Dinsdagavond begint de zeventigste editie van het Eurovisiesongfestival in Wenen. Nederland doet niet mee, maar de halve finales en de finale worden wel live uitgezonden op nationale televisie. Hoe zit dat?
De zeventigste editie van het Eurovisiesongfestival, de jaarlijkse liedjescompetitie die dinsdagavond begint in Oostenrijk, is al voor aanvang beladen. Vijf landen doen vanwege de deelname van Israël niet mee. Ook Nederland boycot het Songfestival.
Omroep Avrotros stelde afgelopen december dat ‘het ernstige humanitaire leed in Gaza, de onderdrukking van de persvrijheid en de politieke inmenging door Israël tijdens de laatste editie van het Songfestival’ niet verenigbaar zijn met waarden die voor de omroep fundamenteel zijn, en besloot niet deel te nemen. Ook Spanje, IJsland, Slovenië en Ierland doen dit jaar niet mee.
Toch is het Songfestival, zonder Nederlandse deelnemer, in Nederland op tv te zien. De halve finales (dinsdag en donderdag) en de finale (zaterdag) worden live uitgezonden door de NOS en NTR, met commentaar vanuit de Wiener Stadthalle in Wenen door Jeroen Kijk in de Vegte (BNNVara) en Henry Schut (NOS). De voorbeschouwingen worden gepresenteerd door Merel Westrik (NTR).
Hoe zit dat? Jurre Bosman, directeur Media van de NPO, zegt niets te willen afdoen aan de keuze voor een boycot van de Avrotros, en zegt die keuze zeer te respecteren. Om die reden heeft de NPO ook geen andere omroep gevraagd een artiest te sturen. Tegelijkertijd vindt Bosman dat een groot cultureel en maatschappelijk evenement als het songfestival te belangrijk is om niet uit te zenden.
De NPO, lid van de European Broadcast Union (EBU), die het songfestival organiseert, heeft daarom de omroepen NOS en NTR gevraagd en bereid gevonden om de uitzending te verzorgen.
Deze omroepen hebben de wettelijke taak grote evenementen (NOS) en culturele programma’s (NTR) te brengen. De NOS en NTR zijn deze week verantwoordelijk voor de live-uitzendingen; de NTR maakte daarnaast een Andere tijden-aflevering, maandagavond op tv, om terug te blikken op zeventig jaar Songfestival.
Bosman: ‘Juist omdat het zo’n beladen editie is, vinden we het belangrijk om het evenement van context en duiding te voorzien. Het is de taak van de publieke omroep om verslag te doen en om alle gemengde gevoelens en meningen te laten zien die er bestaan over de beslissing van de EBU om Israël te laten meedoen.
‘Er is een grote groep kijkers die vindt dat Israël niet aanwezig had mogen zijn, maar er is ook een grote groep kijkers die vindt dat Israël wél mag meedoen en die ook op dat land stemt.’
Voor ‘context en duiding’ zal Bosman zelf dinsdagavond in de eerste voorbeschouwing de keuze voor uitzending komen toelichten. Ook is bijvoorbeeld Felix Pot te gast, sociaal geograaf en docent aan Rijksuniversiteit Groningen, een wetenschapper die onderzoek deed naar vriendjespolitiek tijdens het Songfestival.
Victoria Koblenko, van Oekraïense komaf, praat over de betekenis van het Songfestival voor Oekraïne. En er zal aandacht zijn voor de aangekondigde demonstraties in Wenen. NOS-verslaggever Joris van Poppel is ter plaatse om daarvan verslag te doen in de uitzendingen.
De keuze om de twee commentatoren naar Wenen te sturen en niet alles vanuit Nederland te doen, is volgens Bosman genomen omdat je anders belangrijke gebeurtenissen kunt missen. ‘Alleen in de zaal kun je horen wat de reactie is bij een optreden, of zien dat er massaal vlaggen worden getoond bij een bepaalde act. De commentatoren zijn de ogen en oren van ons Nederlandse publiek.’
Er gaat een relatief kleine delegatie van vijf mensen mee met de commentatoren. Bij de finale op zaterdag zullen Bosman en Lucien Brouwer, lid van de raad van bestuur van de NPO, aanwezig zijn, omdat de NPO lid is van de EBU.
Van de overige boycottende landen zal alleen IJsland het Eurovisiesongfestival ook uitzenden, maar dat land stuurt geen delegatie naar Wenen. Spanje, Ierland en Slovenië zenden het festival helemaal niet uit. In Slovenië gaan ze nog een stapje verder: deze hele week worden daar onder de noemer ‘Stemmen van Palestina’ documentaires en films uitgezonden. Volgens de website van de Sloveense publieke omroep is dat om ‘de bredere context van actuele gebeurtenissen in het Midden-Oosten te belichten’.
Cornald Maas is sinds 1993 betrokken als redacteur, commentator en verslaggever. Hij vindt het best te rechtvaardigen dat de NOS en de NTR de uitzending overnemen van Avrotros, maar merkt dat er ook verwarring over is bij buitenlandse commentatoren en journalisten.
Maas: ‘Het staat de NPO uiteraard vrij om een andere omroep te vragen voor de uitzending; die mogelijkheid hebben wij nu eenmaal in het Nederlandse bestel. Maar het is, zeker voor wie niet goed is ingevoerd, een ingewikkelde constructie. De NPO heeft het besluit tot een boycot van de Avrotros namelijk altijd gesteund.
‘Ik snap overigens heus wel dat je de Nederlandse kijkers liever niet naar de Vlaamse of Britse uitzending wilt jagen. En ik kan me ook niet helemaal aan de indruk onttrekken dat deze beslissing enigszins kijkcijfergerelateerd is: de finale van het songfestival was in 2025 de meestbekeken televisie-uitzending van het jaar.’
Maas zit zelf aanstaande zaterdag tijdens de finale voor het eerst in jaren weer bij zijn moeder op de bank.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant