Een vrouwenstem komt van alle kanten op me af, begeleid door opzwepende muziek. „Eeuwenlang liepen Europese landen voorop op het gebied van de democratie, filosofie, industrie, wetenschap, sociale rechtvaardigheid, cultuur en sport.” Ik verwacht dat ze de zin vervolgt, maar ze blijft bij die vaststelling. We líépen voorop, nu niet meer. Opbeurend.
Ik vind het ook een twijfelachtige uitspraak, dat Europa cultureel-filosofisch vooropliep. Hoe meet je dat? Maar voordat die gedachte zich goed en wel kan vormen, worden van overal om mij heen beelden van Franse graanvelden, mediterraanse kusten en Duitse industrie in mijn brein geschoten.
Nee, dit is geen bad trip, maar een 360-gradenbioscoop. Die is onderdeel van de pas geopende Europa Experience, een interactief EU-informatiecentrum in Den Haag. Hier kunnen bijvoorbeeld schoolklassen leren over de EU. Je kunt het gerust EU-propaganda noemen.
Buiten de propagandabios kun je via tablets allerlei filmpjes bekijken. Dit soort Experiences staan overal in Europa, maar deze is heel modern want hij runt op Windows, vertelt een medewerker. Op wat voor prehistorisch systeem de andere locaties dan werken, kunnen we allebei niet bedenken.
Modern blijkt niet hetzelfde als werkend. Zoals áltijd met dit soort dingen hapert het touchscreen. Onduidelijk is of je naar boven of naar beneden moet vegen als je naar boven of naar beneden wil.
Moeizaam speurend door de tablets laat ik me informeren. Ik lees: „Nederland is toonaangevend op het gebied van geïntegreerde fotonicatechnologie, in het bijzonder photonic integrated circuits.” Ik weet niet wat dat is of wat de EU ermee te maken heeft, maar het klinkt uitstekend.
Ergens anders leer ik over „oninformanten”. Daar moet je je tegen beschermen, vertelt de Europa Experience: „Het beste advies om te wonen is om je tijd te nemen, te pauzeren, de feiten te controleren en yourslef te beschermen tegen manipulatie.” Ik heb die zin letter voor letter overgeschreven, voor alle duidelijkheid.
In de kelder vind ik een rollenspel. Hier kunnen schoolklassen naspelen hoe Europese fracties tot besluiten komen. Ik snap niet echt hoe het rollenspel werkt, maar fleur op wanneer ik een bekend gezicht zie: Harry Piekema (de voormalige Albert Heijnman) speelt een EU-functionaris. Via een scherm moedigt de Albert Heijnman me aan tot een constructief compromis te komen. Helaas ben ik alleen, da’s lastig compromissen sluiten.
Het is onweerstaanbaar om de vergelijking te trekken tussen dit curieuze informatiecentrum en de Europese Unie. Ook de EU werkt niet bepaald soepel, heeft veel bewegende onderdeeltjes, moeite met taal, enzovoorts. Het touchscreen van de EU, zo je wil, werkt niet altijd even goed.
Maar dit is absoluut géén anti-EU-column: we wonen zo ongeveer in het gelukkigste land ter wereld, met om ons heen nog meer zo-ongeveer-gelukkigste-landen-ter-wereld.
Ik ga u niet vervelen met statistiekjes, ik ga u ook niet vertellen wat voor beleidssuccessen de EU allemaal boekt. Feit is dat we elkaar eeuwenlang de hersens insloegen op dit continent. Sinds de Europese integratie doen we dat niet meer. Dat succes spreekt voor zich, zeker nu de wereld onveiliger wordt.
Melig en overprikkeld loop ik de Europa Experience uit. Ik kijk recht aan tegen een zonnig terras. Oók onweerstaanbaar. Eenmaal neergedaald en voorzien van koffie klap ik mijn laptop open om te beginnen aan deze tekst.
Ik moet denken aan de gen Z-term Euromaxxing. Het betekent dat je Europeesheid maximaliseert en romantiseert. Het is vast gebaseerd op Amerikaanse stereotypen van levensgenietende Europeanen, want het wil zeggen: uitgerekt op het terras hijsen aan een sigaret en lurken aan een espresso of een Weizen of een chablis of een ander Europees drankje. Liefst doordeweeks en liefst zo vroeg mogelijk na de lunch. Mijn vrienden en ik Euromaxxen graag.
Het is een daad van verzet. Tegen dat bikkelharde Rusland en het overwicht van China, en vooral tegen dat gekke Amerika. „Europa is echt gááf”, zeggen we dan Euromaxxend tegen elkaar, blij dat we hier wonen in vrede en vrijheid en niet dáár. Wie wil nou Chinamaxxen, Ruslandmaxxen of Amerikamaxxen?
Euromaxxend nip ik aan mijn espresso in de zon, geen kogel die me om de oren vliegt. Ik denk bij mezelf: dit is de échte Europa Experience.
Liam van de Ven is politiek redacteur bij NRC en doet ergens vanuit Nederland verslag.