Donald Trump arriveert woensdagavond in Beijing voor gesprekken met Xi Jinping. Oorspronkelijk zou de top vooral draaien om de handelsoorlog, maar inmiddels staan ook Iran, Taiwan en mogelijk AI op de agenda. Wat valt er van de ontmoeting te verwachten?
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
1. De laatste keer dat Trump op bezoek was in China, onthaalde Xi hem op een zogeheten ‘staatsbezoek plus’. Hoe zal de ontvangst ditmaal zijn?
Het zal niet zo’n feest worden als in 2017. Toen dineerden de wereldleiders met hun echtgenotes in de Verboden Stad, bezochten ze een Beijing-opera en kreeg Trump een militaire parade voorgeschoteld waarvan hij zei dat er ‘niets te zien is dat zo mooi is’.
De Amerikaanse president komt niet alleen: in zijn kielzog reist een gevolg aan leiders uit de bedrijfswereld mee, onder wie Elon Musk van Tesla, Tim Cook van Apple, en bazen van onder meer Meta en Boeing. First lady Melania Trump is ook van de partij.
Ditmaal staat er qua ceremonieel vertoon enkel een bezoek gepland aan de Tempel van de Hemel, waar Chinese keizers jaarlijks offers brachten. De plek symboliseert de vroege verwevenheid van China en de Verenigde Staten: nadat de belangrijkste tempelhal in 1889 was afgebrand, werd die herbouwd met hout uit het Amerikaanse Oregon. Maar het valt te betwijfelen of Xi dat feitje met Trump zal delen.
De koelere ontvangst weerspiegelt de verslechterde relatie tussen de twee grootste economieën ter wereld. Maar daarnaast verliep de aanloop naar deze top chaotisch: oorspronkelijk stond die gepland voor begin april, maar Trump vroeg om uitstel vanwege de oorlog in Iran.
2. Heeft Trump het niet nog te druk met de Iranoorlog?
Die leidt hem zeker af, zegt analist William Yang van de International Crisis Group. ‘Maar diezelfde crisis vormt een dringende reden om naar Beijing te gaan.’ Trump zoekt een diplomatieke uitweg uit de impopulaire oorlog, en China kan daarbij helpen als Irans grootste handelspartner. Hoe invloedrijk Beijing is, bleek al toen het hielp om Iran richting een staakt-het-vuren te bewegen.
Ook voor China is stabiliteit in het Midden-Oosten essentieel. Het beschikt weliswaar over ’s werelds grootste oliereserves, maar ook die zullen in enkele maanden opraken. Dan kampt China als grootste olie-importeur ter wereld met een groot probleem. Bovendien zou een door de oorlog veroorzaakte wereldwijde recessie de vraag naar Chinese goederen kunnen doen kelderen.
Tegelijk mengt China zich niet graag in internationale conflicten. ‘Beijing zit met een dilemma’, stelt analist Yang. ‘Men wil niet te betrokken raken, maar te weinig betrokkenheid kan het conflict doen voortduren.’ De grote vraag is dan ook wat de VS bereid zijn te geven in ruil voor mogelijke hulp van China.
3. In april vorig jaar ontketende Trump de handelsoorlog tegen China. Waar staan we nu, en wordt in Beijing de strijdbijl eindelijk begraven?
Trump en Xi bereikten vorig jaar tijdens een ontmoeting in het Zuid-Koreaanse Busan al een voorlopig bestand. De importheffingen op Chinese goederen – op hun hoogtepunt 146,6 procent – werden verlaagd naar ongeveer 30 procent, de Amerikaanse exportrestricties op chips werden versoepeld, en China schortte de beperkingen op de uitvoer van zeldzame aardmetalen op.
Van de top in Beijing wordt niets meer dan een verlenging van het bestand verwacht. China koopt graag tijd om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse chips. Trump wil op zijn beurt in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november een buitenlands succes claimen. China zal hem daarin waarschijnlijk tegemoet komen met aankopen van sojabonen, rundvlees en Boeing-vliegtuigen.
De kans dat de importheffingen op Chinese goederen verder verlaagd zullen worden is klein. Ze liggen nu al lager dan Trump zou willen, sinds het Amerikaanse Hooggerechtshof hem verbood om op basis van een noodwet zelfstandig de tarieven te verhogen.
Maar hier zal China waarschijnlijk geen halszaak van maken: terwijl door de handelsoorlog de export naar de VS inzakte, maakte China het verlies meer dan goed door aan andere landen te verkopen. Daardoor steeg de Chinese export in het eerste kwartaal van 2026 met 14,7 procent ten opzichte van een jaar eerder.
4. Welk land heeft nu eigenlijk de sterkste onderhandelingspositie?
Dat is China.
Op de korte termijn zijn China en de VS nog aan elkaar gewaagd, zegt geopolitiek expert Frans-Paul van der Putten, verbonden aan het Clingendael Instituut. De VS beperken de uitvoer van chips naar China, terwijl Beijing de export van zeldzame aardmetalen aan banden legt. ‘Maar de lange termijn is een ander verhaal.’
China loopt ongeveer acht maanden achter op de VS in de AI-race, volgens het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology (NIST). Beijing investeert fors om die achterstand te dichten.
Andersom is het voor de VS veel moeilijker om minder afhankelijk te worden van zeldzame aardmetalen uit China. Dat toont het voorbeeld van Japan, zegt Van der Putten: nadat China de export in 2010 naar dat land had beperkt, probeerde Tokio de afhankelijkheid met man en macht af te bouwen. Toch komt nog altijd ongeveer 60 procent van Japans zeldzame aardmetalen uit China. ‘Zo zie je hoe moeilijk je loskomt van China.’
Volgens Yang ontbreekt het de VS bovendien volledig aan een langetermijnvisie. ‘Dat brengt je in een zeer nadelige positie ten opzichte van een uiterst strategische en gecoördineerde concurrent’, stelt analist Yang.
Ook de Iranoorlog heeft de Amerikaanse positie verzwakt, en niet alleen omdat Trump daardoor als vragende partij in Beijing verschijnt. De Chinese nationalistische krant Global Times schreef smalend dat de oorlog de militaire grootmacht dreigt te veranderen in ‘een reus die mank loopt’.
5. Xi Jinping gaf aan dat hij ook Taiwan hoog op de agenda wil. Hoe kansrijk is het dat Trump over Taiwan een ‘deal’ zal sluiten?
Beijing wil dat Washington de steun aan Taiwan vermindert, zowel in woord als daad. China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie die dient te worden ‘herenigd’ met het Chinese ‘moederland’. Daarbij heeft Beijing militaire ingrijpen nooit uitgesloten.
Xi waarschuwde Trump in februari al ‘uiterst voorzichtig’ te zijn met de Amerikaanse wapenverkoop aan Taiwan. De Amerikaan brak daarop met decennia aan beleid door te stellen dat hij over de kwestie met China in gesprek was – iets wat heel gevoelig ligt in Taipei, omdat de VS in de jaren tachtig beloofden nooit met China in gesprek te gaan over wapenleveranties aan Taiwan.
Toch verwacht Van der Putten niet dat Trump de wapenverkoop aan Taiwan zal stopzetten, en niet alleen omdat de VS bij wet verplicht zijn om Taiwan te helpen zichzelf te verdedigen: ‘Trump wil gewoon dat Taiwan betaalt, en veel Amerikaanse wapens koopt.’ Vorige week stemde het Taiwanese parlement nog in met de aankoop van 21 miljard euro aan Amerikaanse wapens.
Beijing wil waarschijnlijk ook dat Washington zich expliciet uitspreekt tegen de Taiwanese onafhankelijkheid. Nu zeggen de VS alleen dat ze Taiwanese onafhankelijkheid ‘niet steunen’.
Het lijkt puur semantiek, zeker omdat Taiwanese leiders geen plannen hebben om formeel onafhankelijkheid uit te roepen. Het functioneert feitelijk al als onafhankelijk bestuurde democratie. Toch kunnen zulke formuleringen later belangrijk blijken. Ze kunnen de handelingsruimte beperken van de VS in een conflict tussen China en Taiwan, en het Taiwanese zelfvertrouwen ondermijnen.
Hoe ver Trump Xi tegemoet wil komen is ‘onmogelijk te voorspellen’, zegt Yang. ‘Het hangt allemaal af van wat er in Trumps hoofd omgaat.’
6. Er gaan ook geruchten dat Trump en Xi het over AI zullen hebben. Hoezo?
Hoewel de VS en China in een verhitte AI-wedloop verwikkeld zijn, zouden beide landen ook willen praten over de risico’s van steeds krachtigere AI-modellen. Daarbij gaat het onder meer over onvoorspelbare gedrag van AI, autonoom handelende wapensystemen, en misbruik van AI door terroristen en criminelen.
Oud-president Joe Biden en Xi spraken in 2023 al af dat AI geen rol mag spelen bij besluiten over de inzet van kernwapens. Mogelijk wordt die afspraak opnieuw bekrachtigd. Ook speculeren experts over een directe AI-noodlijn tussen Washington en Beijing, vergelijkbaar met de crisislijn die tussen Washington en Moskou bestond tijdens de Koude Oorlog.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant