Terwijl Europese landen haast maken om hun defensie-industrieën op orde te krijgen, verandert de oorlogstechnologie aan het front in Oekraïne bijna iedere dag. Een Amsterdamse start-up probeert met een marktplaats voor drones de Oekraïense lessen naar Europa te brengen.
Een zomerse dag op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord. Niets doet vermoeden dat achter de deuren van een van de gebouwen op de voormalige scheepswerf wordt gewerkt aan technologie die uiteindelijk aan het front in Oekraïne terechtkomt. Intelic is een snelgroeiende Amsterdamse start-up die software voor drones ontwikkelt. Die software, Nexus, wordt veelvuldig gebruikt door drones in Oekraïne.
"Weet je wat hier komt?", zegt Intelic-CEO Maurits Korthals Altes, terwijl hij naar een nu nog lege hoek van het kantoor wijst. "Hier bouwen we straks een Oekraïense bunker na. Alles om de situatie aan het front zo realistisch mogelijk na te bootsen."
Onlangs lanceerde Intelic het platform BASE, een soort marktplaats voor drones. Nu moeten overheden zelf op zoek naar samenwerkingen met dronefabrikanten voor leveringen. Maar dat is best ingewikkeld: er is een enorme wildgroei aan bedrijven en ieder type drone heeft een eigen besturingssysteem.
Intelic BASE moet ervoor zorgen dat dit proces soepeler verloopt. Fabrikanten uit negen Europese landen, waaronder Nederland, sluiten zich aan bij een soort Marktplaats voor drones. Ministeries van Defensie kunnen op BASE eenvoudig zien welke drones worden aangeboden en hoe goed ze functioneren. Het aanbieden van drones op het platform is gratis, mits het apparaat op Nexus kan draaien.
De Amsterdamse start-up is pas vijf jaar oud en begon enkele maanden voordat de oorlog in Oekraïne uitbrak. In de jaren erna werden drones voor Oekraïne onmisbaar in die oorlog en werd Intelics besturingssysteem Nexus onmisbaar voor die drones.
Iemand die die verandering met eigen ogen heeft zien gebeuren, is Stuka (echte naam bekend bij de redactie), die werkt voor het Oekraïense team van Intelic. Stuka vocht in de zomer van 2022 voor het Oekraïense leger. Eerst in Kyiv en later bij Mykolaiv, waar hij hielp bij de bevrijding van Kherson. Dankzij connecties van voor de oorlog lukte het hem om een drone, een Matrice 300, te bemachtigen.
Inmiddels produceert Oekraïne miljoenen drones per jaar. Destijds was Stuka een van de weinigen die de beschikking had over een drone. "We hadden er geen idee van hoe de Russen ons probeerden te saboteren", vertelt de inmiddels 38-jarige Stuka, die de drone inzette voor terreinverkenning. "Als ik terugblik op die periode, is het een wonder dat we dat hebben overleefd. We deden maar wat."
Via elektronische oorlogsvoering konden de Russen de opstijglocatie van Oekraïense dronebestuurders traceren. "Ze hadden ons makkelijk kunnen raken als ze die locatie hadden", zegt Stuka. "Ik herinner me dat ik op een gegeven moment de controle verloor tijdens het vliegen en de drone maar net weer veilig aan de grond kreeg. Iedere keer hoopte je maar dat je niet zou sterven of dat je dure apparatuur zou verliezen."
Na twee periodes in het leger (in 2022 en 2024) kwam Stuka in contact met Intelic. Hij werkt nu voor het team dat het Amsterdamse softwarebedrijf vanuit Oekraïne voorziet van de laatste ontwikkelingen aan het front. Die informatie heeft Intelic nodig om de dronesoftware zo up-to-date mogelijk te houden.
"De grootste les die je in Oekraïne leert tijdens het bouwen van software is de gigantische snelheid die wordt vereist", zegt CEO Korthals Altes. "Voor Oekraïne geldt: het is alles of niets. Je kan het er niet een beetje bij doen. Daarvoor zijn de eisen gewoon te groot."
Dat heeft vooral te maken met het enorme tempo waarmee de oorlogsvoering zich aan het front ontwikkelt, zegt Stuka. "Elke drie maanden heb je te maken met een nieuwe oorlog", vertelt hij. "In 2022 was het nog een uitzondering dat je kon filmen vanuit de lucht. Je moest dan zorgen dat je het SD-kaartje veiligstelde, zodat je de beelden aan de commandant kon laten zien. Hij kon dan bepalen welke doelen hij de dag erna wilde beschieten."
Later konden drones via Starlink beelden livestreamen. Daarna volgden zogeheten FPV-drones, waarbij de dronebestuurder op afstand met het onbemande luchtvaartuig kon meekijken. Weer later kwamen er glasvezeldrones, drones die dankzij soms wel tientallen kilometers glasvezeldraad bestand zijn tegen stoorzenders.
Al die ontwikkelingen veroorzaakten keer op keer een revolutie aan de frontlinie, zegt Stuka. "Iedere uitvinding van de ene partij zorgt voor een tegenreactie van de andere partij. Daardoor is technologie vaak na enkele maanden weer verouderd."
In Amsterdam wordt hard gewerkt om al die ontwikkelingen bij te benen. Dat is soms best uitdagend, want in Oekraïne is het defensiebeleid door de oorlog volledig pragmatisch. Innovatie vindt vooral lokaal plaats en commandanten kunnen volgens Korthals Altes als het ware met één klik op de knop via een platform dat lijkt op Amazon hun drones bestellen.
"Maar al die drones die ze kopen werken niet met elkaar samen en gebruiken andere software ", zegt de CEO. "Je moet op basis van de specificaties maar inschatten of ze werken." BASE moet dat systeem perfectioneren voor de Europese defensie-industrie. Door zoveel mogelijk gegevens over drones te verzamelen moet op de marktplaats voor drones snel inzichtelijk worden wat je aan een drone hebt.
Stuka maakte de oorlog aan het front van dichtbij mee, maar draagt nu bij aan een technologie waarvan het hele Oekraïense leger profiteert. "Iedere rol in het leger is belangrijk, van de hoogste commandant tot de kok die voor eten zorgt. Maar ik heb het gevoel dat ik nu meer kan bijdragen dan als dronepiloot."
In Amsterdam is business inmiddels booming. Intelic is verhuisd naar een groter pand om de tientallen werknemers te kunnen onderbrengen. Het nieuwe kantoor onderstreept de snelle groei die Intelic heeft doorgemaakt. Straks dus zelfs mét Oekraïense bunker.
Source: Nu.nl algemeen