Corruptie Met het legaliseren van zijn eigen belastingontduiking, een pot geld voor zijn persoonlijke frontsoldaten en het wegwerken van kritische partijgenoten, maakt Donald Trump Republikeinen nog zenuwachtiger voor de verkiezingen later dit jaar. „Dit is de meest schaamteloze daad van presidentiële corruptie deze eeuw.”
De Amerikaanse president Donald Trump heeft een omstreden schikking getroffen met zijn eigen belastingdienst.
In de rechtszaak tussen de creatief boekhoudende miljardair en de corrupte president kon er maar één winnaar zijn: Donald Trump. Hij had afgelopen januari als privépersoon een rechtszaak aangespannen tegen de Belastingdienst die onder zijn gezag valt. Toen de rechter het proces vanwege die belangenverstrengeling dreigde te verwerpen, trof hij een schikking met zichzelf waarvan monden in Washington al de hele week openhangen en waardoor Republikeinen verder met zichzelf overhoop liggen.
In een verklaring meldde het ministerie van Justitie maandag dat een schadefonds van 1,776 miljard dollar (ruim anderhalf miljard euro) voor vermeende slachtoffers van ‘politieke vervolging’ in het leven geroepen wordt. Gewelddadige Capitoolbestormers, criminele politici en aan Trump gelieerde conservatieve activisten kunnen daar een claim indienen die wordt beoordeeld door zijn medestanders. Trump dwingt loyaliteit af, en kan die nu ook belonen – met belastinggeld.
„De meest schaamteloze daad van presidentiële corruptie deze eeuw”, noemden politieagenten die bij de couppoging op het Congres in 2021 gewond raakten het. „Een door belastingbetalers gefinancierd zwart fonds om de opstandelingen en paramilitaire groeperingen te financieren die in zijn naam geweld plegen.” Zij en anderen vechten de schikking aan.
Terwijl Trump allerlei politieke vijanden laat vervolgen, blijft hij zichzelf als grootste slachtoffer van de overheid zien. De president zou echter „geen geldelijke betaling of schadevergoeding van welke aard dan ook” krijgen, beweerde Justitie over de schikking. Hij ontving alleen excuses van de Belastingdienst omdat een medewerker zijn belastingaangiftes naar journalisten had gelekt. Daaruit was gebleken dat Trump decennialang nauwelijks inkomstenbelasting betaalde door zijn financiële situatie veel dramatischer te schetsen dan die was.
Maar een dag na de schikking werd in stilte een inlegvel online gezet. Trump bleek tóch een enorme financiële slag te slaan. De president, zijn bedrijf en zijn familieleden worden „voor eeuwig” van vervolging om of onderzoek naar hun belastingaangiftes „bevrijd, ontslagen, gekwiteerd en gevrijwaard”. Journalisten becijferden dat dit Trump 100 miljoen dollar kan schelen. Zoveel was er gemoeid met een formeel nog actief onderzoek naar zijn belastingontduiking dat nu dood lijkt. Eerder maakte het Hooggerechtshof hem al vrijwel immuun voor strafrechtelijke vervolging.
Democratische politici, ex-ambtenaren en juristen veroordeelden de schikking als „zoveelste truc om zijn eigen zakken te vullen”. „Heeft er ooit presidentiële corruptie plaatsgevonden die zo flagrant en bedreigend was voor de constitutionele orde?”, vroeg het hoofdredactioneel commentaar van The New York Times retorisch.
Ook Republikeinen hebben het er ongemakkelijk mee. John Thune, fractieleider in de Senaat, is „geen groot fan”. Volgens een senator uit Utah „stinkt het”. Een Afgevaardigde uit Pennsylvania trekt zelfs op met Democraten om de schikking te proberen te blokkeren.
Zelfs de Republikeinse leider in de Senaat, John Thune, is naar eigen zeggen „geen fan” van de schikking.
Meer dan door beleid wordt Trumps tweede termijn gekenmerkt door belangenverstrengeling, cryptospeculatie, internationaal smeergeld, handel met voorkennis – en het afschaffen van toezicht daarop. Vorige week nog bleek dat Trump voor miljoenen aan aandelen kocht in vliegtuigbouwer Boeing en in chipmaker Nvidia voordat hij de bazen van die bedrijven meenam naar Beijing om daar zaken te doen tijdens zijn ontmoeting met Xi Jinping. Zoals hij ook in mediabedrijven investeerde vlak voordat zijn regering hen toestemming gaf tot fusies. „Regeren staat synoniem met winstbejag”, volgens jurist Liz Oyer, die bij Justitie werkte tot ze vorig jaar werd ontslagen.
Toch zijn de pot van 1,776 miljard (verwijzend naar het stichtingsjaar van de VS) en de eeuwige belastingvrijstelling van een andere orde dan Trumps gebruikelijke, transparante corruptie. Amerikaanse kiezers betalen de rekening terwijl benzineprijzen en boodschappen duurder zijn dan ooit en de hypotheekrente weer stijgt. „Dit draagt bij aan onze staatsschuld. Als er een schikking moet komen, zou de regering die aan het Congres moeten voorleggen ter besluitvorming”, zei een Republikeinse senator die, vanwege een conflict met Trump, binnenkort uit Washington vertrekt. Er bestaat al een schadefonds voor mensen die zich onterecht behandeld voelen door de staat. Dat valt onder het budgetrecht van het Congres. De nieuwe pot zal beheerd worden door een vijfkoppige commissie onder leiding van interim-Justitieminister Todd Blanche.
Extra ongemakkelijk is dat Blanche — Trumps voormalige persoonlijke strafpleiter en ogenschijnlijke architect van de schikking — dinsdag in een hoorzitting weigerde mensen uit te sluiten van een uitkering. Nadat Trump meteen na zijn aantreden vorig jaar alle ruim vijftienhonderd Capitoolbestormers gratie verleende, kwamen verschillende van hen weer met justitie in aanraking. Eén van hen misbruikte twee jongetjes en probeerde hen het zwijgen op te leggen door ze voor te houden dat hij ze geld zou geven uit de miljoenen aan herstelbetalingen die hij verwachtte, zo bleek tijdens het proces waarin hij levenslang kreeg voor wat hij de kinderen had aangedaan.
Deze week lijkt een onwaarschijnlijk moment voor Republikeinen om tegen hun partijleider te muiten. Trump zorgt er in aanloop naar de voorverkiezingen voor de midterms in november eigenhandig voor dat vrijwel elke Republikein die hem ooit heeft dwarsgezeten wordt weggestemd. Zoveel invloed heeft hij op het kernelectoraat van de partij. Dat zorgt ervoor dat veel campagnegeld wordt uitgegeven aan interne strijd in plaats van campagne tegen de Democraten, en kan ervoor zorgen dat Congresleden die door hem zijn weggepest zich in hun laatste maanden niet meer verplicht voelen om hem in cruciale stemmingen te steunen.
Republikeinen zijn sterk verdeeld over de schikking. Donderdag liep een ruzie daarover intern hoog op.
Feitelijk zit Trump ál zijn partijgenoten dwars die hopen te worden (her)verkozen. De president blijft dalen in peilingen en lijkt de zorgen van kiezers niet te begrijpen. „Niet eens een klein beetje”, antwoordde hij vlak voor zijn reis naar China op de vraag in hoeverre de financiële situatie van de Amerikanen hem motiveert om de oorlog in Iran te beëindigen. „Ik denk aan niemand,” zei Trump. „Ik denk aan één ding: we mogen niet toestaan dat Iran een kernwapen krijgt.”
Dat er nu wel overheidsgeld is voor een ‘compenseer-de-Capitoolbestormers-fonds’ is veel Republikeinen in het verkeerde keelgat geschoten. Zij kregen donderdag intern zo’n hoogoplopende ruzie dat stemmingen die hadden moeten plaatsvinden, over migratiemaatregelen, Trumps balzaal en de oorlog in Iran, tot nader order zijn opgeschort. Voor de partij die zo in Trumps greep zit, is dat een heuse daad van verzet.