Kraakfilms Drie nieuwe films over oplichters, ‘L’affaire Bojarski’, ‘Carolina Caroline’ en ‘LifeHack’, ‘bouwen voort op aloude oplichtersromantiek, maar ze laten ook zien dat geld verslavender is dan crystal meth.
Kyle Gallner en Samara Weaving in ‘Carolina Caroline’.
L’affaire Bojarski. Regie: Jean-Paul Salomé. Met: Met: Reda Kateb, Sara Giraudeau, Bastien Bouillon, Pierre Lottin. Lengte: 128 minuten.
Te zien in de bioscoop.
„Everybody needs money. That’s why they call it money.” Aldus de snelgebekte crimeboss Danny DeVito in Heist van David Mamet. De film, uit 2001, zit vol met dit soort geniale cirkelredeneringen, die nergens op slaan, maar met zoveel aplomb gebracht worden dat het enorm komisch wordt.
Heist is behalve de naam van de film ook de naam van een filmgenre, in het Nederlands meestal vertaald als krakers- of oplichtersfilm. ‘Heist’ betekent overval, of kraak, en vooral het (com)plot om zoiets op poten te zetten. De voorbereidingen, de dingen die misgaan, het back-up-plan, het plan voor als het back-up-plan faalt. Het is een genre dat om oneliners en wisecracks draait. En nog steeds onverminderd populair is. Heist viert dit jaar z’n 25ste verjaardag. Net als die inmiddels andere klassieker, Ocean’s Eleven van Steven Soderbergh met – o wat waren ze jong en gevat – George Clooney en Brad Pitt die een zwaarbewaakt casino gaan beroven.
Dat de aarde niet om de zon draait maar om een hoopje verfrommelde bankbiljetten is nu het uitgangspunt van drie nieuwe films. De heistfilm is terug. L’affaire Bojarski is een waargebeurde oplichtersfilm à la Steven Spielbergs Catch Me If You Can (2002) over het kat- en muisspel tussen een agent en een valsemunter.
Scène uit L’affaire Bojarski’.
Ceslaw Jan Bojarski groeide in de jaren na de Tweede Wereldoorlog uit tot een van de meest gezochte misdadigers, terwijl hij vanuit zijn schuurtje in de Parijse buitenwijk Montgeron als een soort eenmansbende de hele productieketen in de hand hield; van de eerste inktdruppel tot de laatste drukgang. Zijn nepbiljetten zijn tegenwoordig meer waard dan het bedrag dat erop staat. Reden voor Le Parisien om hem uit te roepen tot de Cézanne van het namaakgeld.
Carolina Caroline. Regie: Adam Carter Rehmeier. Met: Samara Weaving, Kyle Gallner, Jon Gries, Kyra Sedgwick. Lengte: 107 minuten.
Te zien in de bioscoop (vanaf 18 juni).
Carolina Caroline is een American indie (onafhankelijke film) in de traditie van Bonnie and Clyde. Iets te veel amour fou en te weinig kraakfilm, dat wel. Caroline en Oliver ontmoeten elkaar als hij haar vader probeert op te lichten met een wisseltruc. Na het tanken weet hij hem een flinke stapel bankbiljetten afhandig te maken door steeds om andere coupures te vragen. Zo maak je van tien dollar twintig en van twintig honderd. Oliver vindt zichzelf een amateurpsycholoog. Ieder mens heeft bepaalde gedragspatronen en zwakheden, en als oplichter win je iemands vertrouwen door daar gebruik van te maken, leert hij Caroline. Gladde praatjes zijn nog belangrijker dan vingervlug zijn.
Precies door dat verheerlijken van de skills van de oplichters heeft de heistfilm iets onweerstaanbaars romantisch. Als Margot Robbie-lookalike Samara Weaving als Caroline haar wisseltrucs uithaalt, zit je met je ogen te knipperen. Bojarski werd niet voor niets met Cézanne vergeleken: zijn bankbiljetten waren niet alleen niet van echt te onderscheiden: ze waren eigenlijk beter, perfecter dan de originele. Is er iets subliemer dan de ultieme kraak? Of de laatste? Om je gezin te onderhouden (L’affaire Bojarski), je moeder te bezoeken (Carolina Caroline) of je collegegeld te betalen (LifeHack).
Dat nobele doel is belangrijk. Het maakt de personages – criminelen immers – sympathiek. Niemand doet het puur voor het geld. Alleen lastig om er halverwege achter te moeten komen dat geld verslavender is dan crystal meth. Dan wordt het toch weer een doel op zich.
Dat alles is ook weer aan de hand in cyberthriller LifeHack, die zich afspeelt in de wereld van de ‘script kiddies’. Volgens een tekstje aan het begin van de film is dat een denigrerende term voor jonge computernerds, tieners vaak nog, die een beetje oefenen met cybercrime om hun zakgeld aan te vullen. In LifeHack zijn de portemonnees vol bankbiljetten ingeruild voor crypto wallets met nullen en enen erin die samen veel waard zijn maar een stuk moeilijker te rollen dan de fysieke wallets in Carolina Caroline. Maar het vriendenviertal Kyle, Petey, Sid en Alex heeft genoeg misdaadfilms gezien en vooral YouTube-tutorials bekeken om een bitcoinbaron te kunnen beroven.
LifeHack. Regie: Ronan Corrigan. Met: Georgie Farmer, Yasmin Finney, Roman Hayek-Green, James Scholz, Jessica Reynolds. Lengte: 97 minuten.
Te zien in de bioscoop.
Scène uit de film ‘LifeHack’.
LifeHack werd geproduceerd door Timur Bekmambetov, bekend van over-the-top en kinetische actiefilms als Night Watch en Day Watch. Hij heeft zich nu al een tijdje gespecialiseerd in het produceren van zogenaamde screenlife- of desktop-films, zoals Unfriended, Searching en Missing, waarin we de hele film lang alleen maar zien wat er op het computerscherm van de hoofdpersoon aan de hand is. En dat kan nogal wat zijn, als je bedenkt hoeveel schermen iemand tegelijkertijd open kan hebben staan. De representatie van de wannabe hackers hangt van pizzadozen en fijngestampte ritalin aan elkaar. Natuurlijk willen ze ook net als iedere sukkel een keer met champagne in een privéjet, maar het is een stuk minder classy dan Ocean’s Eleven met z’n boevencodes. Toch is het op een prettige manier even zenuwslopend. Als je overal in real time kunt meekijken, dan is de kleinste glitch een probleem.