nieuwsbriefBroncode
Broncode Google gooit Google op de schop: de blauwe linkjes in de traditionele zoekmachine verdwijnen naar de achtergrond, in ruil voor AI-antwoorden. Dat hakt erin bij sites die afhankelijk zijn van zoekverkeer. De grootste update in 25 jaar, volgens Google. Of is het juist de grootste instinker?
Je zoekmachine wordt een doe-machine. Dat is de strekking van de ingrijpende update die Google vorige week bekendmaakte, tijdens een openluchtpresentatie in zonnig Californië. Intussen pakken zich donkere wolken samen boven het world wide web, dat de afgelopen decennia zwaar leunde op de doorverwijzingen van Google Search.
Je leest hier een artikelversie van onze nieuwsbrief NRC Broncode. Wekelijks schrijven wij over technologische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Broncode
Je kunt die presentatie terugkijken, mocht je twee uur over hebben. Gelukkig vat de nieuwe AI-mode in Googles zoekmachine de hele video in een vloek en een zucht samen: [Begin AI-bericht] …de verschuiving van chatbots naar zelfstandige AI-agenten gemarkeerd door de introductie van het Gemini 3.5 Flash-model. Google integreert deze technologie in de zoekmachine voor agentic coding, waardoor dynamische, op maat gemaakte widgets worden gegenereerd.” [einde AI-bericht].
Sinds de introductie van ChatGPT, eind 2022, verandert alles in een assistent. Ook bij Google: de zoekmachine kreeg in 2024 en 2025 de AI Overview-functie, die de reguliere zoekresultaten (met blauwe links) naar beneden drukte. Met een marktaandeel van 90 procent in zoekmachines en 5.000 miljard zoekopdrachten per jaar (cijfer van 2025) is dat een ingrijpende verandering.
Deze AI-overzichten zijn mini-webpagina’s, bedoeld om je in Googles eigen fuik te houden. Dat merken de uitgevers die afhankelijk zijn van zoekverkeer. Growtika, een bedrijf dat zich specialiseert in zoekadvertenties, hield het webverkeer van grote nieuwssites bij en zag dat het aantal bezoekers via Google in amper een jaar tijd met 58 procent daalde (link via techsite Tweakers). De grote Google-droogte is begonnen.
Wakker geschud door het succes van ChatGPT richtte Google al zijn pijlen op kunstmatige intelligentie. Door één druk op het knopje ‘AI-mode’ raak je in gesprek met een AI-assistent die je helpt Echte Dingen te doen. Google laat ‘agents’ op je zoekvragen los. De stereotiepe voorbeelden uit de demonstratie: ‘Ik zoek een nieuwe hobby en pottenbakken lijkt me wel wat.’ Of: ‘Help me deze jurk te zoeken in een andere kleur.’
Om de AI-modus zo persoonlijk mogelijk te maken, wil Google de gegevens bundelen van al zijn losse diensten – YouTube, Maps, de Chrome-browser en je zoekopdrachten in Search.
Google-kenner Bob Hardus waarschuwde deze week voor de mail die Google onlangs naar Europese gebruikers verstuurde. Je kunt via die mail aangeven dat Google de diensten met jouw gegevens aan elkaar mag koppelen. Dat is een grote instinker, vindt Hardus: „Europese wetgeving verbiedt zulke koppelingen [van data]. De nieuwe toestemmingsmail is vooral het juridisch gladstrijken van een praktijk die achter de schermen al jaren in de richting van volledige integratie beweegt.”
Ooit was Google een neutraal doorgeefluik van relevante informatie op het web. Maar het web raakte overwoekerd met een overdaad aan advertenties, tracking-trucjes en AI-gegenereerde teksten. De prijs van gratis internet is hoog, constateerde het Rathenau-instituut vorig jaar al: het is tijd voor een nieuw verdienmodel.
Googles verdienmodel verandert ook. Voor AI-samenvattingen verzon Google een nieuw soort advertenties, maar het is onzeker of dat net zo’n commercieel succes wordt als de betaalde links bij de reguliere zoekresultaten. De afgelopen vijf jaar daalde het aandeel van Googles inkomsten uit advertenties van 81 naar 73 procent.
De AI-clouddiensten leveren wel geld op: Google was er vroeg bij met het ontwikkelen van eigen chips, de zogenoemde TPU-chips (tensor processing unit) die extra snel rekenwerk verricht voor AI-modellen. Ook concurrenten als Anthropic maken gebruik van Googles rekenkracht om minder afhankelijk te zijn van de prijzige AI-chips van Nvidia. Maar advertenties blijven vooralsnog Googles belangrijkste inkomstenbron.
Misschien haal je je schouders op over de Google-perikelen, omdat je zoekt via ChatGPT of een andere, privacyvriendelijker zoekmachine (Startpage.com of DuckDuckGo, bijvoorbeeld). Die maken echter wel vaak gebruik van dezelfde achterliggende webcrawlers, van Google of Bing, zegt zoek-expert Henk van Ess.
Vraag je het aan Google Search, dan is Van Ess „renschema-expert en Osint-specialist”. Dat van die renschema’s is een verzinsel van het AI-model: een eerdere zoekopdracht ging over de voorbereidingen op een halve marathon.
AI-antwoorden kunnen fouten bevatten, meldt Google in een klein zinnetje onderaan. Maar dat leest niemand, zegt Van Ess, die overigens wel graag wandelt.
Van Ess vergelijkt de nieuwe aanpak van Google met een ober die de menukaart heeft weggehaald en zegt „ik heb al voor u besteld.” Zelf actief speuren in databases, met behulp van Googles techniek, geeft je meer controle over de informatie. Zijn stelling: behandel elk AI-antwoord als een bewering, niet als een feit.
Nu de zoekmachine een doe-machine wordt, moet de inhoud van het web aangepast worden. Clickbait schrijven heeft geen zin als mensen niet meer klikken. „Vijfentwintig jaar lang schreven we artikelen met prikkelende koppen, pakkende openingszinnen en vernuftig opgebouwde verhalen”, stelt Van Ess. „Maar in de doe-machine komt alleen een model langs dat een hap neemt en dan weer verdwijnt. Daar is ook al een vakterm voor: GEO, Generative Engine Optimization. Niet schrijven om gevonden te worden door een mens, maar om geciteerd te worden door een machine.”
Als je gelezen wilt worden in de AI-samenvatting, moet je makkelijk los te weken feiten presenteren, zegt Van Ess. „De nuance verdwijnt daardoor: vandaar dat AI vaak zo stellig overkomt”, aldus de Osint-specialist-annex-renschema-expert.