Israëlische bezetting Medewerkers, studenten en eredoctoren vinden dat Belgische universiteiten hun banden met Israëlische instellingen moeten verbreken. Onder de ondertekenaars van een petitie zijn zo’n 1.100 hoogleraren.
Protestactie tegen Israël bij de Universiteit Gent, afgelopen maart.
Belgische universiteiten moeten alle samenwerking verbreken met Israëlische instellingen die betrokken zijn bij het schenden van het internationaal recht. Nieuwe banden mogen vooralsnog niet worden aangegaan. Ook moeten ze „actieve druk” uitoefenen op de overheid om maatregelen te nemen tegen zulke schendingen en steun te geven aan het Palestijnse hoger onderwijs.
Dat eisen ruim 4.700 medewerkers, studenten en eredoctoren van Belgische universiteiten in een open brief aan hun rectors. Volgens de opstellers zijn zij het stoppen van samenwerking juridisch verplicht omdat de Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden in 2024 illegaal is verklaard door het Internationaal Gerechtshof.
De open brief, met de titel Geen eer in medeplichtigheid, is een initiatief van de groep Belgian universities for Palestine, die spreekt van een „ongekende mobilisatie”. De opstellers vinden dat de universiteiten „zich niet langer [kunnen] beroepen op neutraliteit”.
Onder de ondertekenaars zijn zo’n 1.100 hoogleraren en 16 decanen van Belgische universiteiten. Tot de eredoctors die de petitie tekenden horen de VN-rapporteur voor mensenrechten Francesca Albanese, klimaatactivist Greta Thunberg, de schrijver J.M. Coetzee, muzikant Brian Eno, de Vlaamse journalist Rudi Vranckx, de Britse filmregisseur Ken Loach en schrijver en acteur Stephen Fry. Albanese, die vorig jaar een rapport publiceerde over ‘de economie van genocide’ in de bezette gebieden, kreeg in januari een gezamenlijk eredoctoraat van drie Vlaamse universiteiten.
De universiteitsstad Gent loopt al maanden voorop in activisme om de banden met Israël te verbreken, uit protest tegen de oorlog in Gaza. Aan de universiteit vinden studentenprotesten en bezettingen plaats. het stadsbestuur van Gent maakte in april bekend een bestaande boycot van Israëlische producten uit de bezette gebieden te zullen aanscherpen. Vorig jaar ontstond rumoer toen de Israëlische dirigent Lahav Shani werd geweerd van het Gentse muziekfestival.
Steun voor maatregelen tegen Israël leeft breed aan de Universiteit Gent, die zich afficheert als „pluralistisch en maatschappelijk geëngageerd”. Al is er ook kritiek. Filosoof Maarten Boudry van de universiteit, die zich keert tegen een boycot van Israël, sprak in Knack vorig jaar van „verraad aan de principes van academische vrijheid”.
De opstellers van de petitie pleiten ook voor het herzien van Europese samenwerking met Israël in zogeheten Horizon-onderzoeksprojecten. Gent trok zich al uit zo’n project terug. Een poging van de Europese Commissie om Israël te weren uit een deel van die projecten strandde door verzet van onder meer Duitsland. Israëlische deelname aan de projecten is sinds 2021 wel geslonken tot de helft.
Vorige week bezocht een kleine Israëlische delegatie vijf Nederlandse universiteiten in een poging een ‘dialoog’ te openen. Een tiental Nederlandse universiteiten bezint zich op de banden met Israëlische partners of heeft die deels of geheel bevroren. De gesprekken met de Israëlische delegatie – een diplomaat en twee universiteitsbestuurders – waren „informatief”, aldus de betrokken universiteiten, maar leidden niet tot bijstelling van het beleid of vervolgafspraken.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin