Onderzoeksgeld Trump wil dat voortaan ambtenaren toetsen of onderzoek in lijn is met het regeringsbeleid en financiering van de overheid verdient. Wetenschappers maken zich grote zorgen. ‘Als dit erdoor komt, zijn we er geweest.’
Protestbord in de hal van de University of Colorado in Boulder, tegen de bezuiningen van de regering-Trump op de National Oceanic and Atmospheric Administration.
Amerikaanse wetenschappers zijn in rep en roer door het plan van de regering-Trump om federale financiering van onderzoek voortaan eerst te laten beoordelen door politieke functionarissen. Onderzoek moet stroken met de lijn van de regering en het „nationaal belang”.
Dat is de strekking van een nieuwe conceptrichtlijn voor de financiering van onderzoek, door de Dienst Management en Budget (OMB) van het Witte Huis. Het 412 pagina’s dikke document is een invulling van het voornemen van Trump om de wetenschap op de schop te nemen.
Al kort na zijn aantreden vaardigde hij een decreet uit om de ‘gouden standaard’ te herstellen in de wetenschap, die in zijn ogen nu links en onpatriottisch is. Hij wil een eind aan onderzoek naar gender, diversiteit ras en andere onderwerpen die volgens hem de grootsheid van Amerika aantasten. In augustus tekende de president een nieuw decreet om ambtenaren meer greep te geven op onderzoek.
De uitgewerkte richtlijnen, die een consultatieronde ingaan van 45 dagen voor ze definitief worden, behelzen een radicale omwenteling in de beoordeling van onderzoek. Federale subsidies zouden in lijn met Trumps decreten moeten worden goedgekeurd door politiek benoemde ambtenaren, die erop toezien of het voorgestelde onderzoek strookt met het beleid van de regering en de nationale belangen. Beoordeling door collega-wetenschappers, peer review, krijgt een geringere rol in het proces en wordt niet gezien als verplicht of bindend.
Volgens de regering zijn de regels bedoeld om de „transparantie” in de wetenschap te vergroten. De kritiek dat wetenschap onderhorig wordt gemaakt aan de politiek wordt door een OMB-woordvoerder tegenover CNN teruggekaatst: „Federale subsidies wáren al gepolitiseerd, voor een radicaal-linkse agenda. Dat stopt nu.”
Het voorstel van het Witte Huis is een „schaamteloze machtsgreep” in de wetenschap aldus de Amerikaanse vereniging ter bevordering van de wetenschap (AAAS). „Ik denk dat mensen wel doorhebben dat dit the big one is”, zegt een woordvoerder van de actiegroep Stand Up For Science in Nature. „Als dit erdoor komt, zijn we er geweest.” Het tijdschrift Science roept onderzoekers op in protest te komen en rechtszaken voor te bereiden als de richtlijnen definitief zijn.
Sommige wetenschappers erkennen dat het huidige systeem gebreken heeft of zien nog een „zilveren randje” aan de voorstellen omdat die bepaalde vergoedingen ontzien. Maar inmiddels zijn ruim 3.500 merendeels negatieve commentaren gepubliceerd op de richtlijn, die de regering moet beantwoorden. De hoop van de verontruste wetenschappers is gevestigd op het Amerikaanse Congres, dat zich bij overweldigende kritiek over de richtlijn kan buigen.
Critici van Trumps aanval op de ‘linkse’ wetenschap wijzen erop dat die systematisch is en al werd aangekondigd in Project 2025, de conservatief-revolutionaire blauwdruk van denktank The Heritage Foundation voor de tweede termijn van Trump.