nieuwsbriefNRC Voorkennis
NRC Voorkennis Net nu contant geld een beetje ‘in’ is, vanwege de rol als achtervang bij rampen en als soevereine betaalmethode, hebben criminelen een nieuwe methode ontdekt om contant geld met grof geweld buit te maken.
Amsterdam – De politie doet onderzoek na een verwoestende plofkraak op een geldautomaat aan de Jan Pieter Heijestraat in Amsterdam.
Na een aantal zeer rustige jaren is de plofkraak van geldautomaten weer terug in Nederland, constateerde de politie afgelopen week. Tot medio mei telde de politie er al veertien, waarvan meer dan de helft in Amsterdam. En daar kwam er deze week in ieder geval nog eentje bij in Bilthoven – de tweede in de Utrechtse plaats. Over geheel 2025 waren er maar vier.
Dit is een ingekorte versie van de NRC Voorkennis-nieuwsbrief. Twee keer per week schrijft de economieredactie van NRC daarin over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Voorkennis
Het aantal plofkraken is nog altijd veel minder dan de 129 in 2013. Daarna lukt het lange tijd om de pogingen om met grof geweld grote hoeveelheden cash in handen te krijgen, te stoppen. De criminelen maakten meestal gebruik van gas om de automaten tot ontploffing te brengen: gas erin, ontsteking, boem. Ik heb zo’n ontplofte geldautomaat gezien in het ING-archief – dat was alleen nog een hoopje verwrongen staal. Die gasmethode is niet meer mogelijk, omdat de geldautomaten zijn aangepast. Als er gas wordt gedetecteerd, wordt zuurstof snel uit de automaat verwijderd. En geen zuurstof = geen ontploffing.
Vervolgens grepen de criminelen naar de ‘pizzaschuif-methode’. Daarbij wordt een platte container van metaal of kunststof met daarin explosieven met stangen in de mond van de geldautomaat geschoven. Zoals een pizza de oven in gaat. Deze methode zorgde voor de piek in het aantal plofkraken in 2019.
Die plofkraakmaatregelen waren in Nederland lange tijd effectief. De Nederlandse grootbanken deden hun automaten allemaal over naar Geldmaat, en in de nieuwe gele automaten was ook de pizzamethode niet meer goed mogelijk.
Het was niet zo dat er geen plofkraken meer plaatsvonden. De Nederlandse daders, veelal afkomstig uit Utrecht en Amsterdam, gingen de grens over. Naar Duitsland, waar de gasmethode nog veel langer mogelijk bleef. Hun terugtochten zijn berucht: met hoge snelheden in Audi’s de Autobahn af. Vorige maand nog werden er negen Nederlanders aangehouden voor gepleegde plofkraken in Duitsland en Zwitserland.
Maar nu hebben de criminelen hun werkgebied weer naar eigen land verplaatst. Een eerste plofkraak in Bilthoven in februari bleek de eerste van de nieuwe reeks. In de eerste weken waren zes keer sealbag-automaten het doelwit. Dat zijn Geldmaat-machines waar ondernemers hun contant geld kunnen afstorten – voor veel ondernemers nog altijd een belangrijke plek in het economisch verkeer.
Geldmaat nam in maart maatregelen die nog steeds gelden: sealbag-automaten bij huizen zijn gesloten. De criminelen gebruiken namelijk zware explosieven, vaak cobra’s, om de automaten tot ontploffing te brengen, wat gevaarlijk is voor omwonenden. Andere automaten in de buitenlucht werden gesloten na 14.00 uur, zodat Geldmaat ze direct kan laten legen. Sindsdien zijn er geen sealbag-automaten meer ‘geploft’, aldus een woordvoerder.
De plofkraken zijn daarna niet gestopt, maar nu zijn geldautomaten van andere partijen dan Geldmaat doelwit. Zoals van de week in Bilthoven: daar probeerden twee lieden met helmen op een losse automaat in een kapperszaak in een winkelcentrum te kraken. Op de foto’s van deze en soortgelijke plofkraken zijn de automaten niet meer herkenbaar, maar het gaat waarschijnlijk om automaten van bijvoorbeeld Euronet en YourCash.
De plofkraakopleving heeft serieuze gevolgen:
Ondernemers die biljetten en munten aannemen, zullen extra voorzichtig zijn. Of zelfs overwegen cash te beperken – ik las dat zelfs als advies bij het Platform Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Terwijl juist het idee is in Nederland en Europa om contant geld weer een stevigere rol te geven. Gewoon als achtervang, of voor wanneer de stroom uitvalt of zich een ramp voltrekt. Maar ook om de Europese soevereiniteit te bevorderen: waar bij pinnen of online afrekenen vaak een Amerikaanse betaaldienst is betrokken, is een cashbetaling wél ‘puur’ Europees.
Ik ben op zoek naar ondernemers die te maken hebben met het afstortprobleem. Tip? Mail mij op eva.smal@nrc.nl