"109", "271" of de emoji van een pakje fruitsap: antisemitisme is vaak niet direct als zodanig herkenbaar. Maar achter deze symbolen schuilen relativisering van de Holocaust en misantropische complottheorieën. Antisemitisme op TikTok verbergt zich steeds vaker achter gecodeerde symbolen en getallen. Onderzoekers analyseerden 38.000 berichten op het platform en concluderen dat het algoritme van TikTok dit soort gecamoufleerde jodenhaat actief verspreidt — ook als gebruikers er zelf niet naar zoeken.
"Je krijgt 271 keer de kans om te raden wat Hanta in een bepaalde taal betekent": Een ogenschijnlijk onschuldige TikTok-video met bijna 50.000 likes is in werkelijkheid een bericht met gecodeerde antisemitische boodschappen. Na berichten over gevallen van hantavirus op het cruiseschip "Hondius" verspreidt zich op sociale media de antisemitische complottheorie dat Joden achter de virusuitbraak zitten. Een van de vermeende bewijzen die worden aangevoerd, is dat het Hebreeuwse woord Hanta zoiets betekent als "oplichting" of "fraude". Dit is echter onjuist aldus de factcheckwebsite Mimikama. Volgens hen betekent Hanta in de Hebreeuwse straattaal eerder zoiets als "onzin". Bovendien is de naam van het virus afgeleid van de rivier aan de Zuid-Koreaanse grens waar tijdens de Koreaanse Oorlog in de jaren 50 duizenden soldaten het toen nog onbekende virus opliepen.
Codes en emoji's als dekmantel voor haatboodschappen
De antisemitische berichten op TikTok zijn zelden openlijk herkenbaar. Ze maken gebruik van memes, getallen en emoji's die op het eerste gezicht nietszeggend lijken. Zo staat de emoji van een pakje fruitsap als symbool voor Joden, gebaseerd op de gelijkenis in het Engels tussen de woorden juice (sap) en Jews (Joden). Op die manier circuleert zelfs een citaat van nazi-propagandaminister Joseph Goebbels op het platform, waarbij het woord 'Jood' door dat pakje fruitsap-icoontje is vervangen.
Het getal 109 verwijst naar de onjuiste bewering dat Joden in de loop der geschiedenis uit 109 landen zijn verdreven. Antisemieten gebruiken dit cijfer om te betogen dat Joden een gevaarlijk volk zijn — en om te pleiten voor hun verdrijving uit de landen waar ze nu leven. Het getal is niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, maar is afkomstig van een antisemitische website in Australië.
Getal 271 als instrument om Holocaust te 'relativeren'
Ook het getal 271 duikt regelmatig op als verborgen Jodenhaat. Het staat voor een complottheorie die stelt dat de nazi's slechts 271.000 Joden hebben vermoord, in plaats van de historisch vastgestelde zes miljoen. Deze bewering is gebaseerd op een misinterpretatie van gegevens uit het Arolsen-archief, dat enkel het aantal overlijdensakten bijhoudt dat nabestaanden na 1949 op aanvraag hebben ontvangen.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het werkelijke aantal slachtoffers ligt tussen de 5,29 en ruim zes miljoen. De relativering van de Holocaust door middel van dit soort cijfers is een bekende vorm van geschiedenisvervalsing en ontkenning van de Holocaust.
TikTok-algoritme versterkt het bereik
Volgens onderzoeker Wyn Brodersen van het Instituut voor Democratie en Burgermaatschappij in Jena is TikTok bijzonder kwetsbaar voor dit soort haatinhoud. Dat komt doordat het platform werkt op basis van algoritmische aanbevelingen: gebruikers hoeven niet actief op zoek te gaan naar extremistische content, die verschijnt gewoon in hun feed. Juist provocerende of ironische berichten genereren meer interactie en krijgen daardoor een groter bereik.
Doordat de antisemitische lading van een bericht pas duidelijk wordt door de combinatie van beeld, getal en muziekkeuze, is de boodschap voor veel gebruikers moeilijk te ontcijferen. Dat geldt ook voor de moderatoren van het platform. TikTok verwijdert openlijk antisemitische content deels automatisch, maar gecodeerde berichten omzeilen die controle eenvoudig.
Antisemitisme in Europa neemt toe
De online verspreiding van (gecamoufleerd) antisemitisme staat niet op zichzelf. Uit een rapport van de European Union Agency for Fundamental Rights uit 2024 blijkt dat negentig procent van de Joden in Europa het afgelopen jaar antisemitische content online is tegengekomen.
De onderzoekers benadrukken dat antisemitische incidenten en attitudes ook buiten het internet toenemen. Online haatinhoud en offline discriminatie versterken elkaar.
Antisemitisme in Nederland
De politie registreerde in 2025 zo'n 867 gevallen van antisemitisme. Daarmee blijft het aantal incidenten zorgwekkend hoog, vrijwel gelijk aan de 880 meldingen van het jaar ervoor. Joden maken minder dan 0,3 procent van de Nederlandse bevolking uit, maar antisemitisme vertegenwoordigen 26 procent van de door het OM geregistreerde discriminatiefeiten.
In 2025 ziet de politie een daling in het aantal meldingen van gewelddadig antisemitisme, 34 ten opzichte van 42 in 2024. Tegelijkertijd werd in 2025 een stijging geregistreerd in het aantal antisemitisme bedreigingen 93, ten opzichte van de 88 in 2024.
Van de 867 geregistreerde incidenten hadden ruim 400 betrekking op (verondersteld) Joodse personen en instellingen in de woonomgeving, op straat, bij Joodse gebouwen en begraafplaatsen.
Toenemend antisemitisme (@Gemini-AI-impressie)
Source: Fok frontpage