Bonaire, Sint Eustatius en Saba beschikken niet of nauwelijks over voldoende strategische noodvoorraden aan drinkwater, voedsel, brandstof en medicijnen om een plotselinge noodsituatie het hoofd te kunnen bieden. De drie eilanden van Caribisch Nederland zijn daardoor ‘zeer kwetsbaar’.
is chef van de politieke redactie.
De Algemene Rekenkamer luidde hierover dinsdag de noodklok in haar analyse van de begroting van Binnenlandse Zaken, het departement dat verantwoordelijk is voor de veiligheid op de eilanden. De drie ‘BES-eilanden’ zijn sinds 2010 als ‘afzonderlijke lichamen’ deel van Nederland. Tot die tijd behoorden ze tot de Nederlandse Antillen.
De eilanden zijn dunbevolkt en produceren zelf nauwelijks voedsel of andere elementaire levensbehoeften. Medicijnen worden geïmporteerd vanuit Europees Nederland. Voedsel komt binnen vanuit Europees Nederland, Santo Domingo, Colombia of Miami. Brandstof wordt ook geïmporteerd.
Er zijn wel ‘reguliere voorraden’ brandstof en medicijnen, maar die zijn onvoldoende voor wat langer durende crisissituaties. Voor water en voedsel ontbreken niet alleen de strategische voorraden, maar zijn er ook beperkte reguliere voorraden.
Die afhankelijkheid van anderen maakt de eilanden ‘structureel kwetsbaar voor verstoringen in de internationale logistiek’, analyseert de Rekenkamer, die spreekt van een ‘zorgelijke situatie’. In crisissituaties gelden immers vaak opeens andere economische wetten; de gewone importlijnen worden dan veelal verstoord.
‘De afhankelijkheid van import zorgt ervoor dat de eilanden een beperkte handelingsruimte hebben in crisissituaties’, schrijft de Rekenkamer. ‘Er kan namelijk concurrentie ontstaan met andere eilanden in de regio om schaarse goederen. En het is niet vanzelfsprekend welk eiland prioriteit krijgt bij leveranciers.’
De Rekenkamer constateert dat het kabinet onvoldoende oog heeft voor die kwetsbaarheden. Er is door de overheid ‘nauwelijks beleid opgesteld’ voor crisissituaties. ‘De consequentie is dat in tijden van crisis private partijen en commerciële overwegingen bepalen wat er gebeurt met de reguliere voorraden (drink)water, brandstof, medicijnen en voedsel.’
Het kabinet dient zijn verantwoordelijkheid te nemen, stelt de Rekenkamer. Om te beginnen met het vastleggen op welk niveau de strategische voorraden dienen te zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is. Voor (drink)water en voedsel – waarvan nu ook niet voldoende reguliere voorraad aanwezig is – geldt dat die voorraden ook op de eilanden moeten worden aangelegd. Daartoe zal dus ook moeten worden gewerkt aan voldoende opslagcapaciteit.
Met dit alarmerende rapport van de Rekenkamer groeit de druk op het kabinet om meer oog te hebben voor de situatie van de bewoners van Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Vorige maand stelde de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme al vast dat de inwoners van Caribisch Nederland stelselmatig anders worden behandeld dan de mensen in Europees Nederland.
De eilandbewoners zijn gewoon Nederlandse staatsburgers, maar een derde van hen leeft in armoede. De toegang tot zorg en onderwijs blijft ver achter bij Europees Nederland. En lang niet alle door Nederland geratificeerde mensenrechtenverdragen zijn ook op de eilanden geldig.
In januari oordeelde de Haagse rechtbank in een door Greenpeace aangespannen zaak dat Nederland de mensenrechten van de inwoners van Bonaire schendt, doordat de regering te laat en te weinig maatregelen neemt tegen de gevolgen van klimaatverandering voor het eiland.
Verantwoordelijk minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken erkent in een reactie aan de Rekenkamer dat de verantwoordelijkheid voor de crisisbestendigheid van de eilanden niet duidelijk genoeg is. Hij belooft te gaan zorgen voor ‘scherpere coördinatie’.
In samenwerking met Bonaire, Sint Eustatius en Saba maakt het kabinet intussen ook een eigen analyse van wat nodig is om de ‘crisiscapaciteiten’ van de eilanden te versterken. Die wordt voor de zomer met de Tweede Kamer gedeeld.
Op zijn beurt merkt de Rekenkamer op dat Heerma nu dus geen concrete toezeggingen doet over het aanleggen van betere voorraden. ‘Dat is zorgelijk.’ Die conclusie is dinsdag ook met de Tweede Kamer gedeeld, in de hoop dat die het kabinet zal dwingen tot het uitstralen van meer urgentie.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De kamer van Klok’:
Source: Volkskrant