Abhijeet Dipke | leider Indiase ‘kakkerlakkenpartij’ De 30-jarige activist kreeg in korte tijd miljoenen volgers in India als aanvoerder van de ‘kakkerlakken’, een geuzennaam. Of hij in staat is om met zijn satirische partij een duurzame politieke beweging op touw te zetten, moet nog blijken.
Abhijeet Dipke (midden), oprichter van de Cockroach Janta Party (CJP), zaterdag tijdens een protest in New Delhi tegen vermeende onregelmatigheden bij de belangrijkste examens van het land.
De website van de ‘Cockroach Janta Party’ (CJP) in India oogt niet-alledaags. Een man in een net pak met een kakkerlakkenmasker op, staat met opgeheven vinger achter een spreekgestoelte. Wie partijlid wil worden, zo staat te lezen, moet ‘werkloos’ zijn, ‘lui’ , ‘chronisch online actief’ en „in staat tot een professionele scheldkanonnade” („zolang de inhoud maar scherp, eerlijk en actueel is.”)
Een grap? De stijl van de „partij voor luilakken en werklozen” is overduidelijk satirisch, maar de boodschap erachter is bloedserieus. Website en partij moeten (vooral) jongeren in India verenigen die beter onderwijs willen, minder corruptie en meer werk voor de pakweg 650 miljoen Indiërs onder de 25 (bijna de helft van de bevolking). Bijna 10 procent van hen heeft geen werk. Nadat een hoge rechter vorige maand jonge werklozen had betiteld als „kakkerlakken” (cockroaches) , had een jongere op sociale media geantwoord: „Wat als alle kakkerlakken zich verenigen?”
Die jongere was Abhijeet Dipke (30), tot voor kort student journalistiek in Pune (bij Mumbai) en public relations aan de Boston University in de VS. Zijn tweet kreeg enorme weerklank en leidde tot de vorming van de kakkerlakkenpartij. De CJP heeft inmiddels twintig miljoen volgers op sociale media. Zij tooien zich met de hashtag #MainBhiCockroach („Ik ben ook een kakkerlak”) en beschikken over een eigen partijlied. Sommigen van hen doken de laatste weken op in de straten van steden als Delhi met kakkerlakkenmaskers en een bezem in de hand, bedoeld voor schoonmaakacties.
Dipke arriveerde afgelopen weekend vanuit de VS in India en leidt inmiddels een organisatie die het midden houdt tussen mediafenomeen, politieke partij en protestbeweging. Belangrijkste eisen: het aftreden van de minister van Onderwijs die vriendjespolitiek bij de beoordeling van studenten zou toelaten, meer banen voor jongeren, meer rechten voor vrouwen en de bezem door de oligarchie in India. Zo zouden de machtige ceo’s Gautam Adani en Mukesh Ambani afstand moeten doen van hun mediaconglomeraten.
Dat veel media inmiddels over Dipke schrijven komt, behalve door zijn opmerkelijke communicatiestijl en grote volgelingenschare, door zijn afkomst. De activist is kind van ouders uit de laagste laag van de bevolking (dalit) in een dorpje in Maharashtra, een deelstaat in Midden-India. Met name door zijn gevoel voor symboliek wist hij zich aan dit eenvoudige milieu te onttrekken en carrière te maken in de hoofdstad. In 2020 en 2023 werkte Dipke in New Delhi als communicatiestrateeg voor de Aam Aadmi Party (de ‘Gewone man partij’) die zich profileert met anticorruptiemaatregelen. Daarna kreeg Dipke een beurs voor Boston University. Hij zou daarbij geholpen zijn door vooraanstaande politici van Aam Aadmi, hetgeen bij sommigen vragen opriep over zijn onafhankelijkheid als anti-establishmentactivist.
Aanhangers van de satirische Cockroach Janta Party (CJP) luisteren naar de oprichter, Abhijeet Dipke (niet op de foto), tijdens een protest in New Delhi op zaterdag.
Binnen een paar weken zijn Dipke en zijn volgelingen erin geslaagd hun beweging te verbreden. Zo hebben zich veel ouderen bij de protesten aangesloten, al zitten daar nog niet veel invloedrijke bestuurders of politici bij. De belangrijkste oppositiepartij, de Congress Party van Rahul Gandhi, nam wel enkele eisen over van de kakkerlakkenpartij zoals die over het aftreden van de minister van Onderwijs.
Tegelijkertijd moet blijken of Dipke in staat is om een duurzame politieke beweging op touw te zetten. Bij een eerste demonstratie van de CJP in Delhi, afgelopen zaterdag, kwamen slechts een paar honderd mensen opdagen, al kwam dat ook door geruchten dat de demonstratie verboden zou worden en Dipke zou worden gearresteerd. De partij heeft naar eigen zeggen „enkele tienduizenden” leden die de komende maanden de protesten zullen voortzetten, zo heeft Dipke aangekondigd.
De afgelopen weken werd al duidelijk dat Dipke en zijn partij een uiting zijn van krachtige maatschappelijke onderstromen die zich ook elders in Zuid-Azië manifesteren. In buurlanden van India met jonge bevolkingen zoals Nepal , Sri Lanka en Bangladesh ontstonden ‘Gen Z’- protestbewegingen. Ze wisten in Nepal nieuwe verkiezingen af te dwingen en in Bangladesh een premier te verdrijven.
De bewegingen werden veelal geleid door onorthodox opererende media-persoonlijkheden zoals ex-rapper Balen Sjah in Nepal. Shah verpletterde zijn tegenstanders bij de parlementsverkiezingen in februari en werd daarna premier van de bergstaat. Dichter bij huis, in India zelf, won filmster-politicus C. Joseph Vijay vorige maand met grote overmacht de verkiezingen in de deelstaat Tamil Nadu. Ook hier ging het om een nieuwe partij (2024) met veel aanhang onder jongeren. Vijay werd eveneens premier.