Sancties Vorig jaar vroeg de Tweede Kamer al om een nationaal handelsverbod met Israëlische bedrijven die op de Westelijke Jordaanoever actief zijn. Het kabinet hield dat af, in de hoop dat er voldoende steun zou zijn voor een Europees verbod. Van dat laatste is voorlopig nog geen sprake.
Premier Rob Jetten staat de pers te woord na afloop van de wekelijkse ministerraad.
Het kabinet wil toch een handelsverbod voor goederen uit illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de Syrische Golanhoogte. Een sanctiebesluit is, na een maandenlange voorbereiding, voor spoedadvies naar de Raad van State gestuurd.
Vorig jaar vroeg de Tweede Kamer al om een nationaal handelsverbod met Israëlische bedrijven die op de Westelijke Jordaanoever actief zijn. Het kabinet hield dat af, in de hoop dat er voldoende steun zou zijn voor een Europees verbod. Een Europees verbod is doorgaans veel effectiever dan nationale verboden, deels omdat het beter te handhaven is. Maar de daarvoor benodigde unanimiteit onder lidstaten ontbreekt vooralsnog. De Europese Unie houdt het voorlopig bij sancties voor Israëlische individuen en organisaties die de illegale nederzettingen op Palestijnse grond steunen.
„Nederland blijft zich uitspreken tegen schendingen van het internationale recht en voor meer humanitaire hulp”, zei premier Rob Jetten (D66) vrijdag op de persconferentie na afloop van de ministerraad, die kort daarvoor akkoord ging met het handelsverbod. Jetten zei dat het doel is om „de druk op de regering van Netanyahu op te voeren”. Verder moet het verbod „voorkomen dat Nederlandse economische activiteiten bijdragen aan het bestendigen van een situatie die strijdig is met het internationaal recht”.
Israëlische nederzettingen hebben de Palestijnse Westelijke Jordaanoever gefragmenteerd en de Palestijnse economie verwoest. Sinds 1967 bezet Israël het Palestijnse gebied en bouwt er nederzettingen, die onder het internationaal recht illegaal zijn. Op de Westelijke Jordaanoever wonen zo’n drie miljoen Palestijnen. Daarnaast wonen er intussen ruim 600.000 Israëlische kolonisten. Anti-Palestijns geweld door Israëliërs is er aan de orde van de dag en wordt vrijwel nooit bestraft. Human Rights Watch stelde in 2021 dat Israël zich schuldig maakt aan apartheid en vervolging op de Westelijke Jordaanoever, onder meer door het blokkeren van Palestijnse waterbronnen.
Om het handelsverbod beter te kunnen handhaven, heeft het kabinet toenadering tot België gezocht. België kondigde vorig jaar eveneens een importban aan. De handhaafbaarheid van de sanctie wordt in de huidige vorm wel een probleem, erkent het kabinet. „Het kabinet heeft de doelmatigheid, doeltreffendheid, proportionaliteit, uitvoerbaarheid en regeldruk van de maatregel zorgvuldig gewogen. Desondanks is het aannemelijk dat de handhaving van de maatregelen tegen grenzen aan zal lopen”, schrijven ministers Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) en Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel, D66) in een Kamerbrief.
Het verbod geldt niet op diensten en investeringen, omdat de grondslag daarvoor in het Europees recht ontbreekt. Dat betekent dat een bedrijf als Booking.com door mag blijven gaan met het aanbieden van adressen op de Westelijke Jordaanoever, maar dat de import van bijvoorbeeld dadels met ingang van de sanctie verboden wordt. Het verbod geldt, zoals het er nu staat, voor drie jaar. Na een spoedadvies van de Raad van State kan het kabinet het snel invoeren.