is oud-politicus, adviseur en podcastmaker.
Voor onze podcast spraken Klaas Dijkhoff en ik vorige week met Kiet Winter en Zahra Sebbar. Twee twintigers die zijn opgegroeid in de schaduw van massief overheidsfalen. Kiet is een jonge kerel die in het hart van het Groningse aardbevingsgebied zijn huis heeft voelen schudden en scheuren. Ondanks ook al zijn pogingen is het huis van Kiets ouders nog steeds niet hersteld en versterkt. De Zeeuwse Zahra is een dochter van een moeder die onterecht verdacht werd van fraude met haar kinderopvangtoeslag en die daarna bijna bezweek onder de opgelopen schulden.
Ingrediënten voor twee verhalen van twee bittere jongeren, zou je denken. Helemaal als ze ook nog eens aanschuiven bij twee voormalige representanten van de Haagse politiek die hier medeverantwoordelijk voor is.
Bij alle pogingen van de overheid om het ongekende onrecht ongedaan te maken is geld het probleem niet. Maar van het geld – in totaal miljarden – dat aan de versterkingsoperatie in Groningen wordt besteed, gaat er meer naar overhead dan naar de Groningers zelf. In 2023 ging er van elke euro voor Groningen 78 cent naar taxateurs, consultants, controleurs, ICT, loketten en de blikken met ambtenaren die daarvoor zijn opengetrokken en maar 22 cent naar de Groningers zelf. Bizar.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Bij de afhandeling van de toeslagenaffaire is het al niet veel beter. Voor de toeslagenaffaire had de Belastingdienst genoeg aan zo’n 900 ambtenaren om alle verschillende toeslagen uit te kunnen keren. Nu zijn er alleen al voor het herstel van de toegebrachte schade meer dan 2.000 ambtenaren extra aan het werk, waaronder soms honderden dure, ingehuurde zzp’ers. En ondertussen wachten nog steeds duizenden ouders en hun kinderen op compensatie voor het onrecht dat het mooiste deel van hun leven van hen afnam.
Er zijn genoeg mensen die hier razend over zijn. Begrijpelijk. Maar tijdens ons gesprek lieten Kiet en Zahra zich niet kennen als bittere mensen. Kiet vertelde wel dat zijn ouders de hoop hebben opgegeven en dat was verdrietig om te horen. Zahra vertelde hoe ze opgroeide zonder geld en zonder de hoop ooit te kunnen studeren.
Maar ze vertelden vooral hoe ze deze ervaringen gebruiken om mee te denken over een andere overheid. Ze laten hun stem horen en zetten zich in voor herstel van vertrouwen. Zo zet Zahra zich in voor de Stichting (Gelijk)waardig Herstel (SGH) die slachtoffers van de toeslagenaffaire hun verhaal laat doen, waarna op basis daarvan compensatie plaatsvindt. Een stichting waar ik ook zelf vrijwilliger bij ben.
Natuurlijk heb ik veel nagedacht over de vraag wat ík destijds anders had kunnen doen toen ik zelf Kamerlid was. Wetgeving is toen soms veel te snel tot stand gekomen, met veel te weinig ruimte voor de menselijke maat. Ik heb soms met de meerderheid meegestemd, terwijl ik tegen had moeten stemmen. Maar minstens zo interessant is de vraag waarom het de overheid nog steeds niet lukt om – ondanks al het geld dat ervoor uitgetrokken wordt – recht te doen aan al die slachtoffers van overheidsfalen. Dat is niet omdat bewindslieden en hun ambtenaren slechte mensen zijn, maar wel omdat ze samen een overheid vormen die geen oog en oor heeft voor eenlingen.
De Utrechtse wetenschappers Amarins Jansma en Kees van den Bos komen binnenkort met hun onderzoek naar de aanpak van SGH. Veel ouders vertelden hun dat ze dankzij de stichting na al die jaren voor het eerst ergens hun verhaal konden doen. De overheid heeft een Catshuisregeling, een taskforce, een loket, dossiernummers, misschien nog een videoboodschap van een staatssecretaris. Maar de overheid zit niet een paar avonden bij een slachtoffer op de bank om te luisteren naar ellendige ervaringen en om dat verhaal op te schrijven.
Uit het onderzoek blijkt dat de getroffen ouders veel waardering hebben voor de tijd en aandacht van de vrijwilligers die via SGH zijn geworven. Op basis van het opgeschreven verhaal wordt de compensatie bepaald en een overeenkomst getekend door zowel de ouders als een ambtenaar van de Belastingdienst. Een moment van verzoening, waarna veel ouders en hun kinderen met nieuwe hoop hun leven weer oppakken. Zoals Zahra en haar moeder.
‘Ik wou dat wij in Groningen ook een soort SGH hadden’, zei Kiet in ons gesprek. Soms moet de overheid een stapje opzij zetten zodat mensen kunnen doen waar de overheid niet zo goed in is: aandachtig luisteren naar het verhaal van die ene.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant