De ‘vrijheidsbijdrage’ die werkenden moeten gaan betalen, kan de Nederlandse arbeidsmarkt verder uit balans brengen. Die waarschuwing richt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) woensdag aan het kabinet-Jetten.
is economieredacteur van de Volkskrant.
De belastingverhoging is nodig om de stijgende uitgaven aan Defensie te betalen. De term ‘vrijheidsbijdrage’ komt van CDA-leider Henri Bontenbal, die voorstelde dat zowel werkenden als bedrijven een deel zouden betalen. Voorlopig is alleen de bijdrage van werkenden uitgewerkt: de inkomstenbelasting en sociale premies gaan omhoog.
Het IMF uit woensdag in zijn tweejaarlijks advies aan Nederland scherpe kritiek op die plannen. ‘Deze maatregelen verhogen de belasting op arbeid, waardoor de arbeidsparticipatie en gewerkte uren dalen in een economie die al onder druk staat door vergrijzing’, aldus het instituut. ‘Ze verhogen ook de loonkosten.’
Andere belastingvoorstellen, zoals het verhogen van het btw-tarief op bloemen en het invoeren van een suikertaks, zijn volgens de IMF-delegatie minder marktverstorend. Het advies aan Nederland is om te snijden in het woud van ‘dure en ineffectieve belastingregelingen’. Op de langere termijn acht het IMF een herziening van het belastingstelsel noodzakelijk – iets wat vaak wordt voorgenomen, maar even vaak is uitgesteld.
Het tekort aan arbeidskrachten is volgens het IMF nog steeds een van de belangrijkste factoren die economische groei in Nederland belemmeren. Nederland zou daarom moeten investeren in omscholingsprogramma’s, en het wisselen van baan aantrekkelijker moeten maken. Het coalitieplan om de werkloosheidsuitkeringen te versoberen moet daarom gepaard gaan met arbeidsmarktbeleid om mensen naar nieuw werk te begeleiden.
Als andere ‘bottlenecks’ voor de Nederlandse economie noemt de IMF-delegatie het overvolle stroomnet, het nog altijd onopgeloste stikstofprobleem, en het gebrek aan financiering voor groeiende bedrijven.
Nederland begon 2026 ‘vanuit een relatief sterke positie’, aldus het IMF-team. De gevolgen van de oorlog van de VS en Israël tegen Iran, en de daardoor gestegen brandstofprijzen, dreigen echter de economische groei te vertragen en inflatie te verhogen.
Het kabinet-Jetten krijgt een pluim van het IMF voor de ‘gepaste’ reactie daarop. Vorige maand kondigde het kabinet aan dat de onbelaste reiskostenvergoeding met 2 cent stijgt. Daarnaast gaat er 195 miljoen euro in een noodfonds voor kwetsbare huishoudens met een hoge energierekening en gaat de wegenbelasting op bestelauto’s en vrachtwagens fors omlaag.
Deze maatregelen ‘zijn doelgericht, terughoudend met overheidsgeld en laten de prijssignalen intact’, stelt het IMF vast. Het verlagen van de brandstofkosten, zoals andere landen hebben gedaan, zou duur zijn en bovendien de prijssignalen wegnemen die nodig zijn om zuinige omgang met energie te stimuleren.
Net als twee jaar geleden is het IMF ook dit keer weer kritisch over de hypotheekrenteaftrek. In de huidige situatie van schaarste op de woningmarkt geeft die ‘ongewenste opwaartse druk op de huizenprijzen, waardoor de betaalbaarheid wordt aangetast in plaats van ondersteund’. Het IMF pleit daarom voor geleidelijke afschaffing.
Ook in politiek Den Haag is de discussie over het belastingvoordeel voor huiseigenaren weer opgelopen. D66 en CDA wilden die afbouwen, maar de VVD hield dat tegen. Vanaf 2031 verliezen veel huiseigenaren hun recht op hypotheekrenteaftrek, maar het is voor de Belastingdienst onmogelijk te controleren voor wie dat geldt.
Naast het afbouwen van belastingvoordelen zal het oplossen van de woningnood ook ‘ambitieuze’ hervormingen aan de aanbodkant vereisen, aldus het IMF. Coalitieplannen om bezwaarprocedures in te korten en gemeentelijke bouwregels te standaardiseren zijn een begin. Daarnaast pleit het IMF voor een hervorming van de huurwetgeving, en een financiële stimulans voor de ontwikkeling van woningen in het middensegment.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant