te laten spelen ging eveneens van tafel. Maar in de VS verblijven tijdens het toernooi, dat was voor het land geen optie. Volgens de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum vroeg de FIFA haar om hulp, omdat „de Verenigde Staten niet willen dat het Iraanse team in het land blijft overnachten.” Tijuana, dat evenals speelsteden Los Angeles en Seattle aan de westkust ligt, bleek een logische keuze.
Twee keer per dag traint de Iraanse selectie op het terrein van Club Tijuana. Het zijn op het oog perfecte omstandigheden. De zon is niet te fel, er is geen wolkje aan de lucht en er waait een constante verfrissende bries. De Mexicaanse club heeft grote rode spanddoeken langs het veld gehangen, waar in het Spaans, Engels en Farsi ‘Welkom in Tijuana’ op staat.
Maar dat politiek en sport dit WK maar moeilijk gescheiden kunnen worden, blijkt als de president van de Iraanse voetbalbond Mehdi Taj langskomt op de laatste training voordat het team naar de VS afreist voor de eerste wedstrijd tegen Nieuw-Zeeland.
Mexicaanse voetbalfans proberen handtekeningen te scoren bij het Iraanse voetbalteam in Tijuana.
Taj mag zelf niet mee naar de VS. Omdat hij commandant was bij de Islamitische Revolutionaire Garde, die door de VS als terroristische organisatie is aangemerkt, krijgt hij geen visum. Om die reden hebben ook andere leden van de Iraanse staf geen visum gekregen. Terwijl de Iraanse spelers zich opwarmen, maakt de uitgesproken voetbalbaas even tijd om de aanwezige internationale pers te woord te staan.
„Iran heeft hier niet voor gekozen. Onze spelers willen voetballen, uitkomen voor ons land. Maar het wordt ons moeilijk gemaakt”, zegt hij. Op zijn borst draagt hij een speldje met het nummer 168, een verwijzing naar de 168 slachtoffers van de Amerikaanse luchtaanval op de meisjesschool in Minab in de eerste dagen van de oorlog. Dat de VS en Iran dichtbij een akkoord over de beëindiging van de oorlog lijken te zijn, zal weinig verschil maken voor het verloop van het toernooi, verwacht hij. „De VS laten zien dat ze weinig respect hebben voor Iran. In tegenstelling tot Mexico, waar we uitstekend zijn ontvangen”.
De spelers van Iran geven geen interviews. Ze hebben te veel te verliezen, zegt een medewerker van het team, die anoniem wil blijven. In eigen land kijkt het Iraanse regime mee naar alles wat er gezegd wordt, met mogelijke gevolgen voor de spelers of hun familie. Tegelijkertijd is de vocale oppositie van het regime, onder meer verenigd in de diaspora in de Verenigde Staten, zeer kritisch op spelers die zich juist niet uitspreken tegen de onderdrukking in hun thuisland.
Hatam Shiralizadeh is sportjournalist bij Tasmin News Agency, een staatspersbureau dat gelieerd is aan de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde. Ook hij kreeg geen visum om naar de VS af te reizen om het Iraanse elftal te verslaan. „We kregen niet eens een afspraak bij de Amerikaanse ambassade in Ankara. Er gaat geen een Iraanse journalist naar het WK”, zegt hij telefonisch vanuit de Iraanse hoofdstad Teheran tegen NRC. „Wij zijn geen terroristen. Wij zijn journalisten, die alleen maar het voetbal willen volgen.”
Shiralizadeh benadrukt dat het lastig is om een toernooi te verslaan waar je niet bij bent. „Maar voor de spelers is het nog moeilijker. We zitten bij België in de poule. Stel je voor dat zij voor elke wedstrijd de grens zouden moeten oversteken. Dan zouden we toch ook zeggen: hoe kun je je nou goed op je werk concentreren?” Er is maar een schuldige, volgens de Iraanse voetbaljournalist. „En dat is de VS. Als je teams, spelers en scheidsrechters uit bepaalde landen zo behandelt, moet je geen WK organiseren. Het WK hoort een vrolijk toernooi te zijn.”
Bijna had Iran zich helemaal teruggetrokken van deelname aan het toernooi. Nadat de VS de Iraanse ayatollah Ali Khamenei hadden gedood, zei de Iraanse minister van Sport half maart: „Gezien het feit dat deze regering onze leider heeft vermoord, kunnen we niet deelnemen aan het WK”. FIFA-baas Gianni Infantino reisde in de weken daarop naar Turkije, waar hij ontmoetingen had met afgevaardigden van de Iraanse voetbalbond om ze te overtuigen zich niet terug te trekken.
De Iraanse middenvelder Saeid Ezatolahi staat de pers te woord voor het zwaar bewaakte hotel van zijn team in Tijuana.
Meedoen betekende voor Iran dus wel verkassen naar Mexico. Medewerkers van Club Tijuana waren compleet verrast toen ze hoorden dat een WK-team gedurende het toernooi zou trainen op hun terrein, zegt woordvoerder Roxana Berber. „We hebben keihard gewerkt om te zorgen dat alles hier klaar is voor het Iraanse team. Daarnaast heeft de regering gezorgd voor veiligheid.” Wie het Estadio Caliente van Club Tijuana nu wil betreden, moet langs twee checkpoints waar militairen met machinegeweren paspoorten bekijken. Met drones rond het stadion vliegen is strikt verboden.
Het is onduidelijk hoeveel Iraanse fans aanwezig zullen zijn bij de eerste WK-wedstrijd van Iran, in de nacht van maandag 15 op dinsdag 16 juni in Los Angeles. Vorige week zei de Iraanse voetbalfederatie dat de kaarten die de bond mocht toewijzen aan fans waren ingetrokken door de FIFA, zonder enige uitleg.
Saied Assadi verwacht dat alsnog veel fans naar de wedstrijd zullen gaan. De Iraniër woont al jarenlang in Tijuana en heeft een van de weinige Iraanse restaurants in Mexico. „Veel Iraniërs zijn gewoon trots op hun land. Die zien dit team niet als onderdeel van het regime, maar als een groep landgenoten die goed kunnen voetballen. Je zult zien dat ze ook in de VS, waar ze misschien niet helemaal welkom zijn, op veel steun kunnen rekenen.”