Doping Zondag vinden aan de Las Vegas Strip de eerste Enhanced Games plaats. Sporters mogen er doping gebruiken in hun jacht op een wereldrecord. Het is de bedenkers van het evenement intussen om meer te doen: zij zijn op zoek naar het eeuwige leven – en naar omzet op de fitnessmarkt.
Kristian Gkolomeev (Griekenland), deelnemer aan de Enhanced Games, tijdens een wedstrijd in Qatar.
Pal naast de gouden Trump Tower aan de Las Vegas Strip en tegenover de golfbaan van het fameuze Wynn Casino zijn deze week een zwembad van olympische afmetingen en een atletiekbaan verrezen, overkoepeld door een stalen constructie die is volgehangen met lichten, beeldschermen en camera’s.
Het tijdelijke stadion is vanaf deze zondag het decor van de eerste Enhanced Games, het veelbesproken sportevenement waarbij doping is toegestaan. Veertig sporters gaan zwemmen, gewichtheffen en sprinten. In Las Vegas moet „de mens 2.0” opstaan, stelt de Australische ondernemer Aron D’Souza, die de Enhanced Games bedacht.
„Gevaarlijk en onverantwoordelijk”, noemt het mondiale antidopingagentschap WADA het toernooi dat ook wel de ‘steroid olympics’ wordt genoemd, al komt het wat betreft deelnemende sporters bij lange na niet in de buurt van de Olympische Spelen. „Immoreel”, stelt het Internationaal Olympisch Comité. Sommige deelnemers, onder wie een aantal olympisch en oud-wereldkampioenen, zijn door hun internationale sportfederaties bij voorbaat geschorst.
Toch gaat het evenement zondag van start met een aantal onderdelen in het zwemmen (50 en 100 meter vrije slag, vlinderslag en schoolslag), de 100 meter sprint en gewichtheffen. Voor de winnaars ligt er 250.000 dollar (215.000 euro) klaar. Een wereldrecord, ook al wordt het niet officieel erkend, levert een miljoen dollar (860.000 euro) op.
De organisatie wil de grenzen van menselijke prestaties verleggen, ‘superhumans’ creëren. De belofte is dat ook ‘gewone’ mensen sterker, fitter, mooier te kunnen worden – als ze daarvoor willen betalen. Wie zijn de mensen achter de Enhanced Games, en wat is hun doel?
Een paar dagen nadat Aron D’Souza het idee kreeg voor de Enhanced Games, eind 2022, zat hij aan tafel met techmiljardair Peter Thiel. De Australiër vertelt erover in een recent artikel in het Amerikaanse blad Vanity Fair. „That’s pretty cool”, reageerde Thiel volgens D’Souza op zijn idee voor een ‘doping-Spelen’. Thiel stapte vroeg in, net als de Saoedische prins Khaled bin Alwaleed en tech- en cryptoinvesteerder Christian Angermayer, die medeoprichter van Enhanced Games werd. Later volgde ook Donald Trump Jr.
Volgens D’Souza is er veel mis met de huidige olympische sporten. Je kunt testen wat je wil, zegt hij, maar doping wordt toch wel gebruikt. Dus laten we het dan maar openlijk doen.
Hij verwijst ook graag naar het magere inkomen van de meeste olympische sporters. In de Verenigde Staten zou dat gemiddeld zo’n 30.000 dollar per jaar zijn, zei D’Souza in juni 2024 in de populaire podcast van de Amerikaan Joe Rogan. „En toen dacht ik: er is iets heel erg mis met het systeem.”
Vandaar de Enhanced Games, waar deelnemers royaal worden betaald en doping niet in het geniep maar onder medische begeleiding wordt gebruikt. Daar is niks mis mee, zei D’Souza in een interview met de BBC. „Volwassenen die vrijwillig en weloverwogen toestemmen, moeten met hun lichaam kunnen doen wat ze willen.”
Hoe werkt dat in de praktijk? Volgens de organisatie worden er uitsluitend middelen gebruikt die weliswaar op de dopinglijst van WADA staan, maar die we; zijn goedgekeurd door de FDA, de Amerikaanse toezichthouder op medicijnen. Dat zijn bijvoorbeeld anabole steroïden (testosteron), hormoon- en metabole modulatoren (trimetazidine), peptides.
Om welke middelen het precies gaat, wil Enhanced niet zeggen, omdat er een klinisch onderzoek naar de effecten van de toegediende doping zou lopen. Artsen dienden de middelen toe in een hypermoderne faciliteit in Abu Dhabi, waar de sporters zich de afgelopen zestien weken voorbereidden op de Enhanced Games.
De kritiek bleef. „Dat middelen onder medische begeleiding worden gebruikt, betekent niet dat het gebruik zonder risico is”, schrijft de Nederlandse Dopingautoriteit desgevraagd. Over de (schadelijke) langetermijneffecten van veel dopingmiddelen is (te) weinig bekend, is de gangbare opvatting in de antidopinggemeenschap.
De Engelse zwemmer Benjamin Proud sprak over een „heel grote financiële prikkel”.
Net iets meer dan veertig sporters, veelal dertigers aan het einde van hun carrière, sloten zich aan bij de Enhanced Games. Ze komen van over de hele wereld, al is de VS het best vertegenwoordigd.
Er zitten weinig grote namen bij, al heeft Enhanced wel een aantal olympische medaillewinnaars aan zich gebonden, zoals de 31-jarige Amerikaan Fred Kerley (31), die zilver (2021) en brons (2024) won op de 100 meter sprint.
Dat olympische sporters weinig verdienen, wordt niet ontkend. Zo had de 31-jarige Britse zwemmer Ben Proud, die zilver won bij de Spelen van Parijs en nu uitkomt bij de Enhanced Games, het tegen de BBC over een „heel grote financiële prikkel”. Volgens Proud zou hij voor het geld dat hij bij de Enhanced Games kan verdienen, dertien jaar aan wereldtitels bij elkaar moeten zwemmen.
