Saoedi-Arabië en de Emiraten zouden meerdere luchtaanvallen op Iran hebben uitgevoerd, die niet naar buiten zijn gebracht. Dat zou de zwaargewichten in de Golfregio actieve deelnemers aan de Iran-oorlog maken. Maar alleen de Emiraten dreigen er dieper in te worden gezogen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Tot verbazing en woede van de Golfstaten kwamen zij eind februari zwaar onder vuur te liggen als vergelding voor de Amerikaans-Israëlische bommencampagne tegen Iran. Drones en raketten troffen niet alleen Amerikaanse legerbasissen, maar ook burgerdoelen.
De Golfstaten sloegen echter niet terug, of althans, niet openlijk. Verschillende media onthullen nu op gezag van anonieme bronnen dat Saoedi-Arabië en de Emiraten toch militaire aanvallen op Iran hebben uitgevoerd.
Zo maakte persbureau Reuters dinsdagavond bekend dat de Saoedische luchtmacht volgens Iraanse en westerse bronnen eind maart meerdere luchtaanvallen op Iran uitvoerde. De doelen van die aanvallen zijn niet bekend. Het zouden de allereerste Saoedische aanvallen op Iraans grondgebied betekenen, en een belangrijke escalatie van de onderlinge rivaliteit. De Saoedische autoriteiten hebben nog niet op het nieuws gereageerd.
Een dag eerder schreef de Amerikaanse krant The Wall Street Journal al dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) heimelijk Iran hebben aangevallen. Abu Dhabi heeft dat niet erkend en verwijst naar eerdere uitspraken over het recht op zelfverdediging. Een van de aanvallen zou begin april hebben plaatsgevonden, vlak voor het ingaan van het staakt-het-vuren, met als doelwit een olieraffinaderij op het Iraanse eiland Lavan. Daar brak een grote brand uit en de raffinaderij zou voor maanden zijn uitgeschakeld.
In de ochtend van 8 april kondigde Teheran vergeldingsaanvallen aan op de VAE en Koeweit voor een ‘laffe aanval’ op Lavan. Israël en de Verenigde Staten ontkenden betrokkenheid. Hoewel de Amerikaanse president Donald Trump op dat moment op het punt stond om het staakt-het-vuren aan te kondigen, was hij volgens de bronnen die de krant sprak niet boos. Hij zou de oorlogsdeelname van de VAE ‘of andere landen in de regio’ juist hebben verwelkomd.
De aanvallen door Saoedi-Arabië en de Emiraten zijn niet in samenwerking met elkaar uitgevoerd en kennen een heel andere context. Zo moeten de Saoedische aanvallen niet worden gezien als keuze voor een kamp. Het koninkrijk onderhoudt geen officiële relaties met Israël en probeert minder afhankelijk van de VS te worden. Daartoe sloot het koninkrijk vorig jaar een belangrijk defensiepact met Pakistan, dat zich nu opwerpt als bemiddelaar tussen Amerika en Iran.
Saoedi-Arabië pleit voor het beëindigen van de oorlog. De voormalige Saoedische ambassadeur in de VS beargumenteerde deze week nog het belang van Saoedische terughoudendheid. ‘Als het Israëlische plan zou slagen en er een oorlog tussen ons en Iran wordt ontketend, zou de regio veranderen in een staat van verwoesting en vernietiging, en zou Israël erin slagen zijn wil aan de regio op te leggen’, aldus Turki al-Faisal in de Saoedische krant Arab News.
Hoewel Saoedi-Arabië en Iran elkaars grootste rivalen zijn, gaan ze directe confrontatie uit de weg. Het koninkrijk reageerde woedend op de Iraanse aanvallen, maar bleef contact met Teheran houden. Volgens de anonieme bronnen heeft Riyad de vergeldingsaanvallen vooraf aangekondigd. Dreigementen tot zwaardere aanvallen zouden hebben geleid tot een soort herenakkoord tussen beide partijen om te de-escaleren. Volgens Reuters nam het aantal Iraanse aanvallen op Saoedisch grondgebied in aanloop naar het staakt-het-vuren sterk af.
De Emiraten spraken zich juist openlijk uit voor gezamenlijke actie van de Golfstaten tegen Iran. Abu Dhabi lobbyde bij Saoedi-Arabië en Qatar om Iran aan te vallen, maar tevergeefs. De frustratie daarover was steeds duidelijker voelbaar. Volgens analisten raakte Abu Dhabi ervan overtuigd dat de samenwerking met de Golfstaten weinig waard is en dat het voor de eigen veiligheid de relaties met de VS nog verder moet versterken.
Van alle Golfstaten hebben de VAE verreweg de meeste Iraanse vergeldingsaanvallen om de oren gekregen: zeker 2.800 drones en luchtaanvallen. Die aanvallen troffen de internationale luchthaven van Dubai en belangrijke infrastructuur, waaronder een groot gasveld. Bovenal raakte de status van de Emiraten als stabiel land, toeristische trekpleister en aantrekkelijke financiële hub beschadigd.
De Emiraten zijn niet alleen vanwege de geringe afstand een logisch doelwit voor Iran, Abu Dhabi onderhoudt ook relatief goede relaties met Israël. De Emiraten waren in 2020 het eerste Arabische land dat door ondertekening van de Abraham-akkoorden diplomatieke relaties met Israël aanging en hebben intussen waardevolle handelsrelaties met het land opgebouwd. Die relatie lijkt zich nu ook op militair gebied verder te ontwikkelen.
Dinsdag bevestigde de Amerikaanse ambassadeur in Israël Mike Huckabee het gerucht dat Israël een batterij van het beroemde luchtafweersysteem Iron Dome met benodigd personeel naar de VAE heeft gestuurd om de Iraanse aanvallen te helpen afslaan.
Voor zover bekend is het de eerste keer dat de (mede door de VS gefinancierde) Iron Dome buiten Israëlisch grondgebied is ingezet. Huckabee prees de ‘bijzondere relatie’ tussen Abu Dhabi en Israël en riep de andere Golfstaten op om ook ‘een kant te kiezen’.
Met het nieuws over de directe aanvallen op Iran lijkt de keuze van Abu Dhabi voor het Amerikaans-Israëlische kamp officieel. Daarmee lopen de Emiraten risico om nog meer onder vuur te komen te liggen. Zeker nu de onderhandelingen tussen Iran en de VS over het beëindigen van de oorlog op niets lijken uit te lopen. Toen Trump het Iraanse antwoord op het meest recente Amerikaanse voorstel maandag van de hand wees als ‘onacceptabel’, zei hij dat de wapenstilstand ‘aan de beademing’ lag.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant