Ontwikkelingssamenwerking Minister Sjoerd Sjoerdsma van Ontwikkelingssamenwerking krijgt, dankzij 50Plus, alsnog een senaatsmeerderheid voor de begroting. Voor een eerdere deal met PRO wordt in 2026 380 miljoen euro ‘extra’ uitgegeven aan ontwikkelingssamenwerking. Uit Kamerstukken blijkt dit vooral een administratieve ingreep, waardoor geen structureel extra geld hoeft te worden uitgetrokken.
Sjoerd Sjoerdsma, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66).
Sjoerd Sjoerdsma’s begroting kan rekenen op een meerderheid in de Eerste Kamer. Na Onafhankelijke Politiek Nederland (OPNL) steunt ook 50Plus de plannen van de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66). Zo heeft partijleider Jan Struijs donderdag aan NRC laten weten.
Sjoerdsma had voor de begroting voor het lopende jaar 2026 nog geen meerderheid. Zonder die steun zou hij in de problemen komen: als de senaat de begroting afwijst, kan de minister in principe geen geld uitgeven. Bovendien begon de tijd te dringen, want volgende week behandelt de Eerste Kamer de begroting.
Vorige week nam Sjoerdsma een eerste horde door een akkoord te sluiten met oppositiepartij PRO. In ruil voor haar steun wordt in 2026 380 miljoen euro extra geïnvesteerd in ontwikkelingssamenwerking. Om dat mogelijk te maken, haalde de minister geld uit latere jaren en andere begrotingsposten naar voren.
Zelfs met de steun van PRO en de coalitie kwam Sjoerdsma twee zetels tekort in de senaat. Senator Auke van der Goot van OPNL zei woensdag, zonder aanvullende eisen, de begroting „van harte” te steunen. Het extra geld voor 2026, vindt Van der Groot wenselijk. En wat vindt hij ervan dat in latere jaren dan minder geld beschikbaar is? „Wie dan leeft, wie dan zorgt.”
50Plus-partijleider en -fractievoorzitter in de Tweede Kamer Jan Struijs, wiens partij één zetel heeft in de Eerste Kamer, zegt donderdagochtend tegen NRC de begroting te zullen steunen. ”Het is onze morele plicht kwetsbare mensen te helpen, zeker nu er zoveel brandhaarden zijn in de wereld.”
In ruil voor die stem hoeft ook 50Plus geen wederdienst. „Ik heb de plannen op de inhoud beoordeeld”, zegt de fractievoorzitter. „Ik stond niet in de wedstrijd van: joh, ik ga steunen, maar krijg ik dan iets anders?”
Over de afspraken met PRO ontstond in de loop van de week onduidelijkheid. Het belangrijkste vraagstuk: krijgt ontwikkelingssamenwerking nu extra geld, zoals PRO beweert, of niet? In Kamerstukken, die donderdagochtend werden verstuurd, geeft Sjoerdsma opheldering: de extra 380 miljoen worden volledig gefinancierd door middelen naar voren te halen die al voor ontwikkelingssamenwerking waren bestemd.
Volgens de stukken is 178 miljoen van die 380 miljoen euro afkomstig van de begroting van Financiën. Alleen: dat geld was al gereserveerd voor niet-militaire steun aan Oekraïne. Volgens de officiële definities valt die steun onder ontwikkelingssamenwerking. De verschuiving is dus vooral een administratieve ingreep, die het mogelijk maakt het geld eerder uit te geven.
PRO ging ervan uit dat een deel van het gat dat hierdoor ontstaat op de gereserveerde Oekraïne-post van Financiën later zou worden aangevuld met geld dat geen ontwikkelingsgeld is. Mede vanwege de belofte van dit kabinet Oekraïne ‘onverminderd’ te steunen. In dat geval zou uiteindelijk wél extra geld beschikbaar komen voor ontwikkelingssamenwerking.
Sjoerdsma zei afgelopen week dat probleem niet nu op te lossen, maar pas bij het opstellen van de begroting voor 2028. Vicepremier Dilan Yesilgöz (VVD) suggereerde op haar beurt bij de persconferentie vrijdag dat het geld in 2028 uiteindelijk bij Sjoerdsma vandaan moet komen.
PRO wilde garanties dat het budget van ontwikkelingssamenwerking met rust gelaten wordt voor het gat, maar in de brieven van Sjoerdsma is dat niet terug te vinden. De minister suggereert in de stukken juist dat het gat niet verder hoeft te worden opgevuld. Dat zou betekenen dat onderaan de streep geen extra geld voor ontwikkelingssamenwerking is.
Volgens Sjoerdsma blijft „het totaal aan gereserveerde middelen voor Oekraïne-steun” in de gehele kabinetsperiode evenveel. Er is immers alleen geschoven met geld. Dat geld wordt nog steeds aan hetzelfde doel wordt uitgegeven, alleen eerder in de tijd. Hij ziet de begrotingen „in lijn met de inzet van het kabinet voor onverminderde steun aan Oekraïne.”
Progressief Nederland blijft de begroting steunen. „Wat ons betreft is het niet voorstelbaar dat in 2028 besloten zou worden om niet aan te vullen, als je kijkt naar het immense leed van de bevolking en de voortdurende Russische agressie.” De partij kan zich niet voorstellen dat dat met middelen van ontwikkelingssamenwerking wordt gedaan.
Ander twistpunt: de VVD hoopte dat een deel van de extra investeringen voor 2026 besteed zou worden aan terugkeerhubs. Dat betreffen opvangcentra buiten de EU, waar afgewezen asielzoekers moeten wachten op terugkeer naar hun land van herkomst. Volgens Sjoerdsma is dat nog niet mogelijk, want er zíjn nog geen terugkeerhubs.
Donderdagavond debatteert de Tweede Kamer over de begroting. Begin volgende week staat het debat op de planning in de senaat.