Wet vifo Nederland gaat strengere beperkingen opleggen aan buitenlandse bedrijven die via een overname of fusie gevoelige (chip-)techniek weg kunnen sluizen. De restricties gelden voortaan ook voor AI en biotechnologie.
Heleen Herbert, minister van Economische Zaken en Klimaat, tijdens een debat over economische veiligheid.
Het kabinet gaat vitale Nederlandse technologie beter afschermen tegen buitenlandse overnames. Ook AI, biotechnologie en de ontwikkeling van geavanceerde materialen en sensortechniek prijken straks op de lijst ‘sensitieve’ toepassingen, zodat ze niet in verkeerde handen vallen en gebruikt worden voor spionage of sabotage.
Maandag maakte minister van Economische Zaken en Klimaat Heleen Herbert (CDA) bekend dat ze zes nieuwe technologieën toevoegt aan de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo). Deze wet beschermt sinds 2023 quantumcomputers, fotonica, halfgeleiders, chipapparatuur en andere technieken die je ook voor militaire doeleinden kunt inzetten.
Andere categorieën die vanaf 2027 op de ‘gevoelige’ vifo-lijst staan: nanotechnologie, genetische manipulatie, locatietechniek en nucleaire toepassingen voor medisch gebruik.
De Wet vifo kan met terugwerkende kracht tot 2020 worden toegepast. Deze datum reikt net niet ver genoeg om de overname van chipmaker Nexperia (2019) terug te draaien. Toen Economische Zaken in september 2025 besloot in te grijpen bij Nexperia omdat het bedrijf vitale kennis en kunde naar China over wilde hevelen, deed demissionair minister Vincent Karremans dat op basis van een andere wet. Hij zocht zijn toevlucht tot de obscure Wet Beschikbaarheid Goederen, bedacht in de jaren vijftig maar nog nooit gebruikt. De wet voorkomt dat grote veranderingen binnen het bedrijf worden doorgevoerd zonder toestemming van de minister.
Op basis van deze wet kunnen grote veranderingen binnen het bedrijf waren niet toegestaan zonder toestemming van minister
Het ministerie van Economische Zaken beschermt ook het stroomnet en de telecommunicatienetwerken tegen ongewenste overnames, via soortgelijke wetten. Dat Nederland zich er meer van bewust is dat buitenlandse overnames tot problemen kunnen leiden, bleek onlangs toen staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit, D66) de beoogde overname van DigiD-beheerder Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl verbood.
Deze nadruk op nationale veiligheid levert voor het bedrijfsleven nieuwe beperkingen en onzekerheden op, omdat transacties jaren later nog kunnen worden teruggedraaid.
In een toelichting op de aanpassing van de Wet vifo schrijft minister Herbert dat de internationale veiligheidssituatie is verslechterd, en Nederland het doelwit is van cyberoperaties, spionage en sabotage. „Daarom moeten we als kabinet kennis, innovaties en bedrijven beschermen en versterken. Het streven blijft een open economie, maar we zijn scherp op risico’s.”
Herbert heeft de wetsaanpassing aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer, daarna wordt het besluit voor advies aan de Raad van State voorgelegd.
Nederland voerde in 2025 ook een screeningswet in, waardoor jaarlijks duizenden studenten en docenten kunnen worden doorgelicht die zich met kritische technologie bezighouden. Zo moet voorkomen worden dat die technologie uit Nederland verdwijnt. De kennisinstellingen zijn niet allemaal blij met die wet, omdat Nederland zich op achterstand zou plaatsen door buitenlandse wetenschappers te weren.