Vermissingscrisis Terwijl de Mexicaanse regering miljoenen uitgeeft om het WK te organiseren, is er nauwelijks aandacht voor de grote hoeveelheid mensen die jaarlijks verdwijnt in het land. „Mexico wil nu doen alsof het hier veilig is, maar dat is het niet.”
Vanessa Gámez hangt vermissingsposters op in Mexico-Stad voor haar dochter Ana Amelí, die in juli 2025 verdween.
Op een hete dag vlak voor het WK voetbal begint, woelt Vanessa Gámez de grond om op een groot braakliggend terrein in Mexico-Stad. Hier dumpen omwonenden hun afval, maar worden – zo wordt tenminste gezegd – ook lichamen achtergelaten. Met veel kracht prikt Gámez een lange stok in de grond, trekt die er weer uit en ruikt aan de punt. Geen geur van menselijke resten. Ze loopt verder.
Sinds juli 2025 zoekt Gámez naar haar negentienjarige dochter Ana Amelí. Op een dag ging de sportieve studente wandelen in een natuurgebied naast Mexico-Stad. Ze kwam niet terug. Gámez gaat regelmatig mee op dit soort zoektochten, met een groep madres buscadoras, zoekende moeders. Altijd draagt ze een T-shirt met daarop een foto van haar dochter. Een glimlachend meisje, met daarboven in dikke letters: donde está? Waar is ze?
Gámez’ dochter is een van de 130.000 Mexicanen die als vermist geregistreerd staan, en een van de vele gezichten die in heel Mexico op vermissingsposters staan. Dagelijks verdwijnen in het Noord-Amerikaanse land tussen de dertig en veertig mensen. Ze worden ontvoerd door criminelen, ingelijfd in criminele organisaties, of verhandeld, bijvoorbeeld voor sekswerk of orgaanhandel.
Anderen worden vermoord, omdat ze worden aangezien voor leden van een rivaliserende bende. Ze worden gedumpt in massagraven of hun lichamen worden verbrand.
Nu de ogen van de wereld op Mexico zijn gericht en de openingswedstrijd van het WK in de hoofdstad wordt gespeeld, is het voor families van vermiste Mexicanen een uitgelezen moment om aandacht te vragen voor deze kwestie.
Uit heel Mexico zijn ze gekomen. Families van vermiste Mexicanen, die de dag voor de openingswedstrijd naar het stadion gaan om daar te demonstreren. Een enorme politiemacht houdt ze enkele kilometers voor ze aankomen bij het stadion tegen.
Op donderdag, de dag van de openingswedstrijd, is er nóg meer politie aanwezig. Terwijl uitzinnige voetbalfans in het stadion zitten, proberen de betogers buiten wederom dichterbij te komen. Maar ook nu maken ze geen kans om écht in de buurt te komen. Ze schilderen leuzen op de muren in zwarte letters: „Waar zijn onze kinderen?” Gámez verwacht dat ze snel zullen worden weggepoetst.
Want volgens de families wil de Mexicaanse regering de buitenwereld tijdens het WK niet het idee geven dat er problemen zijn in het land. Mexico moet deze weken het land van taco’s, tequila en tempels zijn, niet het land van vermissingen en drugskartels.
Het voetbaltoernooi is voor zoekende moeders hét bewijs dat de Mexicaanse regering de vermissingen niet belangrijk vindt: er werden miljoenen dollars in de renovatie van de stad en het voetbalstadion gestoken, maar geld voor zoektochten is er amper. Haast iedere persconferentie van president Claudia Sheinbaum gaat over voetbal, over vermiste Mexicanen gaat het vrijwel nooit.
„In een straal van vijftien kilometer rond het voor miljoenen gerenoveerde voetbalstadion [Estadio Azteca] zijn zeker tweehonderd mensen verdwenen de afgelopen jaren. Onder wie mijn dochter. Mexico wil nu doen alsof het hier veilig is, maar dat is het niet”, zegt Vanessa Gámez. „Daarom protesteren wij bij het stadion. Terwijl men binnen juicht, huilen wij buiten voor onze kinderen”.
De Mexicaanse regering klopt zichzelf de laatste jaren op de borst omdat het aantal moorden is gedaald, maar het aantal vermissingen is juist toegenomen. Volgens de Mexicaanse denktank Mexico Evalua in de afgelopen tien jaar met maar liefst 200 procent.
De politie neemt meldingen van vermissingen niet altijd serieus. Moeders van vermiste kinderen krijgen te horen dat hun dochter vast is weggelopen of er met een vriendje vandoor is gegaan. Pas dagen later beginnen de autoriteiten een onderzoek, terwijl juist de eerste dagen cruciaal zijn bij het terugvinden van een vermiste. Vanwege de hoge werkdruk bij de politie wordt zo’n onderzoek vrijwel nooit lang voortgezet.
Als autoriteiten lichamen ontdekken, kan het jaren duren voordat ze geïdentificeerd zijn. Naamloze stoffelijke overschotten liggen jarenlang in mortuaria, die niet altijd geld hebben om ze goed gekoeld te bewaren.
Familieleden van vermiste personen demonstreren in Mexico-Stad, een dag voor de WK-openingswedstrijd.
Volgens een recent rapport van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten (IACHR) zijn Mexicaanse autoriteiten in hoge mate zelf betrokken bij de verdwijningen. „Veel van de verdwijningen die door de georganiseerde misdaad worden gepleegd, vinden plaats in nauwe samenwerking en coördinatie met overheidsfunctionarissen”, schrijft de commissie. Er zou bewust worden weggekeken bij verdwijningen, arrestanten van de politie zouden regelmatig zijn overgedragen aan criminele groeperingen.
Het IACHR noemt in het onderzoek nadrukkelijk de zoekende moeders. „Gezien het aantal verdwijningen en de magere reactie van de overheid, hebben de families zelf zich georganiseerd om naar hun dierbaren te zoeken”. Het IACHR benadrukt dat dat levensgevaarlijk is: sinds 2011 zijn zeker 38 zoekende ouders gedood.
Het grote probleem is volgens Amnesty International Mexico dat opeenvolgende Mexicaanse regeringen weigeren te erkennen dat er een crisis in het land is. „Een staat die niets doet om te voorkomen dat mensen blijven verdwijnen, draagt bij aan de crisis. Het is veelzeggend dat president Sheinbaum sinds haar aantreden nog geen enkele keer met zoekende ouders heeft gesproken”, zegt directeur Edith Olivares Ferreto.
Ze wijst op de belangrijke rol van vrouwen bij het onder de aandacht brengen van de vermissingen. „Het zijn vooral mannen die verdwijnen in Mexico. Daarom zijn het de echtgenotes of moeders die op zoek gaan en gerechtigheid eisen”, zegt Olivares. „Sommigen raken hun baan kwijt, kunnen hun andere kinderen niet meer onderhouden. En ze worden doelwit van geweld: op 10 mei zijn in de staat Guanajuato nog een moeder en dochter gedood die zochten naar een verdwenen zoon”.
Gámez blijft zoeken, maar doet dat met een tegenstrijdig gevoel. „Je wil je kind niet dood vinden, maar je leeft al zo lang in pijn, dat het er eigenlijk niet meer toe doet”, zegt ze terwijl ze haar tranen wegveegt. „Je wil weten wat er met je kind is gebeurd.”
Vanessa Gámez hangt een poster op van haar vermiste dochter Ana Amelí.