Vrouwonvriendelijke opvattingen winnen steeds meer terrein onder jonge mannen. Hoewel er zorgen zijn over deze zogenoemde 'manosfeer’, is daar opvallend genoeg nog niets van terug te zien in de stemkeuze van deze groep jongeren.
"Er zit totaal geen verband tussen jong zijn en radicaal rechts zijn. Dat is ook nooit zo geweest", zegt Roderik Rekker, politicoloog aan de Radboud Universiteit.
Rekker deed rond de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 specifiek onderzoek naar het stemgedrag van jongeren tussen de 18 en 25 jaar. Dat onderzoek, een onderdeel van het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO), wordt woensdag in de Tweede Kamer gepresenteerd.
De aandacht voor de manosfeer groeit. De oerconservatieve denkbeelden van hoe mannen en vrouwen zich zouden moeten gedragen, baren veel mensen zorgen. In de verzameling podcasts, websites, socialemedia-accounts en fora staan mannelijkheid en de positie van mannen centraal.
Tegelijkertijd wordt de positie van de vrouw als ondergeschikt gezien. In sommige gevallen is er ronduit sprake van vrouwenhaat. De van verkrachting verdachte vrouwenhater Andrew Tate is een populaire influencer in de manosfeer.
Deze opvattingen worden vooral in (radicaal)rechtse kringen gedeeld. In Nederland is dat specifiek bij FVD het geval, merkt Rekker op.
In 2023 diende oud-FVD-leider Thierry Baudet een motie in waarin hij het opnam voor de "moedige criticus" Tate. Later bezocht Baudet Tate en zijn broer Tristan in de Roemeense hoofdstad Boekarest.
Huidig FVD-leider Lidewij de Vos flirt eveneens met het gedachtegoed van de manosfeer. In een recent debat over de loonkloof tussen mannen en vrouwen hintte De Vos steeds op het idee dat er een natuurlijke orde is tussen mannen en vrouwen. "Die partij profileert zich hierop", zegt Rekker dan ook.
FVD investeert ook veel in socialemediacampagnes en weet daarmee meer jongeren te bereiken dan andere partijen. Andere partijen op de rechterflank, zoals de PVV of JA21, hoor je hier niet over.
Het beeld dat jonge mannen in toenemende mate oerconservatief worden, klopt niet. "Jongeren onder de 25 jaar stemmen net zo vaak op radicaalrechtse partijen als de groep tussen de 25 en 65 jaar", zegt Rekker. FVD weet daar electoraal dus ook niet van te profiteren.
Ook in andere Europese landen zijn er geen aanwijzingen dat jonge mannen uitzonderlijk conservatief zouden zijn en dat dit terug is te zien in het stemhokje.
Het gebeurt weleens dat een radicaalrechtse partij ergens in Europa specifiek populair is onder jongeren. Dat was bij FVD bijvoorbeeld wel het geval bij de verkiezingen in 2017 toen de partij voor het eerst in de Kamer kwam, mede dankzij de vele stemmen van jongeren.
"Die uitschieters worden groot gemaakt, waardoor het beeld kan ontstaan dat jonge mannen radicaal rechts zijn. Maar als dat niet aan de hand is, dan hoef je dat ook niet te verklaren", zegt Rekker. "Ik heb me altijd heel erg verbaasd over de ophef hierover. Het is eigenlijk een heel saai verhaal."
Leeftijd is wel een van de beste voorspellers van stemkeuze. Een opvallende uitkomst van Europees onderzoek laat zien dat jonge mannen juist steeds progressiever zijn geworden, het tegenovergestelde van het beeld dat deze groep steeds meer wordt beïnvloed door de manosfeer.
"Jonge mannen van nu zijn progressiever vergeleken met jonge mannen van twintig jaar geleden", zegt Rekker. "En progressiever dan oudere mannen van boven de 25. Daar was alleen geen aandacht voor."
In Nederland is dat bij de laatste verkiezingen vooral terug te zien in de stemmen voor de Partij voor de Dieren en daarvoor ook bij GroenLinks.
GroenLinks is met de PvdA opgegaan in PRO. De sociaaldemocraten hadden juist een oude achterban. Die partijen groeien qua leeftijd dus naar elkaar toe. "Weet PRO beide leeftijdsgroepen vast te houden, of gaan de ouderen naar het CDA en de jongeren naar de Partij voor de Dieren?", vraagt Rekker zich af. "Dat is een interessante vraag."
De SP is hier als linkse partij een opvallende uitzondering. Kiezers behoren zelfs tot een van de oudste van alle partijen. "De SP heeft zich sinds de jaren 2000 erg geprofileerd op pensioenen en de zorg. Dat spreekt vooral ouderen aan", geeft Rekker als verklaring. "Daardoor heeft die partij een boomer-imago gekregen."
Een andere trend is dat jongeren de traditionele verzuilde partijen mijden. Het CDA kreeg bij de laatste verkiezingen vooral stemmen van ouderen. Zij voelen zich meer verbonden met de zuil waarin zij zijn opgegroeid. "Dat is nog uit de tijd dat je op zondag in de kerk moest uitleggen waarom je niet op de KVP (voorloper van het CDA, red.) stemde", zegt Rekker.
Maar echt heel trouw is de Nederlandse kiezer al lang niet meer. Je kunt dan ook beter stoppen met een term als 'zwevende kiezer', vindt Rekker. "Dat geldt voor bijna alle kiezers."
Source: Nu.nl algemeen