Filippijnen Op de Filippijnen is de afzettingsprocedure van vicepresident Sara Duterte in gang gezet. De vete tussen twee politieke dynastieën leidde vorige week tot schoten in de senaat.
Demonstranten eisen de afzetting van vicepresident Sara Duterte en de aanhouding van senator Ronald 'Bato' dela Rosa om wiens uitlevering is gevraagd door het ICC in Den Haag. De vader van Sara Duterte wordt daar al vervolgd wegens zijn 'war on drugs' waarbij duizenden mensen zijn gedood. Dela Rosa was zijn rechterhand.
De angst voor een nieuw vuurgevecht in het Filippijnse senaatsgebouw zat er maandag goed in. In heel Manila was politie op de been om aanhangers en tegenstanders van vicepresident Sara Duterte (47) in toom te houden. Vorige week besloot een meerderheid van het Huis van Afgevaardigden Duterte af te zetten. Maandag was het aan de senaat om te oordelen of de afzettingsprocedure door moest gaan.
Mensen keken in spanning toe en zagen de senatoren in roodfluwelen toga’s de zaal betreden, de kleding die gedragen moet worden in een afzettingsproces. De zaak gaat door, besloot een meerderheid van de senaat. Duterte heeft tien dagen om te reageren op de aanklacht. Daarna volgen hoorzittingen.
Sara Duterte wordt verdacht van fraude, corruptie en het inhuren van een huurmoordenaar om president Ferdinand Marcos jr (68), zijn vrouw en zijn neef, politicus Martin Romualdez, om te brengen. Daar dreigde ze in 2024 zelf openlijk mee. Het is de tweede poging van het Huis van Afgevaardigden, dat op de hand is van Marcos, om haar af te zetten. Vorig jaar is afzetting door het Hooggerechtshof ongeldig verklaard vanwege vormfouten.
De rechtszaak is onderdeel van een bittere strijd tussen de families Duterte en Marcos. De Filippijnen hebben sinds de val van de beruchte dictator Ferdinand Marcos senior in 1986 een democratisch systeem. Maar rustig is het er niet geworden. De politiek staat continu onder druk door gewelddadige vetes tussen clans, corruptie en machtsmisbruik.
Het presidentschap van Marcos junior begon in 2022 met een politiek gelegenheidshuwelijk tussen de twee families. Ferdinand Marcos won de verkiezingen met Sara Duterte als zijn vicepresident. Ze vormden een duo dat vrede moest brengen. Maar de zoetgevooisde Ferdinand junior, rijkeluiskind, zoon van Marcos senior, en de dochter van de grofgebekte oud-president Rodrigo Duterte (81) uit de zuidelijke stad Davao kregen al snel ruzie.
Na de breuk met Sara Duterte liet Marcos haar vader Rodrigo Duterte vorig jaar uitleveren aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Dat verdenkt de oud-president van misdaden tegen de menselijkheid, gepleegd tijdens zijn ‘war on drugs’. De uitlevering werd verwelkomd door de familieleden van de duizenden drugshandelaren en verslaafden die tussen 2016 en 2022 door de politie werden geëxecuteerd.
Of het tot afzetting van Sara Duterte komt door de senaat is onzeker. Vlak na de stemming in het Huis van Afgevaardigden over het in gang zetten van de procedure koos de senaat een nieuwe voorzitter. Pro-Duterte senatoren vervingen de Marcos-gezinde Tito Sotto door de Duterte-getrouwe Alan Cayetano, waardoor dertien van de vierentwintig senatoren nu Duterte-aanhangers zijn.
Opvallende afwezige maandag was senator Ronald ‘Bato’ dela Rosa (64). De oud-politiechef was in de ‘war on drugs’ de rechterhand van Rodrigo Duterte. Hij spoorde mensen aan verslaafden en drugshandelaren te doden en hun huizen in brand te steken. Het ICC verdenkt hem van de moord op tweeëndertig mensen. De senator had zich sinds november, toen het Strafhof een arrestatiebevel tegen hem had opgesteld, niet meer in het openbaar vertoond.
Vorige week dook hij ineens op en gaf de doorslaggevende stem voor de onverwachte leiderschapswisseling in de senaat. Omdat Dela Rosa vreesde gearresteerd en uitgeleverd te worden, verschanste hij zich na de stemming in het gebouw, onder bescherming van de kersverse senaatsvoorzitter Cayetano.
Dela Rosa deed live vanuit het senaatsgebouw een emotionele oproep om hem niet uit te leveren aan „buitenlanders”. Ook riep hij de hulp in van zijn „vrienden in uniform”, zijn oude politiematen. Kort erna klonken schoten en ontstond chaos in het gebouw.
Volgens het hoofd van de nationale opsporingsdienst waren zijn mannen in het gebouw aanwezig, maar was er geen sprake van een inval. Duterte-loyalisten zouden zelf hun wapens hebben getrokken om chaos te creëren, waardoor Dela Rosa de gelegenheid kreeg om te ontkomen.
Dela Rosa heeft het Hooggerechtshof gevraagd zijn uitlevering aan het ICC te blokkeren, omdat de Filippijnen sinds 2019 het Strafhof niet erkennen. Ondanks dat dit argument in de zaak van Rodrigo Duterte niet legitiem is verklaard, heeft het Hooggerechtshof de zaak in beraad genomen en de regering tot woensdag tijd gegeven om te reageren.
Volgens de laatste berichten is Dela Rosa opnieuw ondergedoken. Marcos staat onder druk om hem te arresteren. Ook maandag toonden demonstranten borden met foto’s van Dela Rosa met getekende neptranen op zijn gezicht. Honderden activisten en slachtoffers gingen in Manila de straat op. Ze eisen afzetting van Sara Duterte en uitlevering van Dela Rosa.
Marcos heeft laten weten dat hij de uitspraak van het Hooggerechtshof afwacht. Uitlevering zal onder Duterte-aanhangers veel woede opleveren. Door de uitlevering van Rodrigo Duterte heeft Marcos al aan populariteit ingeboet.
Voor een succesvolle afzetting van Sara Duterte moeten ten minste twee derde van de senatoren instemmen. Die meerderheid is er waarschijnlijk niet. Als afzetting wordt voorkomen, ligt de weg naar het presidentschap voor haar open. Ze heeft zich al kandidaat gesteld voor de presidentsverkiezingen in 2028. Ze is populair omdat ze veiligheid belooft en maakt mogelijk een goede kans. Dat is ook voor de loyale Dela Rosa goed nieuws.
President Marcos staat niet alleen door deze kwestie onder druk. Naast grootschalige corruptie treft de oliecrisis de bevolking hard. Er dreigen voedseltekorten en grote delen van de Filippijnen kampen met stroomstoringen.