Rapper Ye De uiterst controversiële rapper Ye gaf zaterdag een optreden in Arnhem waar vooraf veel om te doen was. De show, waarbij West op een gigantische wereldbol stond, verliep zonder provocaties of incidenten. NRC was erbij en sprak met zijn trouwe fans.
De Amerikaanse rapper Ye tijdens het concert zaterdagavond in het Gelredome.
Een man alleen op de wereld. Als Kanye ‘Ye’ West zaterdagavond tevoorschijn komt in het Gelredome, staat hij op een metershoog podium in de vorm van een wereldbol. Projecties tonen de aarde, terwijl West kalmpjes rondloopt. Veel bewegingsruimte heeft hij niet op de bol, die hij het hele concert lang niet verlaat. De afstand tussen hem en het publiek is groot en zal twee uur lang niet kleiner worden.
In veel andere landen (Verenigd Koninkrijk, Italië, Frankrijk, Zwitserland en Polen) werden Wests concerten geannuleerd, in Nederland zagen rechter en kabinet onvoldoende grond om hem vanwege zijn eerdere antisemitische en pro-nazistische uitspraken te weigeren. De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch nodigde de rapper wel last-minute uit voor een bezoek aan het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam, maar overlegde dat niet met het museum – dat helemaal niet mee wilde werken aan het bezoek.
De Amerikaanse rapper treedt voor het eerst sinds 2013 op in Nederland. West, die zichzelf tegenwoordig Ye noemt, spreekt tijdens het optreden vrijwel niet met de zaal en doet geen enkele verwijzing naar de ophef vooraf. Van publieksinteractie is sowieso weinig sprake; heel af en toe zegt hij iets algemeens. Hij werkt in hoog tempo zijn setlist van meer dan dertig nummers af en het publiek reageert vanaf het begin enthousiast. Groepen mannen vallen elkaar in de armen en schreeuwen mee, duizenden telefoons gaan de lucht in om filmpjes te maken. Ye’s fans – zo’n 80 duizend verdeeld over twee concerten – hadden duidelijk de behoefte om hem weer te zien.
Het optreden verloopt zonder incidenten, het nummer ‘Heil Hitler’ komt niet voorbij. West doet naast nummers van zijn nieuwste album Bully een brede graai uit zijn oeuvre. Een sectie met oude nummers waarin warme soulsamples een grote rol spelen, wordt met enige haast gedaan. Op naar de volgende, zegt hij soms. Het grote podium maakt indruk, maar omdat West ver weg is, blijft hij voor een groot deel van de zaal een schim.
De energie van de artiest zelf is vrijwel de hele show laag, hij sjokt voornamelijk rond en zwaait met zijn armen. Toch is de kracht van nummers als ‘Power’ en ‘Stronger’ nog steeds groot, merk je aan de zaal. Een uitbundige lasershow tijdens ‘All of the Lights’, een van Wests prijsnummers, zweept de zaal nog verder op. Na zo’n twee uur af met het nummer ‘Runaway’, waarin hij zingt: „Let’s have a toast for the assholes / Let’s have a toast for the scumbags.”
Buiten het Gelredome is het zaterdag al vroeg druk. Fans wachten voor de deuren van de arena, terwijl harde muziek over het plein schalt. In de kraam met merchandise liggen T-shirts met de concertdata en de tekst ‘Fuck Bipolar’ – een verwijzing naar de mentale aandoening waarnaar Ye vorig jaar verwees in een advertentie in de Wall Street Journal, waarin hij vergiffenis vroeg voor zijn antisemitische uitingen. De merch is populair, rond half vijf staat er een rij van tientallen meters.
Alexandre Simard (29) komt uit Montréal. Hij is al jaren fan van West. „Ik was heel onzeker, gasten als Kanye en Kendrick Lamar gaven me zelfvertrouwen.” Over de ophef zegt hij: „Het voelt een beetje zoals met een familielid dat van het padje af is, daar houd je ook nog steeds van.”
Alexandre Simard.
Elena en Esther (rechts) van Den Bosch.
V.l.n.r.: Simon Blekkink, Roberto Udo, Vince van der Pal.
V.l.n.r.: Leolu Herkules, Amélie Schwab, Max Schwab.
Een paar honderd meter van het horecaterrein staat een groep van enkele tientallen demonstranten van verschillende joodse organisaties. Op grote rode banners staan antisemitische uitlatingen van West met daarbij de tekst ‘Waarschuwing. Wij vonden dat je dit moest weten’. De demonstratie wordt mede-georganiseerd door het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël). Een woordvoerder van de lobbyorganisatie benadrukt dat het vandaag niet om Israël gaat, maar om antisemitisme. Van spanning tussen fans en demonstranten is nauwelijks sprake. Wel zijn er twee aanhoudingen voor het ‘verstoren van de openbare orde bij een betoging’ en stuurt de politie een groepje extreemrechtse complotdenkers weg die voor de demonstranten is gaan staan.
Fred de Leeuw (80) is een van de initiatiefnemers van de demonstratie van joodse organisaties. Hij vertelt dat hij zich geroepen voelde om iets te organiseren omdat sommige van zijn vrienden niet konden demonstreren omdat het vandaag sabbat, de Joodse rustdag, is. Hij begrijpt niet waarom andere landen West wel de toegang hebben ontzegd, en Nederland niet. „Ik wil een streep in het zand trekken, tot hier en niet verder.”
Vrienden Roberto Udo (29) en Simon Blekkink (28) staan samen met Vince van der Pal (22) een biertje te drinken. Udo zou juist graag meer begrip voor West zien, Van der Pal voegt toe dat hij vindt dat er te weinig aandacht is voor de mentale gezondheid van mannen. „Dat wordt gewoon niet serieus genomen.”
Elena (17) is er samen met haar moeder Esther van den Bosch (42). Voor Esther is Kanye West onderdeel van haar jeugd, voor dochter Elena is het haar allereerste concertbezoek. Ze zijn hier vooral omdat Elena groot fan is. Elena’s opa was het niet eens met hun bezoek vertelt Esther. „Hij vond ons gek, dat we gingen. Maar wij zijn hier puur voor Ye’s muziek, we staan natuurlijk niet achter wat hij heeft gezegd.”
Leolo Herkules (28), Max Schwab (35) en Schwab’s dochter Amélie zijn aangereisd vanuit het zuiden van Duitsland. Leolo en Max zijn al jaren fan. Herkules: „Zijn uitspraken zijn verschrikkelijk, daar zijn we zeker geen fan van. Dat zou ook wat zijn als Duitsers.” Maar Schwab en Herkules vinden dat je de kunst van de kunstenaar moet scheiden.
Maandag staat Kanye West hier weer, op zijn 49ste verjaardag.
Een anti-Ye-demonstratie wordt gehouden bij het stadion.