In Nederland bracht de atletencommissie van sportkoepel NOC-NSF onlangs een onderzoek uit waaruit blijkt dat meer dan de helft van de topsporters in Nederland een financiële buffer van maximaal drie maanden heeft. „Er moet meer geld naar sporters”, zegt ook Josine Koning, voorzitter van de atletencommissie van NOC-NSF. „Maar dit is niet de route ernaartoe. Ik had liever gezien dat alle miljoenen die met Enhanced Games gemoeid zijn in traditionele sport waren geïnvesteerd.”
Inmiddels opereert Enhanced Group, het bedrijf achter de Games, ook in de groeiende fitness- en antiverouderingsmarkt. Op de website van Enhanced Games prijst de organisatie ‘protocollen’ aan met hormonen, zoals testosteroninjecties of oestrogeengel. Of met peptides, zoals GHK-Cu, dat goed zou zijn voor de huidkwaliteit, en GLP-1, bekend van Ozempic. Er zijn ook supplementen met namen als ‘Longer’ en ‘Stronger’.
Medeoprichter Angermayer doet zelf volop mee. Zijn persoonlijke regime bestaat onder meer uit testosteron, het steroïde hormoon DHEA, een peptide, een diabetesmedicijn dat „glucose filtert”, en GLP-1, vertelt hij inVanity Fair. Doel is om fit te blijven, er jonger uit te zien, maar ook om langer te leven. Veroudering is een ziekte, vindt D’Souza. Daarin staat hij niet alleen. De in Silicon Valley ontstane ‘longevity’-beweging, het streven naar langer of zelfs eeuwig leven, is een groeiend onderdeel van de gigantische wellnessmarkt, volgens The New York Times jaarlijks goed voor 1.000 miljard dollar.
Timothy Caulfield, hoogleraar aan de universiteit van Alberta in Canada en gespecialiseerd in gezondheidsrecht, noemt het „wellness 2.0”. Anders dan ‘wellness 1.0’ – yoga, spiritualiteit, geurkaarsen – heeft deze nieuwe vorm een wetenschappelijke inslag. Neem peptides (korte ketens aminozuren): wetenschappelijk gezien veelbelovend, maar het gebruik staat nog in de kinderschoenen en kan schadelijk zijn. Door die wetenschappelijke basis klinken dit soort producten betrouwbaar, zegt Caulfield, die ook lid is van de ethische commissie van de WADA. „Scienceploitation”, vindt hij: misbruik van wetenschap.
Bij een groot antidopingcongres in Lausanne eind april, waar NRC bij aanwezig was, werd de vrees uitgesproken dat de gelikte filmpjes van Enhanced Games op sociale media aanslaan bij jonge mensen. De Dopingautoriteit constateert dat gebruik van prestatie bevorderende middelen steeds meer genormaliseerd wordt als ‘lifestyle’. „Op social media zie je vooral de mooie resultaten, niets over de gezondheidsrisico’s. Een kwetsbare groep, mensen zonder atletische ambitie die we ‘cosmetische sporters’ noemen, is hier gevoelig voor”, schrijft een woordvoerder.
Het verwijt dat sporters als proefkonijnen en marketinginstrumenten worden gebruikt, noemt een woordvoerder van Enhanced desgevraagd „aanstootgevend en intellectueel lui”. Maar in Vanity Fair zei directeur en medeoprichter Max Martin dat hij Enhanced Games het liefst ziet uitgroeien tot de Formule 1 van de biotechnologie. Een plek waar geëxperimenteerd wordt met nieuwe technologie en doping om (menselijke) grenzen te verleggen.
Een gevaarlijk streven, vindt Josine Koning. Ze wijst naar viervoudig F1-wereldkampioen Max Verstappen, die dit seizoen kansloos is voor een nieuwe wereldtitel vanwege een slechte auto. „Bij de Enhanced Games gaat het dan niet om een bolide waar iets mis mee is, maar om een mensenleven.”
Dan is er nog de vraag: gaat het grote publiek dit omarmen? Medeoprichter Christian Angermayer denkt uiteraard van wel. „We willen de besten zien”, zegt hij in de podcast van Joe Rogan.
Timothy Caulfield is het daar niet mee eens. „Ik denk niet dat het echt van de grond gaat komen.” Hij haalt als voorbeeld de marathon aan. In 2019 dook de Keniaan Eliud Kipchoge als eerste mens onder de magische grens van 2 uur, mede dankzij tientallen gangmakers, waardoor zijn tijd niet als officieel record erkend werd. Leuk, zegt Caulfield, maar groot nieuws werd het pas toen de Keniaan Sabastian Sawe dit jaar een officiële tijd liep van 1.59,30 tijdens de marathon van Londen.
Ook onder sporters zijn de Enhanced Games geen issue, meent Josine Koning. „Dit gaat zo in tegen alles waar wij voor staan, dat er eigenlijk geen discussie over is.” Dat neemt niet weg dat er zorgen zijn over de invloed van het evenement. „Het risico bestaat dat dopinggebruik verder wordt genormaliseerd”, denkt de Dopingautoriteit. Koning: „Hiermee straal je uit: valsspelen is oké.”
Ze zijn er bij de organisatie achter Enhanced Games niet rouwig om. Daar beschouwen ze het evenement nu al als een succes, schrijft de organisatie desgevraagd. „De sporters voelen zich gezond, de bouw van ons stadion is binnen budget gebleven, we hebben een grote streamingdeal gesloten en dankzij meerdere sponsoren halen we miljoenen aan omzet binnen. We kijken erg uit naar zondag.”