De schoonmaaksector heeft afspraken over menstruatie- en overgangsklachten opgenomen in het cao en viert dat woensdag uitbundig met onder andere baarmoedertaartjes. De nieuwe cao erkent dat deze klachten van invloed zijn op het werk en biedt ruimte voor maatwerkafspraken.
"We komen van heel, heel ver", zegt Ilze Smit, projectleider FNV Vrouwen. Vele generaties vrouwen hadden volgens Smit als motto 'tanden op elkaar en doorbijten'. "Dat is niet houdbaar, het gaat op den duur wringen. We moeten hierover in gesprek, ook al vinden we het ongemakkelijk."
Alleen door gesprekken te voeren, zegt zij, hoor je schrijnende voorbeelden van schoonmakers die geen toilet of menstruatieproducten tot hun beschikking hebben, doorlekken in werkkleding, moeten bukken, tillen, dweilen en traplopen met zware krampen of 's nachts werken terwijl de overgang voor zware slaapproblemen zorgt.
De nieuwe afspraken bestaan uit vijf punten: het erkennen dat klachten invloed hebben op het werk, het verplichten van werkgevers om in overleg met opdrachtgevers aanpassingen te verkennen, het bieden van toegang tot toiletten en menstruatieproducten, het bieden van de mogelijkheid tot roosteraanpassingen, en het opzetten van een voorlichtingscampagne voor de hele sector.
De cao voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf geldt voor ongeveer 120.000 tot 130.000 werknemers. Dit zijn de mensen die in dienst zijn bij professionele schoonmaakbedrijven. Er werken volgens Smit ongeveer evenveel mannen als vrouwen in deze sector. "Deze afspraken erkennen dat menstruatie- en overgangsklachten invloed kunnen hebben op het werk, en geven ruimte voor maatwerkafspraken." Een wettelijk menstruatieverlof, zoals Spanje invoerde, staat niet op het wensenlijstje van de vakbonden.
Smit: "Menstruatieverlof doorbreekt geen taboe. We zien ook dat het in Spanje nauwelijks wordt opgenomen, en kan juist de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt verzwakken. Het zorgt er misschien juist voor dat werkgevers denken: iemand die twee dagen per week niet beschikbaar is, die nemen we niet aan. "
Zo'n 85 procent van de vrouwen heeft last van menstruatieklachten, laat onderzoek van het Radboudumc zien. 39 procent meldt zich hierom weleens ziek, en 20 procent van hen durft niet te zeggen dat menstruatie de reden is voor het ziekteverzuim. Daarnaast geeft 80 procent van de menstruerende 15- tot 45-jarigen aan minder productief te zijn op het werk door deze klachten.
Smit: "Niet alle vrouwen zijn natuurlijk hetzelfde en dus ook de oplossingen voor hen niet. Daarom moeten we naar elkaar luisteren. Bij de een zijn de uniformen niet geschikt - een witte broek is niet fijn bij zware menstruatie, en een warme, zweterige stof maakt opvliegers nog vervelender - en voor iemand anders is het nodig om altijd toegang te hebben tot een toilet. Maar als je al niet durft te zeggen dat je ergens last van hebt, dan wordt het moeilijk om tot oplossingen te komen."
Dus lopen schoonmakers vandaag door Amsterdam met een opblaasbare baarmoeder en organiseert de FNV de actiemaand Over hormonen gesproken.
De schoonmaaksector is niet de eerste die dit onderwerp in de cao vastlegt. Bij de NS en in de kinderopvang zijn al eerder maatwerkafspraken gemaakt over menstruatie en de overgang. Ook in de cao van het Rijk zijn in 2024 afspraken opgenomen om het bewustzijn te vergroten voor de gevolgen die menstruatie- en overgangsklachten kunnen hebben voor het functioneren van werknemers.
Ruth de Heer is psycholoog bij Mental Move, een organisatie die bedrijven helpt bij het verbeteren van de mentale gezondheid van medewerkers. Ze denkt dat zo'n cao-richtlijn een goede aanmoediging kan zijn om het gesprek aan te gaan. "Uiteindelijk gaat dit om preventie en een open gesprekscultuur. Je wil dat mensen zich veilig voelen om dit bespreekbaar te maken."
Haar advies aan werkgevers: zorg eerst voor basiskennis bij jezelf over menstruatie en de overgang, en de impact daarvan op het werk. "Verspreid die kennis ook, want je wil dat vrouwen naar jou toekomen met hun verzoek en vragen om dat maatwerk. Werkgevers zullen het lastig vinden om zelf naar deze zaken in de privésfeer te vragen."
Verdraag het ongemak, zegt De Heer, want iemands inzetbaarheid is nu eenmaal een belangrijk thema voor zowel de werkgever als de werknemer. Kaart het bijvoorbeeld aan in nieuwsbrieven, waarin je steeds één onderwerp belicht rondom inzetbaarheid, zegt De Heer.
"Communiceer dat dit kan spelen, met een uitnodiging om erover te praten. De ene keer bespreek je menstruatie en overgang, een volgende keer bijvoorbeeld overmatig alcoholgebruik, migraine, of andere dingen die iemands inzetbaarheid beïnvloeden." Uiteindelijk, zegt De Heer, gaat het om begrip over en weer en het gesprek over wat wél mogelijk is. "Beide partijen willen een inclusieve werkomgeving waar mensen kunnen blijven functioneren."
Source: Nu.nl economisch