Bijna vijftig Palestijnen met een Nederlands studie- of werkvisum wachten op hulp om Gaza te verlaten. Hoewel de rechter het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft verplicht zich in te spannen om hun vertrek mogelijk te maken, blijft de benodigde actie uit.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Toen Amira al Khatib (24) computersysteemtechniek studeerde aan de Al-Azhar Universiteit in Gaza, bleek de realiteit in haar studieboeken mijlenver verwijderd van de wereld om haar heen. ‘Stroom en elektriciteit zijn in die boeken meestal stabiel. Dat is in Gaza niet het geval.’
De Palestijnse Al Khatib schreef zich in voor een master datascience en AI aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. ‘Ik wil leren om zorg- en noodsystemen te bouwen die ook in kritieke omstandigheden blijven functioneren’, vertelt ze. ‘Systemen die werken op plekken die vaak over het hoofd worden gezien. Zoals Gaza.’
Tot haar grote vreugde werd ze aangenomen voor de master, in januari kreeg ze van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bericht dat ook haar visum was goedgekeurd. Precies op tijd om in februari haar studie in Nijmegen te beginnen. Maar ze zit vast in Gaza. En zolang de Nederlandse regering zich niet inspant om haar daar weg te krijgen, kan ze niet van start.
Al Khatib is niet de enige. Momenteel wachten er 47 Palestijnen met een Nederlands werk- of studievisum op hulp van Nederland om Gaza te kunnen verlaten. Het gaat om kennismigranten, studenten en hun gezinsleden, uitgenodigd door Nederlandse universiteiten en werkgevers. En hoewel de rechter het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft verplicht zich in te spannen om hun vertrek mogelijk te maken, blijft de benodigde actie uit.
Iedereen van buiten de EU die in Nederland wil werken of studeren, moet bij de IND een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) aanvragen. Na goedkeuring kan de aanvrager bij het dichtstbijzijnde Nederlandse consulaat het visum ophalen. In Gaza is geen Nederlandse vertegenwoordiging, Palestijnen moeten naar Jordanië om hun visum op te halen.
Al sinds lang voor de Hamas-aanslag in 2023 staat Gaza bekend als de grootste openluchtgevangenis ter wereld. Niemand gaat erin of eruit zonder toestemming van Israël. Wie op eigen houtje richting de grens beweegt, loopt grote kans te worden doodgeschoten.
Vertrek is alleen mogelijk met hulp van het visumverstrekkende land. Dat moet hun namen doorgeven aan Cogat, het Israëlische militaire bestuur in Gaza. Vervolgens worden degenen die door Israël zijn goedgekeurd, in speciale konvooien naar Jordanië geëvacueerd. Nederland heeft eerder wel studenten en werknemers geholpen om op die manier weg te komen, maar biedt die bijstand niet meer.
Drie Gazanen stapten daarom naar de rechter om hulp af te dwingen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zei tegen de rechter dat er geen wettelijke verplichting bestaat deze groep te helpen: de minister heeft grote vrijheid zelf te bepalen wie consulaire bijstand krijgt. De Raad van State (RvS) besloot in februari in een voorlopige voorziening dat de minister die bijstand toch moet verlenen, onder meer vanwege de schrijnende situatie in Gaza. Dit geldt sinds een tweede uitspraak in april ook voor de andere 44 personen.
Afgelopen maandag vond een evacuatiekonvooi plaats, met onder anderen 72 studenten met een studievisum voor Italië. Cogat liet aan de NOS weten dat ze, voor zover zij weten, geen namen hebben ontvangen van Nederland. Minister Tom Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken wil niet inhoudelijk reageren omdat de bodemprocedure nog loopt. Het blijft daardoor onduidelijk of en op welke manier Nederland zich inspant voor deze groep.
Mohamed Yaghi (33) is een geluidstechnicus en filmmaker, ook hij wacht al maanden tot hij zijn visum kan ophalen in Jordanië. ‘Ik heb een contract gekregen bij een mediaproductiehuis in Nederland’, vertelt hij vanuit Deir al-Balah, waar hij heen is gevlucht nadat Israël zijn huis en wijk in Gaza-Stad had platgebombardeerd. ‘Ik hoop me professioneel verder te ontwikkelen en een toekomst op te bouwen voor mezelf, mijn vrouw en onze kinderen.’
Het wachten is zenuwslopend. ‘Ik word heen en weer geslingerd tussen hoop en angst.’ Want nog dagelijks vallen doden door Israëlisch geweld en aan zo’n beetje alles is gebrek in Gaza. ‘Het is moeilijk om te vertrekken en familie en andere mensen in Gaza achter te laten in deze ellende’, zegt Yaghi. ‘Maar deze baan is een kans voor een toekomst. Een kans op overleven.’
Van de 46 personen op de lijst gaan er 9 studeren aan de Universiteit Utrecht (UU). Een van hen is basisarts Nirmin al Hrazeen (31), die een beurs heeft gekregen om zich te specialiseren tot epidemioloog. ‘Toen de oorlog begon, is mijn opleiding hier stil komen te liggen’, vertelt ze telefonisch vanuit Gaza. ‘Mijn man is ook arts en heeft ook een opleidingsplek in Utrecht gekregen. We zouden eigenlijk in februari beginnen.’
Regien Biesma, universitair hoofddocent Global Health, coördineert bij de UU de komst van de studenten uit Gaza. ‘Het is erg frustrerend’, zegt ze. ‘Ze hebben beurzen, de reiskosten zijn gedekt maar het ministerie komt niet in beweging.’ Ze begrijpt het niet, temeer omdat andere Europese landen wel kennismigranten en studenten uit Gaza halen. ‘Ook onze studenten hebben recht op onderwijs. Bovendien wil Nederland een kennisland zijn. Dit gaat om hooggekwalificeerde mensen.’
Student Al Khatib hoopt dat ze in september alsnog aan haar master aan de Radboud Universiteit kan beginnen. ‘Mentaal ben ik helemaal klaar om te vertrekken’, zegt ze. ‘Maar ik heb geen enkele controle over de situatie en dus mijn toekomst. Dat is emotioneel uitputtend.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant