Extreemrechtse bewegingen In Portugal werd dit weekend een omstreden bijeenkomst gehouden van extreemrechtse activisten, soms strafrechtelijk veroordeeld, en politici. Verbindingen leggen tussen de Verenigde Staten en partijen in Europa is het hoofddoel. Op het podium krijgen extreemrechtse ideeën ruim baan.
Eva Vlaardingerbroek (l) en Greg Bovino (r) spreken op de parkeerplaats met de pers.
De gewezen Amerikaanse grenscommandant Greg Bovino komt rond het middaguur met de extreemrechtse influencer Eva Vlaardingerbroek de parkeerplaats op lopen van een evenementenlocatie in het Portugese kustplaatsje Figueira da Foz. Het miezert.
Bovino – voormalig baas van de Amerikaanse immigratiepolitie ICE, onder wiens verantwoordelijkheid bruut geweld tegen migranten werd gebruikt en verschillende burgers werden doodgeschoten – is op uitnodiging van de Oostenrijkse rechtsextremist Martin Sellner naar Portugal gevlogen voor de zogeheten ‘remigration summit’, een bijeenkomst van extreemrechtse activisten en politici.
Hier bespreken ze de door hun gewenste plannen voor het vertrek van miljoenen mensen met een migrantenachtergrond uit Europa. Dat vertrek is in het oorspronkelijke idee vrijwillig, maar een aanzienlijk deel van de beweging laat dat ‘vrijwillig’ inmiddels weg. Bovino is hun grote voorbeeld.
De omstreden bijeenkomst zou deze zaterdag in de buurt van Porto plaatsvinden, maar uiteindelijk belandt de organisatie op bijna anderhalf uur rijden naast een snelweg. ,,Ja, sorry”, zegt een van de organisatoren als hij op de parkeerplaats twee buitenlandse bezoekers omhelst, ,,we moesten meerdere keren op zoek naar een nieuwe locatie.” De bezoekers worden met een handjevol touringcars aangevoerd vanuit Porto. Deze locatie was goed te beveiligen, is het enige dat de organisatie erover kwijt wil. In het centrum van Porto wordt zaterdag gedemonstreerd tegen de bijeenkomst. Een officieel verbod op de ‘remigratietop’ was er niet.
Bij de ingang wordt de ‘mainstream’ pers gescheiden van de ‘right’ pers. Vertegenwoordigers van de laatste groep mogen naar binnen. De rest moet buiten wachten bij twee partytenten, waar beveiligers de boel in de gaten houden en de organisatie een iPad neerzet met een livestream van de toespraken. De ‘mainstream media’ mogen verzoekjes doen voor gesprekken met extreemrechtse sprekers en gasten. Als die zin hebben, komen ze langs.
Zo lopen Bovino en Vlaardingenbroek de parkeerplaats op om te komen praten. Bovino – onder meer bekend van zijn lange jassen en armgebaren die nazi-associaties opriepen – draagt nu een zwart jasje, met daaronder een lichtblauwe blouse. Hij bedankt de pers dat ze er zijn. ,,Jullie doen allemaal fantastisch werk door hier te zijn. Met jullie aandacht kan deze beweging in Europa groeien.” Iets later belooft hij binnen aan de aanwezigen tijdens zijn speech dat hij terugkomt in zijn beruchte trenchcoat, als de remigratie in Europa is begonnen, zegt hij.
De organisatoren willen graag aandacht, maar ze moeten verder niets van de pers hebben. En dat laten ze ook merken. Af en toe vliegt er een drone over de parkeerplaats. De bestuurder lanceert het ding vervolgens precies tussen een verslaggever van CNN Portugal en zijn camera. Of hij doet net alsof hij een fotografe uit Denemarken aanvalt met het apparaat. Is dit de ‘fake news’, vraagt een vrouw uit het gevolg van de Amerikaan Stefano Forte, leider van de Young Republicans New York, voor hij staccato zijn boodschap komt afdraaien.
