Drinkwater
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Iedereen in Nederland hoort toegang te hebben tot schoon drinkwater, dat is wettelijk vastgelegd. Alleen wordt er weinig aan gedaan dat recht ook in stand te houden. Jarenlang al wordt er gewaarschuwd dat het vijf voor twaalf is als het om schoon drinkwater gaat. Het werd een voor twaalf en er gebeurde nog steeds veel te weinig; inmiddels is het vijf over twaalf. „We zitten vet in de problemen. We hebben de verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties om te redden wat er nog te redden valt”, zei bestuursvoorzitter Tjeerd Roozendaal van drinkwaterbedrijf Vitens vorige week in NRC.
Bij het uitbreiden van de bestaande waterwinning lopen waterbedrijven steevast tegen muren die opgeworpen worden door omwonenden en natuurorganisaties. Het is alsof deelbelangen belangrijker zijn dan het algemene maatschappelijk belang, waarschuwen drinkwaterbedrijven. Typerend zijn de veertienhonderd boeren die een massaclaim indienden tegen acht drinkwaterbedrijven omdat er te veel water aan de grond werd onttrokken, waardoor hun gewassen niet goed kunnen groeien.
Ondertussen kunnen bedrijven en nieuwe woningen niet worden aangesloten op het drinkwaternetwerk. De reden is niet alleen het overvloedig gebruik van drinkwater, maar ook de enorme vervuiling daarvan. Rivierwater kan regelmatig niet worden gebruikt door de zuiveringsbedrijven, omdat er te veel vervuilende stoffen in zitten zoals medicijnen, drugs en schoonmaakmiddelen uit woningen, kunstmest en pesticiden uit de landbouw, en vervuilende stoffen uit de industrie. De waterzuiveringsbedrijven waarschuwen voor het gevaar van PFAS dat groter is dan ingeschat: PFAS penetreert het grondwater sneller dan gedacht. Het proces om dat uit het grondwater te verwijderen kost ook veel water en levert weer een eigen afvalstroom op, waardoor de waterbedrijven in een vicieuze cirkel terechtkomen.
In het rapport eind april waarschuwde de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) voor een dreigend tekort aan drinkwater met gevolgen voor niet alleen de volksgezondheid, maar ook voor de land- en tuinbouw, recreatie, de voedingsmiddelenindustrie en de natuur. De urgentie om wat aan het dreigend tekort aan drinkwater te doen is er al jaren, maar daden blijven nog steeds uit.
Nog steeds wordt er gedoucht, gesproeid of de was gedaan met water van het niveau Spa-blauw. Met heerlijk kraanwater wordt de auto geboend waar alleen zuchtend even mee wordt gestopt als droogte dat voor twee weekenden vereist. Omdat oproepen tot solidariteit als het gaat om schoon drinkwater niet werken, zullen strengere maatregelen nodig zijn. Een nationaal drinkwaterplan met bijvoorbeeld een landelijke kaart waarop de drinkwaterinfrastructuur wordt uitgewerkt, is een optie. Maak een landelijk plan voor de bouw van datacenters, investeer in het bouwen van zoetwaterbuffers en spaarbekkens, plaats meer zuiveringsinstallaties en speciale accu’s die water kunnen vasthouden bij droogte. Waterbedrijven moeten voorrang krijgen op andere ruimtevragers.
De burger zelf is al vaker gevraagd om bewuster om te gaan met drinkwater. Zonder succes. Het idee van de waterbedrijven om dan maar over te gaan op verschillende tarieven voor drinkwater is een logisch gevolg. Particulieren, die in Nederland ongeveer tachtig procent van het drinkwater consumeren, betalen dan meer als ze meer dan honderd liter per dag gebruiken. Wie een zwembad wil vullen, mag best meer betalen en een tariefverhoging is dé manier om de burger bewuster te laten omgaan met het drinkwater, dat nu nog gerekend kan worden tot het beste ter wereld.