Sociaal en Cultureel Planbureau Uit diverse onderzoeken blijken Nederlanders zeer ontevreden over het klimaatbeleid – niet over de doelen, maar over de invulling. 82 procent vindt de verdeling van klimaatkosten tussen bedrijven en burgers oneerlijk. 78 procent vindt de verdeling tussen arm en rijk uit balans.
Een huis in Ermelo wordt voorzien van zonnepanelen.
In de meeste koopwoningen is het deze week koeler dan buiten – al is het maar omdat de meeste huizenbezitters zonwering hebben. In veel huurflats, daarentegen, zuchten bewoners onder temperaturen die nauwelijks lager uitvallen dan de temperatuur buiten – zonder zonwering, zonder airco en zonder de middelen om die gebreken te verhelpen. De Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad waarschuwden vorige week: Nederland beschermt mensen onvoldoende tegen de risico’s van klimaatverandering. En mensen die zich daar amper tegen kunnen wapenen, lopen meer risico.
Die ongelijkheid wordt door de Nederlandse bevolking als problematisch ervaren, blijkt uit dinsdag verschenen onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Nog altijd maken de meeste Nederlanders zich zorgen over klimaatverandering en wenst de meerderheid schone energie – zonder ingewikkelde afhankelijkheidsrelaties met buitenlandse mogendheden – en een transitie naar een leefomgeving die bestand is tegen extremer weer. Maar denken ze dat het klimaatbeleid volstaat om beide doelen te behalen?
Nee, want uit diverse onderzoeken blijkt afgelopen jaren een grote ontevredenheid over het klimaatbeleid: slechts 12 procent van de bevolking is daarover te spreken. „Mensen hebben het gevoel dat grote vervuilers onvoldoende bijdragen en worden ontzien”, zegt Yvonne de Kluizenaar, een van de auteurs van het rapport, tegen NRC. 82 procent vindt dat de klimaatkosten tussen bedrijven en burgers oneerlijk worden verdeeld; 78 procent vindt de verdeling tussen arm en rijk uit balans.
Veel mensen beschouwen klimaatverandering dus als klassenprobleem, blijkt uit het SCP-rapport. Dat doen ze niet zonder reden. Zo is daar de kloof tussen huurders en huizenbezitters. Een ander voorbeeld dat De Kluizenaar aanhaalt: de subsidies voor verduurzaming die in het verleden vooral terechtkwamen bij welvarende mensen. En van belastingvoordelen voor het aanschaffen van een elektrische auto, profiteerden vooral rijke autobezitters.
„Mensen met lagere inkomens zijn sowieso al een groter deel van hun inkomen kwijt aan basisbehoeften”, zegt De Kluizenaar. „Denk aan energie, woning en voeding. Op het moment dat de prijs van die behoeften stijgt, worden die groepen het hardst geraakt.”
Tegelijkertijd daalde afgelopen jaar de ‘bezorgdheid over klimaatverandering’ wel van 73 naar 65 procent, verder daalde de bereidheid om zelf offers te brengen licht, maar de steun voor maatregelen bleef nagenoeg onveranderd. Groene waterstof? 70 procent voor. Wind op zee? 62 procent. Warmtenetten? 55 procent. Aldus mat het SCP.
Nederlanders haakten dus niet af, maar blijken wel ontevreden. En hun onvrede gaat niet over het doel van het beleid, maar over de weg ernaartoe. „In het coalitieakkoord is veel aandacht voor het ondersteunen van de industrie en het bedrijfsleven bij de groene transitie,” zegt De Kluizenaar. „Dat is natuurlijk heel belangrijk. Maar de samenleving moet ook een enorme omslag maken en het is de vraag of dat nu genoeg wordt ondersteund.”