Waterdicht is de beveiliging niet. NRC weet toch binnen te komen. De ene redacteur wordt herkend als pers en op de parkeerplaats gezet. De ander kan met zijn gekochte kaartje wel naar binnen.
Afonso Gonçalves van de extreemrechtse actiegroep Reconquista (Herovering)
Daar begint de Portugese leider Afonso Gonçalves, van de extreemrechtse actiegroep Reconquista (Herrovering), het publiek op te zwepen. „Remigratie, remigratie, remigratie”, scanderen de ongeveer vijfhonderd aanwezigen, merendeels mannen.
Fractievoorzitter Lidewij de Vos van Forum voor Democratie, haar partner en voormalig Haags raadslid Massimo Etalle en partijvoorzitter Thierry Baudet zijn ook aanwezig. Net als activisten van de extreemrechtse Nederlandse actiegroepen Voorpost, Pegida en White Lives Matter. Van deze laatste club zit Jan van der K. in de zaal, een bekende extremist die voor antisemitisme is veroordeeld. Tijdens de pauzes kletsen deze activisten met Baudet en Raisa Blommestijn, presentator van omroep Ongehoord Nederland, die Eva Vlaardingerbroek vergezelt.
De deelnemers komen uit verschillende Europese landen en kennen elkaar goed. Er zijn bekende Italiaanse extremisten, Belgen, Duitsers, Zwitsers, Portugezen. Maar er is ook een flinke delegatie uit de Verenigde Staten gekomen van de Young Republicans, om de banden met hun ideologische bondgenoten aan te halen.
Op het grasveld buiten vertelt Forte van de New Yorkse afdeling dat er alleen uit New York al zo’n twintig jonge republikeinen naar Porto zijn gekomen. „Wij hebben veel contact met deze beweging in Europa. Met mensen van de AfD, mensen van Orbán in Hongarije en hier in Portugal zijn we rondgeleid in het parlement door afgevaardigden van Chega (een radicaal-rechtse Portugese partij, red.)”, zegt Forte.
Hij meent dat immigratie Europese landen „instabiel” maakt en zegt dat de VS sterke Europese bondgenoten nodig hebben. Die verbindingen leggen, ook overzees, is het grote doel van de bijeenkomst. En waar Forum voor Democratie vorig jaar nog in de luwte wilde blijven op de ‘top’, is de partij nu openlijk aanwezig.
Begin dit jaar was Forte ook spreker op een bijeenkomst van nationalisten in het Zuid-Afrikaanse Pretoria, waar ook weer Europese extremisten aanwezig waren. Hij wil niet vertellen wie al dat heen en weer vliegen van al die jonge republikeinen betaalt. „Niet jouw zaken”, zegt hij daarover tegen de NRC-verslaggever buiten op de parkeerplaats. Half mei hadden Vlaardingerbroek en Blommestijn in Rome een ontmoeting met de leiding van de Heritage Foundation, de invloedrijke en kapitaalkrachtige denktank achter de Trump-beweging.
Binnen in de zaal volgen vele toespraken, de één nog extremer dan de andere. De Portugees Gonçalves zegt dat twee miljoen immigranten met een Portugees paspoort in zijn ogen nooit echte Portugezen zullen worden. Daarna beweert de Duitse regionale politica Lena Kotré van de Alternative für Deutschland (AfD) dat kinderen tegenwoordig steeds vaker agent willen worden om „buitenlanders te kunnen deporteren”.
Lidewij de Vos krijgt applaus als ze vertelt over de „baby in mijn buik”, nadat een eerdere spreker al pleitte voor het verwekken van meer nazaten. De Vos zegt te zullen vechten voor de toekomst van haar kind door te strijden voor „vrijwillige remigratie”. Bij andere sprekers is die vrijwilligheid niet in de speech verwerkt.
Tot in de avond gaat de bijeenkomst door. Daarna is er nog een diner voor de sprekers, gasten en deelnemers die daar 250 euro voor hebben betaald. De rest wordt weer met de bus afgezet in Porto.