Mark Rutte verschijnt donderdag voor het eerst voor de parlementaire coronacommissie in Den Haag om uitleg te geven over het beleid tijdens de coronapandemie. De oud-premier wordt bevraagd over de manier waarop zijn kabinet onder grote tijdsdruk besluiten nam en hoe hij terugkijkt op de "duivelse dilemma's" waar hij destijds over sprak. De commissie wil weten of de crisisaanpak deugt en of de besluitvorming helder en controleerbaar genoeg was.
Rutte zei in augustus 2020 dat het kabinet "met 50 procent van de kennis 100 procent van de besluiten" moest nemen, terwijl het virus volgens hem bezig was met een "gevaarlijke opmars". In de maanden daarna volgden zware maatregelen zoals een nieuwe volledige lockdown, een maandenlange avondklok, een grootschalige vaccinatiecampagne en de invoering van de coronapas. De commissie probeert te reconstrueren welke afwegingen aan dat soort ingrepen voorafgingen en hoe het belang van de volksgezondheid zich verhield tot het sociale en economische leven.
In de eerste tweeënhalve week van de openbare verhoren zijn al twaalf betrokkenen gehoord, vooral over de start van de pandemie en de inrichting van de crisisstructuur. Bij Rutte gaat het nu ook vooral over die manier van werken, niet over specifieke maatregelen als de avondklok of de coronapas; daar komt hij later opnieuw voor terug. De commissie richt zich nu op vragen als: wie zat wanneer aan tafel, hoe liepen de lijnen tussen kabinet, experts en uitvoerders, en konden volksvertegenwoordigers en publiek de besluiten voldoende volgen?
Een belangrijk discussiepunt zijn de besloten overleggen in het Catshuis, waar Rutte op zondag samenkwam met onder anderen betrokken ministers, OMT-voorzitter Jaap van Dissel en NCTV-topman Pieter-Jaap Aalbersberg. Van Dissel, Aalbersberg en hoge ambtenaren verklaarden eerder dat daar juist vrijer kon worden gesproken en dat de formele besluiten elders werden genomen. Omdat die Catshuisgesprekken niet volledig zijn vastgelegd, is achteraf lastig te controleren welke rol ze precies speelden in het coronabeleid.
Daarnaast wil de commissie weten of er in de eerste fase van de pandemie tijdig en zorgvuldig is ingegrepen, vooral bij kwetsbare groepen. Bewoners van verpleeghuizen mochten in het begin bijvoorbeeld geen bezoek meer ontvangen, een maatregel die volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid leidde tot een "stille ramp". Rutte benadrukte destijds dat hij worstelde met dit soort keuzes, maar als premier droeg hij de uiteindelijke verantwoordelijkheid.
De verhoren laten tot nu toe zien dat het voor de commissie lastig kan zijn om door de antwoorden van ervaren bestuurders heen te prikken. Bij eerdere gesprekken met oud-minister Bruno Bruins en OMT-voorzitter Van Dissel lukte het de leden niet altijd om heel diep door te vragen. Na Rutte is vrijdag oud-premier Dick Schoof aan de beurt, in zijn hoedanigheid als hoogste ambtenaar op het ministerie van Justitie en Veiligheid tijdens de coronacrisis.
Source: Fok frontpage