Biologie Mannelijke tuimelaars kunnen agressief zijn om een paring af te dwingen. Vruchtbare vrouwtjes gaan de grootste agressors waar mogelijk uit de weg.
Een groep tuimelaars.
Is een mannetjesdolfijn te dwingend? Dan blijven potentiële partners bij hem uit de buurt. In PNAS beschrijft een internationaal team van biologen hoe vrouwelijke tuimelaars vaker wegzwemmen van een mannetje dat in het verleden opdringerig gedrag heeft vertoond. Daardoor kunnen ze dus beïnvloeden met wie ze wel en niet paren.
Van mannelijke tuimelaars is bekend dat ze regelmatig agressief gedrag vertonen om bij vruchtbare partners een paring af te dwingen, bijvoorbeeld door ze te bijten of te duwen. Ook blijven ze aanhoudend in hun buurt zwemmen. Vaak werken de mannetjes in vaste twee- of drietallen samen om hun beoogde slachtoffers te belagen.
Bij een dolfijnenpopulatie in de West-Australische Shark Bay ontdekten de biologen dat vruchtbare vrouwtjes de grootste agressors waar mogelijk uit de weg gaan. Dat doen ze op basis van geluiden: iedere dolfijn heeft een eigen kenmerkende fluittoon. Hoe vaker mannetjes zich opdringen aan vrouwelijke dieren en hardnekkig met ze meezwemmen tijdens hun vruchtbare periode, des te groter de neiging van die vrouwtjes om uit de buurt te blijven, aldus de onderzoekers. Dat ontdekten ze door geluidsopnames van die individuele fluittonen af te spelen: klonken de geluiden van de notoir opdringerige mannetjes, dan zwommen de vruchtbare tuimelaarvrouwen verder weg, terwijl ze bij ‘mildere’ mannetjes juist in de buurt bleven.
Vrouwtjes die zich niet in hun vruchtbare periode bevonden (bijvoorbeeld doordat ze te jong waren of een jong kalfje hadden) reageerden op alle geluiden gelijkaardig: noch vermijdend, noch toenaderend. Daarbij plaatsen de biologen wel een kanttekening: ze konden niet voor elk individueel vrouwtje met 100 procent zekerheid vaststellen of ze op dat moment daadwerkelijk vruchtbaar was. Daarom maakten ze hun inschatting op basis van de leeftijd en de aan- of afwezigheid van kalveren.
Uit eerder onderzoek is al bekend dat vrouwelijke tuimelaars nóg meer trucs kunnen toepassen om zelf te bepalen door welke seksuele partner ze al dan niet bevrucht willen worden. Hun vagina’s hebben complexe plooien en uitsluitend bij een paring in het juiste standje komt sperma in de baarmoeder terecht in plaats van in een doodlopende plooi. Dus door hun lichaamshouding subtiel te wijzigen tijdens de daad, kunnen de vrouwelijke dieren het sperma van te opdringerige, ongewenste minnaars ongemerkt laten verdwalen in de vagina, concludeerden Canadese en Amerikaanse biologen in 2017 in Proceedings of the Royal Society B. Overigens werd die tactiek uitsluitend afgeleid uit post-mortem-onderzoek: de biologen pompten de penissen van dode mannetjesdolfijnen op met een zoutoplossing en penetreerden daarmee de vagina’s van overleden vrouwtjes. In hoeverre de vrouwtjes daadwerkelijk hun positie aanpassen tijdens de daad is dus onbekend. Maar uit het huidige onderzoek blijkt dus in ieder geval dat er al een eerste schifting plaats kan vinden vóór de paring.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin