Musk-Altman
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het belangrijkste aan het proces van Elon Musk tegen Sam Altman en OpenAI – maandag geëindigd in een nederlaag voor Musk –was niet de uitkomst. De jury bepaalde dat de rijkste man ter wereld te lang had gewacht met het aanspannen van zijn zaak, de wettelijke termijn waarbinnen dat kon was verlopen, de rechter nam dat oordeel over – en daarmee was de kous af.
Voor Musk een tegenvaller, maar hij zei in hoger beroep te gaan en schold op X de rechter nog even uit voor een „activist uit Oakland die de jury had gebruikt als vijgenblad”. Voor Altman en OpenAI was de uitkomst een welkome overwinning, waarna het AI-bedrijf achter ChatGPT zich weer kan richten op de voorgenomen beursgang.
Het belang van het proces ligt in iets anders. Niet eerder kreeg de wereld zo’n duidelijk inzicht in de denkwereld en de omgangsvormen van de mannen die aan het hoofd staan van twee bedrijven die een sleutelrol spelen bij de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI). De drie weken aan getuigenissen in de rechtbank van Oakland, en de daarbij gepresenteerde mailtjes, appjes en dagboekaantekeningen gaven een ontluisterend inkijkje in de huichelarij, haat, nijd, leugenachtigheid en geldzucht van de hoofdrolspelers.
Ook in andere sectoren komt zulk gedrag natuurlijk voor. Maar aan de AI-sector mogen, ja moeten, hogere eisen worden gesteld. Alles wijst erop dat deze technologie enorme invloed zal hebben op tal van aspecten van het leven, de economie, het onderwijs, de zorg, oorlogsvoering, de media en onze hele digitale infrastructuur. Het is een technologie die beoogt de menselijke intelligentie te evenaren of zelfs te overtreffen, en die softwareprogramma’s en robots in staat stelt om handelend op te treden.
Daarbij komt het erop aan door welke waarden zulke systemen worden geleid. Sinds de opkomst van ChatGPT en andere chatbots is duidelijk geworden dat er grote ongelukken kunnen gebeuren als het ontbreekt aan elementaire menselijke waarden, zoals respect voor het leven. De AI-chatbot die een jongen aanmoedigde zichzelf het leven te benemen, was daar een gruwelijk voorbeeld van.
Na de rechtszaak deze maand in Oakland is niet meer vol te houden dat de ontwikkeling van deze krachtige technologie in betrouwbare handen is bij ondernemers als Musk en Altman. Het kan niet volledig aan de vrije markt worden overgelaten in welke richting AI wordt ontwikkeld, op basis van welke waarden, met welke veiligheidsmaatregelen, afhankelijk van welke ceo’s met wat voor persoonlijkheden er toevallig aan het roer staan.
De Amerikaanse AI-bedrijven en vrijwel de hele techsector verzetten zich sterk tegen regulering. Het zou een obstakel voor innovatie zijn, waardoor de VS achterop zouden raken bij China. Voor de tussentijdse verkiezingen in november hebben deze bedrijven al enorme bedragen uitgetrokken om kandidaten voor een zetel in het Congres te steunen die regulering afwijzen – en om kandidaten die regulering bepleiten zwart te maken.
De strijd tussen Musk en Altman is nu voorlopig beslecht. Maar de strijd waar het echt op aankomt is die tussen de machtige tech- en AI-bedrijven aan de ene kant, en de democratische overheden die regels willen opstellen aan de andere kant.