Invasieve waterplanten hebben een lagune in Colombia overgenomen. Vissers kunnen zich nauwelijks nog door het water verplaatsen.
Een visser probeert de invasieve plant Hydrilla verticillata te verwijderen.
Alsof je door een weiland vaart – zó dichtbegroeid ziet het water eruit in sommige delen van de lagune van Ciénaga Grande de Santa Marta, in het noorden van Colombia. Naar schatting 98 procent van de inwoners is er afhankelijk van de visserij: de vissers hebben hun lange, smalle kano’s aangemeerd naast hun paalwoningen in de lagune. Maar iets vangen wordt steeds lastiger: door de invasieve waterplant Hydrilla verticillata komen ze nauwelijks nog vooruit.
Hydrilla is een waterplant die in aquatische terminologie een ‘ondergedoken’ manier van groeien heeft: een groot deel van de plant bevindt zich onder het wateroppervlak, en kan daar tot wel enkele meters lang worden. De soort gedijt goed in zoet tot brak vrijwel stilstaand water tussen de 20 en 27 graden Celsius. Een tropische lagune is kortom ideaal voor de plant – en zo kon hydrilla binnen één jaar uitgroeien tot een plaag voor de Colombiaanse vissers. „Eerst dachten we: wat een mooie plant”, vertelt milieubeschermer Jhon Cantillo in een videoreportage van persbureau AP. „Maar toen zagen we die plant geleidelijk veranderen in een monster.”
Een visser vaart door een woud van waterhyacinten.
Een visser haalt resten van planten uit zijn net.
Gevangen vis wordt aan land gebracht.
Niet alleen de actieradius van de vissers wordt erdoor beperkt. Ook de vissen zelf raken verstrikt in het dichtbegroeide onderwaterwoud en kunnen daarmee minder makkelijk op prooien jagen. Daardoor slinkt hun populatie. En de netten waar wél vis in belandt zijn moeilijk op te halen doordat ze verstrikt raken in de kluwen hydrilla.
Hoe de plant precies terechtgekomen is in de lagune is onduidelijk; vermoedelijk is de soort meegelift met schepen. In theorie kan het ook zijn dat iemand een aquarium met hydrilla in de lagune heeft geleegd, maar dat lijkt minder waarschijnlijk. Zeker is in ieder geval dat de plant meerdere strategieën heeft om zich voort te planten: via zaadverspreiding maar ook via de verspreiding van losse stukken stengel.
Kinderen op weg naar school. Het water zit vol planten.
Kinderen gaan per boot naar school. Hun huizen in het water zijn omgeven door waterhyacinten.
Er is nóg een waterplant die in Ciénaga Grande voor overlast zorgt: de waterhyacint Eichhornia crassipes, die op het wateroppervlak drijft en eveneens hinderlijk is voor de boten, maar veel minder snel in aantal toeneemt. De snelle toename van hydrilla is vermoedelijk te wijten aan watervervuiling, vermoeden experts. Er stroomt een grote hoeveelheid stikstof en fosfor de lagune binnen, onder andere vanuit riolen, en dat werkt de woekering in de hand. Bijkomend nadeel is dat de lokale bewoners voor hun eigen watergebruik steeds vaker afhankelijk zijn van dat vervuilde water, want de plekken waar ze voorheen schoon water haalden zijn vrijwel onbereikbaar geworden per boot.
Colombia is niet het enige land dat met hydrillaoverlast kampt: met uitzondering van Antarctica is de plant op alle continenten aangetroffen. In Nederland komt hydrilla vooralsnog niet voor. Toch heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit al in 2019 een factsheet over de soort gemaakt om te waarschuwen voor mogelijke overlast. Als aquariumplant is de soort binnen de Europese Unie inmiddels verboden.
Waterplanten omgeven de huizen.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin