De Raad van State heeft forse kritiek geuit op het plan van D66 en Pro Nederland om politieke partijen te verplichten leden toe te laten. Het hoogste juridische adviesorgaan van Nederland oordeelt dat het uitsluiten van partijen van verkiezingen als sanctie een te vergaande beperking is van het passief kiesrecht. De kritiek raakt direct aan de politieke toekomst van de PVV, de enige partij in de Tweede Kamer zonder formele leden.
Raad van State: uitsluiten van verkiezingen te zwaar middel
In zijn advies erkent de Raad van State dat er grondwettelijke ruimte bestaat om regels te stellen aan de interne organisatie van politieke partijen. Toch plaatst het orgaan serieuze vraagtekens bij de evenredigheid van het voorstel.
Vooral de mogelijkheid om partijen van verkiezingen uit te sluiten als ze zich niet aan de ledenverplichting houden, acht de Raad een te zware inbreuk op het recht om verkiesbaar te stellen. Daarnaast waarschuwt het adviesorgaan dat te veel regulering de verenigingsvrijheid en het kiesrecht onevenredig kan beperken.
Ook de uitvoerbaarheid is een punt van zorg: veel normen in het voorstel zijn onvoldoende uitgewerkt. De Raad vreest bovendien dat een nieuwe toezichthouder al snel verstrikt raakt in politieke discussies over de mate van ledenbetrokkenheid bij kandidatenlijsten en partijprogramma's.
PVV profiteert van negatief advies
Het advies biedt verlichting voor PVV-leider Geert Wilders. De PVV kent formeel slechts twee leden: Geert Wilders en de Stichting Groep Wilders. Wilders legt aan niemand verantwoording af — de partij organiseert geen congressen en leden hebben geen invloed op verkiezingsprogramma's of kandidatenlijsten.
Kamerleden Sneller (D66) en Tseggai (Pro Nederland) wilden via een amendement op de Wet Politieke Partijen afdwingen dat partijen hun programma en kandidatenlijst door leden laten vaststellen. In een derde van alle Europese landen is het door regelgeving onmogelijk om een politieke partij zonder leden te hebben. Sneller en Tseggai zeggen het amendement verder te willen uitwerken, nu het negatieve advies op tafel ligt.
Kamermeerderheid wankelt
De vraag is nu of voorstanders nog een meerderheid van minimaal 76 zetels bijeen krijgen. D66, Pro Nederland, CDA, Partij voor de Dieren, ChristenUnie en Volt staan positief tegenover het voorstel en zijn samen goed voor 71 zetels. Zij hadden echter allemaal aangegeven eerst het advies van de Raad af te willen wachten voor een definitief oordeel.
Twijfelende partijen als Denk, SGP, SP en 50Plus kunnen de doorslag geven. JA21, FVD en BBB zijn sowieso tegen. Ook Groep Markuszower — de zeven Kamerleden die zich eind januari van de PVV afsplitsten — heeft nog geen standpunt ingenomen. Hoewel voorman Gidi Markuszower zich mede afsplitste vanwege een gebrek aan interne democratie bij de PVV, blijft zijn positie over het amendement vooralsnog onduidelijk.
Tweede Kamer (@Gemini-AI-impressie)
Source: Fok frontpage