Ondanks spanningen doet de politiek gewoon mee op het filmfestival van Cannes – behalve op de rode loper, natuurlijk. De afwezigheid van de grote Hollywoodstudio’s baart wel zorgen.
is filmredacteur van de Volkskrant.
Kan Cannes de politiek buiten de deur houden? De vraag werd maar meteen opgeworpen in de Amerikaanse filmvakbladen, bij de aftrap van ’s werelds grootste en belangrijkste filmfestival. Logisch: eerder dit jaar kwam de concurrent in Berlijn hevig onder vuur te liggen, toen jurypresident Wim Wenders opmerkte dat filmmakers beter ‘weg konden blijven van de politiek’. Prompt ging het in Duitsland een week lang juist over die politiek, en zoveel minder over de films.
Ook op de kunstbiënnale van Venetië, of het Eurovisiesongfestival, worstelt de organisatie momenteel met het binnen- of juist buitenboord houden van de brandhaarden in de wereld.
‘Ik geloof niet dat politiek en kunst gescheiden behoren te zijn’, sprak de Zuid-Koreaanse cineast en juryvoorzitter van dienst Park Chan-wook woensdag bij het voorstellen van zijn mede-juryleden (onder anderen Demi Moore, Chloé Zhao en Stellan Skarsgård) in het festivalpaleis van de Franse badplaats. Zij zullen straks bepalen wie de Gouden Palm wint op de 79ste editie van het filmfestival.
‘Enkel het feit dat een kunstwerk een politieke boodschap heeft, maakt het nog geen vijand van de kunst. Tegelijk moeten we films zonder politieke boodschap niet negeren. Het gaat om de artistieke expressie.’
Voilà: politiek doet gewoon mee in Cannes, waar de komende tien dagen onder meer nieuw werk wordt gepresenteerd van Iraanse, Palestijnse en Russische filmmakers (van buiten Rusland).
Al mag er op de rode loper geen actie worden gevoerd: daar zijn alle politieke uitingen reglementair verboden, iets waar de genodigden zich doorgaans keurig aan houden. Etiquette telt hier, zo ondervond ook Peter Jackson, die op de eerste festivaldag een ere-Palm kreeg uitgereikt. De Lord of the Rings-regisseur memoreerde hoe hem de toegang tot het paleis werd geweigerd bij zijn allereerste bezoek, in de jaren tachtig, met zijn debuut, horrorkomedie Bad Taste; hij was in korte broek komen opdraven.
Geen editie van Cannes gaat voorbij zonder enige vorm van protest, zo ook al op de eerste dagen. Het festival zou volgens een actiegroep aan ‘feminismewashing’ doen, door op het affiche van de 79ste editie voor iconisch beeld te kiezen van actrices Geena Davis en Susan Sarandon uit de feministische klassieker Thelma and Louise uit 1991, terwijl de hoeveelheid mannelijke regisseurs er nog altijd dominant is in de selectie.
Anderen, onder wie jurylid en scenarist Paul Laverty, noemden de festivalposter juist een belangrijke steunbetuiging: Sarandon komt niet meer aan het werk in Hollywood sinds ze publiekelijk opriep tot een staakt-het-vuren in Gaza.
Ook de Franse filmwereld liet van zich horen, middels een breedgedragen protest, ondertekend door onder anderen steractrices Juliette Binoche en Adèle Haenel, tegen de bioscoopovername van Canal+-eigenaar Vincent Bolloré. De rechtse miljardair is van plan een nog groter aandeel te nemen in de Franse bioscoopketen UGC, nadat hij eerder de Franse uitgeverij Grasset al had opgekocht.
Een ander punt van zorg in Cannes is de afwezigheid van Hollywood: voor het eerst sinds 2017 gaat er hier geen enkele film van een van de grote Amerikaanse studio’s in première. Vorig jaar trok superster Tom Cruise die kar met de finale van Mission: Impossible. Zo’n kolossale titel richt alle aandacht op het festival, waar ook de kleinere en artistiekere producties van (kunnen) profiteren.
Dit jaar hoopte de organisatie Steven Spielberg binnen te halen, met zijn deze zomer in de bioscoop verwachte Disclosure Day. Ufo’s op (of boven) de Croisette, dat klonk als de ultieme marketingcampagne, maar Universal besloot dat de buitenaardse-wezens-zijn-onder-ons-blockbuster ook wel toekon zonder festivalpodium. Ook Disney hapte niet toe met de première van Toy Story 5.
Thierry Frémaux, artistiek directeur van Cannes, nam het verlies met een vleugje Franse arrogantie: ‘Als de studio’s minder aanwezig zijn in Cannes, zijn ze overal minder aanwezig.’
Dat het Cannes moeite kost om zo’n grote popcornfilm te strikken, heeft grofweg twee redenen. Allereerst is een Franse festivallancering peperduur, daar alle sterren (en hun entourages) ondergebracht en gefêteerd dienen te worden. Daarnaast is er de in Cannes toch nét wat kritischere (Europese) filmpers, die het festival een machtige maar grillige toetssteen maakt. Je geplande zomerhit kan zomaar averij oplopen, zoals het neergesabelde Indiana Jones and the Dial of Destiny overkwam op de editie van 2023.
Onafhankelijke Amerikaanse films zijn er wel in Cannes, van de wat kleinere Amerikaanse filmbedrijven. Zoals de in de Palm-competitie opgenomen misdaadfilm Paper Tiger van regisseur James Gray. Met in de hoofdrol gewoon bonafide Hollywoodsterren als Scarlett Johansson en Adam Driver; weer verenigd sinds hun gezamenlijke optreden in het echtscheidingsdrama Marriage Story.
Met nieuw werk van erkende grootmeesters als de Iraniër Asghar Farhadi, de Spanjaard Pedro Almodóvar en de naar het buitenland uitgeweken Rus Andrei Zvyagintsev zal Cannes naar verwachting ook deze editie weer een springplank zijn naar Oscar-succes, zoals eigenlijk ieder jaar.
Na het succes van vorig jaar, toen Sven Bressers debuutdrama Rietland werd geselecteerd voor het prestigieuze Cannes-programma Semaine de la critique, ontbreekt het dit keer geheel aan Nederlandse films en Nederlandse filmmakers. De Belgen zijn wel weer sterk vertegenwoordigd met het WO I-drama Coward, van het grote Vlaamse talent Lukas Dhont, dat in de 22 films tellende hoofdcompetitie is opgenomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant