In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Met deze week: er blijkt helemaal geen kloof tussen stad en platteland te zijn.
Het is prettig grasduinen in het het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO), het belangrijkste en uitgebreidste onderzoek naar de verkiezingsuitslag van de Tweede Kamer.
Vorige week schreven we al over een opvallende conclusie: ondanks de groeiende zorgen over de conservatieve opvattingen rondom de manosfeer zijn jonge mannen in het stemhokje juist progressiever geworden. Daardoor blijft leeftijd een van de beste voorspellers voor de stemkeuze.
Nu stuitte ik op iets anders opvallends in het 141 pagina's tellende rapport. Daarvoor moeten we eerst even terug naar de ongekende overwinning van BBB bij de Provinciale Statenverkiezingen in het voorjaar van 2023. Het stikstofdebat bereikte een kookpunt.
Alle coalitiepartijen (VVD, D66, D66 en CU) kregen flinke electorale tikken. Het toenmalig kabinet Rutte-4 raakte in paniek. Premier Mark Rutte had het over het wegnemen van spanningen "die in Nederland gevoeld worden tussen stad en platteland."
Want er moest wel een tegenstelling tussen stad en platteland zijn, vond het kabinet. Dat was op het Binnenhof ook de verklaring voor de BBB-overwinning.
Toenmalig partijleider Caroline van der Plas speelde er in ieder geval handig op in en werd als een heldin onthaald bij de boerenprotesten van toen.
"Ik voel me net Madonna, maar dan niet zo fit en niet zo mooi", zei Van der Plas vier jaar geleden in het Gelderse Stroe, waar duizenden boeren bijeen waren gekomen om tegen de stikstofplannen van het kabinet te demonstreren.
BBB en Van der Plas kregen een vipbehandeling, andere partijen konden beter wegblijven.
Maar wat blijkt nu? De woonplaats zegt vrij weinig over de stemkeuze, staat in het NKO over de laatste Tweede Kamerverkiezingen.
"De gemeente waar je woont, is een heel slechte voorspeller voor het stemgedrag", zegt Jaap van Slageren, politiek geograaf aan de Universiteit Utrecht. Hij deed onderzoek naar dit specifieke onderwerp voor het NKO.
Er zit geen principieel wereldbeeld achter de plek waar je woont en die heeft ook geen effect in het stemhokje. "Je verhuist niet om in de buurt van mensen te wonen die hetzelfde stemmen", zegt Van Slageren. Een studiekeuze of teruggaan naar de plek waar je bent opgegroeid zijn volgens de politiek geograaf bijvoorbeeld wél veel voorkomende redenen om te verhuizen.
Naast leeftijd is ook de opleiding een goede voorspeller voor de stemkeuze. "Een universitair geschoolde kiezer in Amsterdam lijkt in stemgedrag meer op een universitair geschoolde kiezer in Velsen dan op een stukadoor in Amsterdam", zegt Van Slageren.
Waar hebben we destijds dan precies naar zitten kijken? Waarom was er die crisissfeer in het kabinet na de BBB-winst? Waarom had Rutte het over spanningen tussen stad en platteland?
De analyse van toen dat in de regio anders wordt gestemd dan in de stad klopt niet. Achteraf past die reactie gek genoeg wel in het Haagse plaatje: zo snel mogelijk een verklaring vinden, zodat er vervolgens beterschap kan worden beloofd. Zo lijkt het alsof je een probleem oplost, terwijl er in feite niets gebeurt.
Dat is wat betreft stikstof nog steeds het geval. Dat probleem is jarenlang blijven liggen. Premier Rob Jetten wil hier eindelijk mee aan de slag gaan, maar er ligt nog steeds geen maatregelenpakket.
Dat zou later deze maand komen. Maar zoals zo vaak in dit dossier: het kabinet heeft meer tijd nodig, zei Jetten maandag. Er moeten volgens de premier "een paar stevige keuzes" worden gemaakt.
Nederland wacht dus nog steeds op een oplossing om uit de stikstofimpasse te komen. Daar heeft iedereen last van. Ongeacht waar je woont of op wie je stemt.
Tweede Kamervoorzitter Thom van Campen:
"Het woord is aan de heer Jimmy Dijk. U doet nu één verzoek. Dat staat heel duidelijk op mijn lijst. Anders wijken we af van mijn systeem, dus dan wordt het heel ingewikkeld."
SP-leider Jimmy Dijk:
"Dat kunt u niet aan, voorzitter?"
Van Campen:
"Dat kan ik niet aan."
Dijk:
"Sorry, even plagen."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen