Kernwapens Tijdens zijn bezoek aan Pyongyang repte de Chinese leider Xi Jinping met geen woord meer over ‘denuclearisering’ van het Koreaanse schiereiland. China lijkt Noord-Korea stilzwijgend als kernmacht te hebben erkend.
Kim Jong-un begeleidt de Chinese president Xi Jinping naar zijn vliegtuig bij diens vertrek na zijn bezoek aan Noord-Korea.
De ontvangst op het Kim Il-sung-plein was groots, er was een banket, muziek en dans, en na een bezoek aan de Chinees-Noord-Koreaanse Vriendschapstoren plantten Xi Jinping en zijn gastheer Kim Jong-un bij de kaderschool van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij een zilverspar, die net als de kameraadschap tussen beide landen „altijd groen blijft”.
Als het eerste bezoek van de Chinese leider aan Pyongyang in zeven jaar bedoeld was om te laten zien dat de banden tussen de buurlanden niet hebben geleden onder de opgebloeide vriendschap tussen Noord-Korea en Rusland, dan is Xi’s reis geslaagd. De officiële verslagen maken gewag van een „gedeelde lotsbestemming”. Ze zinspeelden op hervatting van het economisch belangrijke Chinese toerisme naar Noord-Korea, dat sinds het uitbreken van de coronapandemie begin 2020 was gestaakt.
Maar belangrijker is misschien wel wat ze niet vermelden. Chinese noch Noord-Koreaanse verslagen noemen het kernwapenprogramma van Pyongyang als gespreksonderwerp tussen beide leiders. Hoewel een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van „continuïteit en consistentie” in het beleid van China, duidt dat erop dat Beijing stilletjes erkent dat Noord-Korea een kernmacht is geworden.
Dat lijkt misschien een open deur: Noord-Korea voerde al twintig jaar geleden zijn eerste kernproef uit en beschikt volgens de meeste schattingen inmiddels over zo’n vijftig tot zestig kernkoppen. Daar maakt het geen geheim van: in 2023 legde het zelfs in de grondwet vast dat het een „verantwoordelijke kernmacht” is die nucleaire wapens ontwikkelt ter afschrikking en „om vrede en stabiliteit in de regio en de wereld te waarborgen”.
Als om dat te onderstrepen inspecteerde Kim een paar dagen voor het bezoek van Xi een nieuwe installatie voor de verrijking van uranium in Yongbyon, ten noorden van de hoofdstad Pyongyang. „Dat kun je niet doen zonder China daarin te kennen”, denkt hoogleraar Korea-studies Remco Breuker (Universiteit Leiden), die hierin een nog sterkere aanwijzing ziet dat China zich impliciet bij de nucleaire status van het land heeft neergelegd. Kims invloedrijke zus Kim Yo-jong noemde Noord-Korea’s status als kernmacht kort daarna „onomkeerbaar”.
Net als de meeste andere landen heeft China die realiteit tot dusverre niet openlijk erkend. Bij zijn vorige bezoek aan Pyongyang (in 2019) benadrukte Xi nog zijn steun aan inspanningen voor de „denuclearisering van het Koreaanse schiereiland”. Dat deed hij tegen de achtergrond van drie ontmoetingen tussen Kim en de Amerikaanse president Trump over nucleaire ontwapening dat jaar, die overigens op niets uitliepen.
Ook in 2024, toen Noord-Korea’s andere belangrijke bondgenoot Rusland dat al een ‘gepasseerd station’ noemde, onderstreepte buitenlandminister Wang Yi nog China’s „tweesporenbeleid” ten aanzien van ‘de Koreaanse kwestie’: een vredesakkoord tussen Noord en Zuid, en denuclearisering.
Xi Jinping leggen op 9 juni bloemen bij de Koreaans-Chinese Vriendschapstoren in Pyongyang.
Bij de kaderschool van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij planten Xi en Kim op 9 juni een zilverspar, een naaldboom die net als de vriendschap tussen beide landen „altijd groen blijft”, aldus Noord-Koreaanse staatsmedia.
Beeld van staatspersbureau KCNA laat zien dat Kim en zijn gast Xi in Pyongyang aan de lunch zitten.
Maar sindsdien legde Beijing steeds minder nadruk op de ontmanteling van het kernwapenarsenaal. Toen Kim in september met de Russische president Poetin als eregast aanwezig was bij een militaire parade in Beijing, kwam het onderwerp niet ter sprake, evenmin als in het ingezonden artikel van Xi dat aan de vooravond van zijn bezoek in de Noord-Koreaanse staatskrant Rodong Sinmun verscheen.
Dat China eerder opriep tot ‘denuclearisering van het Koreaanse schiereiland’ was Pyongyang een doorn in het oog, en dat stond betere betrekkingen tussen beide landen in de weg. China steunde ook de strenge sancties die de VN vanwege het kernwapenprogramma aan Noord-Korea oplegde.
Die sancties zijn volgens Breuker een belangrijke reden dat Noord-Korea erkenning als kernmacht zo belangrijk vindt. De VN-sancties zijn formeel geen straf, maar maatregelen om te voorkomen dat het land een nucleair wapenarsenaal ontwikkelt. Als de wereld onder ogen ziet dat Pyongyang daar toch in is geslaagd, valt de grondslag voor de sancties weg. „Dat zou voor de Noord-Koreaanse economie echt een enorme steun zijn.”
Het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA verspreidde voor het bezoek van Xi beelden van een inspectie door Kim Jong-un van een nieuwe uraniumverrijkingsfabriek ten noorden van Pyongyang.
De sancties staan al langer onder druk: hoewel ze nog van kracht zijn, is de handhaving ervan bemoeilijkt doordat Rusland en China twee jaar geleden het mandaat weigerden te verlengen van een VN-panel dat toezicht hield op de naleving.
Bij zijn bezoek aan de verrijkingsinstallatie in Yongbyon herhaalde Kim zijn oproep om het Noord-Koreaanse kernwapenarsenaal „exponentieel uit te breiden”. Die dreiging, en zorgen over de betrouwbaarheid van Amerikaanse veiligheidsgaranties, voeden in Zuid-Korea en Japan discussies over een eigen nucleaire bescherming. En intussen breidde ook China zijn voorraad kernkoppen de afgelopen jaren flink uit. Zo dreigt in Oost-Azië een nieuwe kernwapenwedloop.