Mark Rutte moet zich vandaag verantwoorden voor het beleid tijdens de coronapandemie. Het is de eerste keer dat de oud-premier wordt verhoord door de coronacommissie. Hoe kijkt hij jaren na de ontwrichtende pandemie terug op het door hem gevoerde beleid?
"We moeten met 50 procent van de kennis 100 procent van de besluiten nemen", zei Rutte in augustus 2020. Het virus was op dat moment bezig met een "gevaarlijke opmars", zei de premier, en dus werden de coronamaatregelen aangescherpt.
Met die beperkte kennis waar Rutte het over heeft, werden in die tijd heel grote besluiten genomen. Een paar maanden nadat hij die woorden had uitgesproken, werd opnieuw een volledige lockdown ingevoerd. Daarna volgden onder meer een maandenlange avondklok, het optuigen van een grootschalige vaccinatiecampagne en de invoer van een coronapas.
Wat ging er aan al die besluiten vooraf? Hoe werd het belang van de volksgezondheid afgewogen tegen maatschappelijke belangen?
En hoe zou dit bij een eventuele volgende pandemie beter kunnen? Dat zijn vragen die de vijfkoppige coronacommissie in deze parlementaire enquête wil beantwoorden.
In de eerste 2,5 week van de coronaverhoren zijn twaalf personen bevraagd over vooral het begin van de pandemie en de inrichting van de crisisaanpak. Er is dus nog niet uitgebreid gesproken over die ingrijpende maatregelen, zoals de avondklok en de coronapas.
Dat zal vandaag ook nog niet aan bod komen bij het gesprek met Rutte. De oud-premier wordt meerdere keren opgeroepen voor verhoor, waardoor de commissie zich nu vooral richt op die crisisstructuren. En dus ook op de vraag: is die crisisaanpak goed ingericht, en is de besluitvorming transparant genoeg geweest?
Veel van die besluiten werden namelijk genomen in overleggen met ministers, waar gewoon notulen van zijn, maar er waren ook heel veel overleggen achter gesloten deuren. Neem de beruchte Catshuis-overleggen op zondag, waar naast Rutte ook de meest betrokken ministers, OMT-baas Jaap van Dissel en NCTV'er Pieter-Jaap Aalbersberg aanschoven.
De hiervoor gehoorde mensen, onder wie Jaap van Dissel, NCTV'er Aalbersberg en twee hoge corona-ambtenaren, zagen weinig gevaar in die overleggen. Sterker nog: volgens Aalbersberg hadden die overleggen juist meerwaarde doordat de deelnemers daarin vrij konden praten. De echte besluiten werden volgens hem in de andere overleggen genomen, al is dat nu dus niet te controleren.
Een andere grote vraag is: is er op tijd en goed ingegrepen in de beginperiode van corona? Zo mochten bewoners van verpleeghuizen geen bezoek meer ontvangen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid, die ook al onderzoek deed naar de coronapandemie, concludeerde dat zich daar een stille ramp heeft voltrokken.
Rutte worstelde ook met die "duivelse dilemma's", zei hij in de coronatijd. Maar als premier was hij wel verantwoordelijk voor de besluiten die werden genomen.
Het is nog wel de vraag of de commissie de gewenste informatie uit de doorgewinterde politicus Rutte gaat krijgen. Tijdens de verhoren van oud-minister Bruins en Van Dissel bleek de commissie al niet helemaal opgewassen tegen personen die al goed wisten wat ze wel en niet wilden zeggen.
Vrijdag is eerst het woord aan een andere oud-premier: Dick Schoof. Hij wordt alleen niet opgeroepen vanwege zijn rol als premier in het vorige kabinet, maar omdat hij tijdens de coronapandemie de hoogste ambtenaar was op het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Om 14.00 uur volgt Rutte. Zijn verhoor is live te volgen op onze site via een stream en liveblog.
Source: Nu.nl algemeen