Waarom is het zoveel makkelijker om toe te treden tot het omroepbestel dan om er wegens wangedrag weer uit te worden gezet?
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De commissie die het functioneren van het Nederlandse omroepbestel moest evalueren, heeft zich niet laten ontmoedigen door de boekenkasten vol evaluatierapporten die er al stonden, maar het is de commissie toch ook niet gelukt om aan die kasten veel sprankelende nieuwe inzichten toe te voegen. Hoe vaak is nou al vastgesteld dat het bestel ‘een complexe inrichting kent’, dat er ‘te veel kapiteins zijn’, dat daardoor niet kan worden gesproken van ‘een slagvaardige organisatie’ en dat dat allemaal slecht uitkomt nu het bestel voor ‘existentiële uitdagingen’ staat.
De publieke omroep is extreem kwetsbaar nu YouTube, Facebook, Instagram, TikTok en Netflix in almaar toenemende mate bepalen ‘wat Nederlanders zien, horen en geloven’, zoals de commissie analyseert. ‘In dit nieuwe krachtenveld verliest de publieke omroep terrein omdat zijn waarden structureel worden verdrongen.’
Ook die conclusie is niet nieuw. Het slechte nieuws voor kabinet en Kamer is wel dat de commissie denkt dat de beoogde oplossing niet volstaat. Al jaren dringt Den Haag vooral aan op schaalvergroting: de omroepen moeten bestuurlijk worden samengevoegd in maximaal vijf ‘omroephuizen’. Dat lukt nauwelijks en de commissie voegt daar nu aan toe dat het ook ‘nog geen oplossing is’ voor de problemen. Tot heldere aanbevelingen over hoe het dan wel verder moet met de structuur komt de commissie helaas niet.
Dat is jammer, want de afgelopen jaren is meer dan ooit gebleken hoe kwetsbaar de huidige organisatie is voor misbruik. De lat ligt laag voor nieuwe toetreders en dat heeft Ongehoord Nederland de kans gegeven om zich, met publieke financiering, schaamteloos te profileren als de televisietak van Forum voor Democratie: een podium voor het doelbewust verspreiden van onjuiste, onbetrouwbare en zeer gekleurde berichten. In de woorden van de evaluatiecommissie: ‘Terugkerende constateringen zijn het niet scheiden van feiten en meningen, het onvoldoende tegenspreken en doorvragen door presentatoren en daarmee het verspreiden van aantoonbaar onjuiste informatie.’
Dat is niets minder dan misbruik van het open omroepbestel. De beste remedie daartegen zou zijn om het bestel zodanig te hervormen dat Hilversum niet langer een vrijplaats is waar de verzuiling – in de rest van het land veertig jaar geleden al afgebouwd – ongehinderd voortwoekert en zelfs nieuw leven wordt ingeblazen door het ontstaan van steeds nieuwe verenigingen die voor eigen parochie preken.
Maar aangezien er in politiek Den Haag te veel mensen zijn die nog waarde hechten aan die verzuiling, en het er dus wel weer niet van zal komen, moet dan maar werk worden gemaakt van die ene wél concrete aanbeveling van de commissie: voeg ‘bescherming van de rechtsstaat’ toe als wettelijke kernwaarde van de omroepen en roep een gezaghebbende, onafhankelijke toezichthouder in het leven die uitspraken kan doen over de inhoud van programma’s en die ook sancties kan doorvoeren als een omroep niet voldoet aan de kernwaarden.
Een toezichthouder ook die, in het uiterste geval, kan besluiten dat er af en toe maar eens een omroep van het scherm moet verdwijnen als die het stelsel systematisch misbruikt. Wat de politiek zelf niet aandurft, moet dan maar worden uitbesteed.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant