Grensbewaking Met name het aantal mensen dat via West-Afrikaanse landen naar Spanje vluchtte, nam flink af. Mensenrechtenorganisaties maken zich zorgen over vluchtelingen die via de Balkan de EU proberen te bereiken.
De kustwacht van Libië probeert in 2024 een reddingsoperatie van een boot van Artsen Zonder Grenzen te blokkeren. De hulporganisatie redde zo'n 170 mensen op twee kleine bootjes.
Het aantal vluchtelingen dat via een irreguliere route de oversteek naar de Europese Unie maakt, is in de eerste vier maanden van 2026 met 40 procent gedaald ten opzichte van diezelfde periode een jaar eerder. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van Frontex, de organisatie die de grenscontroles aan de Europese buitengrenzen uitvoert. Frontex verklaart de daling onder meer door het slechte weer van de afgelopen maanden, maar ziet ook een versterkte samenwerking tussen lidstaten om illegale migratie terug te dringen.
„De aantallen dalen weliswaar, de menselijke tol blijft torenhoog”, stelt Frontex. Sinds het begin van dit jaar verdronken meer dan 1.200 migranten op de Middellandse Zee. Mensenrechtenorganisaties plaatsen kritische kanttekeningen bij de cijfers. Zij stellen dat steeds meer migranten over de Balkanroute de EU binnenkomen, via gevaarlijke routes en smokkelaars.
De grootste daling van het aantal migranten is volgens Frontex te zien langs de zogenoemde West-Afrikaanse route, waar 78 procent minder mensen langs reisden. Migranten trekken op die route vanuit met name Mauritanië, Senegal en Gambia naar de straat van Gibraltar om zo het zuiden van Spanje te bereiken. Frontex constateert dat die Afrikaanse landen de afgelopen tijd verscherpte maatregelen hebben genomen om migratie terug te dringen, in samenwerking met Spanje en de EU.
De meeste migranten komen de EU nog steeds binnen via de centrale en oostelijke Middellandse Zeeroutes. Die routes lopen vanuit via Noord-Afrika (met name Libië) naar Italië, en vanuit het Midden-Oosten naar het zuiden van de Balkan. Op beide routes staken alleen dit jaar al zo’n 8.500 mensen de grens van de EU over. Toch is ook daar een daling van respectievelijk 46 en 32 procent te zien.
Opvallend genoeg is er een flinke stijging van het aantal migranten dat met name vanuit Algerije oversteekt naar Italië: een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Dat komt volgens Frontex doordat in omliggende landen zoals Marokko strenger wordt gecontroleerd, waardoor alle smokkelroutes naar de kust van Algerije worden verlegd.
Mensenrechtenorganisatie Save the Children waarschuwde twee weken geleden dat de officiële migratiecijfers van Frontex een vertekend beeld van de werkelijkheid geven: het aantal mensen dat via de Balkan de EU probeert binnen te komen zou veel hoger liggen dan wordt voorgesteld. Er zouden met name veel kinderen van de radar verdwijnen. Frontex baseert zich in de rapporten op de cijfers die individuele lidstaten aanleveren.
Frontex zegt een daling van bijna 20 procent te zien op de grens tussen Kroatië en Bosnië-Herzegovina, en van 50 procent op de grens van Wit-Rusland naar de Baltische Staten. Uit eigen berekeningen van Save the Children blijkt dat de autoriteiten in verschillende Balkanlanden veel meer illegale grensoversteken registreerden dan in de cijfers van Frontex terugkomen. De mensenrechtenorganisatie zegt dat de exacte aantallen niet te berekenen zijn. Kinderen vertelden aan Save the Children over ernstige vormen van uitbuiting, seksueel misbruik en mishandeling door smokkelaars, en over illegale uitzettingen (pushbacks) aan de Europese buitengrenzen.
Het Europees Parlement zette vorig jaar ook al vraagtekens bij de aantallen migranten vanuit Wit-Rusland naar de EU. Frontex stelt dat in heel 2025 sprake was van nog geen duizend mensen die de grens probeerden over te steken. De Poolse autoriteiten spraken van bijna 30.000 pogingen om de grens tussen Wit-Rusland en Polen over te steken.