In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan iedere zondag over wat hem opvalt. Deze week: nog voor de zomer werd het uitzonderlijk heet in Europa. We krijgen de gevolgen van die steeds verder stijgende temperatuur amper onder controle.
Ongekend, extreem, uitzonderlijk, historisch, gestoord: het is maar een aantal van de bijvoeglijke naamwoorden die ik deze week voorbij zag komen over de hitte in Europa.
En inderdaad: het was bloedheet voor de maand mei. In Nederland viel dat nog mee, maar in Londen tikten de thermometers 35 graden aan en in delen van Frankrijk en Spanje kwamen daar nog een paar graden bij. En de zomer is nog niet begonnen.
Dat is dus inderdaad uitzonderlijk en extreem, maar het is ook wel goed om er even bij stil te staan dat dat niet zo zal blijven. Wat nu een bizarre uitzondering is, zal door klimaatverandering steeds vaker voorkomen. En dan krijgen we weer te maken met nieuwe, nog bizardere uitzonderingen.
Bij een wereldwijde opwarming van 3 graden - dat is met het huidige klimaatbeleid ongeveer de verwachte opwarming in 2100 - kan de zomertemperatuur in delen van Frankrijk de 50 graden aantikken, verwacht meteorologisch instituut Météo-France. Op zijn zachtst gezegd is een kampeervakantie in la douce France dan toch wat minder aantrekkelijk.
Door deze vooruitzichten is het bij nieuwe temperatuursextremen onterecht om te zeggen dat we ons op "onbekend terrein" bevinden, schreef de Franse klimaatonderzoeker Christophe Cassou deze week. We weten immers dat er steeds weer nieuwe extremen aan zitten te komen: jaar na jaar merken we dat ook.
De vraag is vervolgens hoe we ons tegen die extremen wapenen. Twee adviesraden gaven vorige week het antwoord: onvoldoende. De volksgezondheid moet beter worden beschermd tegen de steeds hogere temperaturen en het huidige beleid in Nederland is "hapsnap en versnipperd", zei voorzitter Karien Stronks van de Gezondheidsraad.
Er staat nogal wat op het spel: hitte kan in de toekomst zorgen voor duizenden extra doden per jaar, bleek onlangs uit een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving. Maar dit probleem speelt niet alleen in de toekomst: de oversterfte door hitte is nu ook al behoorlijk hoog. Tijdens de recordbrekende hittegolf van 2019 ging het alleen in Nederland al om vierhonderd mensen. In heel Europa komen tienduizenden mensen per jaar vroegtijdig te overlijden door hitte.
Dat hoeft niet zo te zijn. In Europa en delen van Azië maakt hitte relatief veel meer slachtoffers dan in de Verenigde Staten of Japan. "Europa weet zichzelf slecht te beschermen tegen levensbedreigende hitte", was deze week de botte conclusie van datawetenschapper Hannah Ritchie.
Het verschil laat zich simpel verklaren: Japanners en Amerikanen zetten massaal hun airco aan op hete dagen, terwijl wij zo'n ding meestal niet hebben hangen.
Nu wil ik niet suggereren dat we alle acht miljoen woningen in Nederland dan maar moeten volhangen met airco's, en al helemaal niet dat we elk gebouw in de zomer gaan koelen op standje Noordpool. Maar de statistieken laten zien dat we in Europa wel aan de bak moeten tegen de hitte, of dat nu met bomen, zonwering of modernere snufjes als koelende warmtepompen is. En ja, misschien ook wel met airco's.
Volgens de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad verdienen kwetsbare wijken en onderwijs- en zorginstellingen prioriteit bij de aanpak van hittestress. Zeker daar kan het met die Europese aversie tegen airco's volgens mij wel wat minder. Gebouwen die zijn ontworpen voor een koel zeeklimaat krijgen nu immers met veel warmer weer te maken.
Daarbij hebben airco's één belangrijk voordeel: je gebruikt ze vooral als de zon fel schijnt. En laten dat nou net de momenten zijn dat we in heel Europa een groeiend overschot aan duurzame energie hebben.
Langzaam lijkt het tij daarom te keren: in de Britse krant The Guardian klonk deze week ook uit de 'groene' hoek de boodschap dat airco's nodig zijn in gebouwen met kwetsbare mensen. Al is een flinke rij bomen voor de ramen natuurlijk nóg fijner.
Er is een duidelijk verband tussen onze koloniale geschiedenis en de wereldwijde ecologische crisis, toont regisseur Sammy Baloji in de documentaire The Tree of Authenticity. Daarbij gebruikt hij een fascinerende combinatie van historische dagboekfragmenten en hedendaagse beelden.
Terwijl we horen hoe het er aan het begin van de twintigste eeuw aan toeging in toenmalig Belgisch Congo, zien we wat er nu nog is overgebleven van die koloniale geschiedenis. En de natuur mag zelf ook nog haar zegje doen over de invloed van de mens. Te zien op Arte.tv.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen