Iran en de VS tekenen vrijdag in Genève een ‘raamakkoord’ dat een einde moet maken aan de oorlog tussen beide landen, die eind februari door de Amerikanen werd begonnen. Veel details zijn er nog niet bekend.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Nadat de Amerikaanse president Donald Trump zondag op sociale media had gemeld dat er een intentieverklaring lag met Teheran, sloten de Iraniërs zich afgelopen nacht bij die boodschap aan. Volgens twee anonieme Iraanse bronnen die met The New York Times spraken, had de Iraanse regering met opzet gewacht tot na middernacht om de president geen extra verjaardagsgeschenk te gunnen. Trump werd zondag 80.
Er is vrijwel niets bekend over de inhoud van de raamovereenkomst die beide landen na lang en moeizaam onderhandelen hebben gesloten. De verklaring moet vooral een direct einde maken aan de strijd in de Golfregio en een opening bieden voor verdere besprekingen, met een definitieve regeling binnen zestig dagen, aldus Iran. Het heetste hangijzer blijft het atoomprogramma, waarmee Iran volgens de VS werkt aan een kernwapen. Teheran spreekt dat tegen: de verrijking van uranium gebeurt voor civiele, vreedzame doeleinden.
Het belangrijkste wapenfeit lijkt de heropening van de Straat van Hormuz, de zee-engte waarlangs de wereld in vredestijd zo’n 20 procent van zijn olie vervoert en een belangrijk deel van zijn vloeibaar aardgas (lng). President Trump zei gisteren tegen The New York Times dat het akkoord verzekert dat de Iraniërs ‘permanent’ hun plannen laten varen om tol te heffen in de Straat van Hormuz. Zo’n maatregel zou rederijen op miljoenen komen te staan voor elke doorvaart.
Volgens The New York Times zouden de Iraniërs slechts hebben toegezegd om de komende zestig dagen geen tol te heffen, in afwachting van een ‘regionale dialoog over de toekomst’. Daarmee lijkt Teheran de deur open te houden naar een inkomstenbron die het economisch zwaar geteisterde Iran honderden miljoenen euro’s zou opleveren.
Ook de onmiddellijke heropening van de Straat van Hormuz, zoals Trump herhaaldelijk had geëist, blijft uit. De president suggereerde dat de tijd tussen nu en de ondertekening zou worden aangewend om de mijnen te ruimen die Iran in de zee heeft gelegd. Onzeker is hoeveel er liggen en militaire experts hebben eerder gewaarschuwd dat het verwijderen een kwestie van een lange adem is.
Trump waarschuwde in het korte vraaggesprek ook dat hij militaire aanvallen op Teheran zou hervatten als er geen definitief akkoord komt over Irans kernprogramma, of anders de rol van ‘bewaarder van de vrede in het Midden-Oosten’ zal aannemen, voor 20 procent van de olieinkomsten van de regio. De president zei tegen The New York Times dat de VS uiteindelijk samen met Iran zal werken aan de verwijdering van de 12 ton aan verrijkt uranium dat het land al bezit.
Een einde aan Irans atoomambities was ook de belangrijkste eis van Israël, dat samen met de VS optrok in de oorlog tegen Iran en volgens sommige analisten zelfs de aanzet gaf. Tegenover The New York Times hield Trump vol, ondanks tegenwerpingen van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, dat hij Israël van ‘nucleaire vernietiging’ had gered. Ook zei hij dat het Midden-Oosten dankzij de oorlog en de zeeblokkade door Iran nu is veranderd in het voordeel van de VS.
Zijn vicepresident J.D. Vance ging nog een stapje verder. Vance zei dat de overeenkomst de potentie heeft om het ‘Midden-Oosten voor de komende vijftig jaar fundamenteel te veranderen’. Hij zei dat het akkoord verzekert dat Iran nooit een kernwapen zal hebben en het land zal verhinderen er ‘een na te streven, te ontwikkelen of te kopen’.
Of de overeenkomst standhoudt, is voor een groot deel afhankelijk van Israël. Iran heeft steeds geëist dat het land ophoudt met zijn beschietingen van Libanon, vooral het zuiden ervan dat in handen is van de Hezbollah, een militante groepering die steun krijgt van Teheran. Ook Libanon en Israël sloten eerder een wapenstilstand, maar het Israëlische leger voerde ook dit weekeinde weer slag met de Hezbollah.
Als de ondertekening vrijdag in Genève doorgaat, dan zal daar volgens anonieme bronnen van Iraanse zijde de minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi bij zijn, samen met de Iraanse hoofdonderhandelaar generaal Mohammad Bagher Ghalibaf.
Wie namens de VS zijn handtekening zal zetten, is nog onduidelijk. President Trump is vrijdag in Frankrijk en zou dus zo de grens met Zwitserland kunnen oversteken. Tegenover de nieuwszender Fox zei vicepresident Vance dat hij er graag bij zou willen zijn, ‘maar er is een kans dat de president zelf aanwezig is’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant