De strijd om de kiesdistricten van Amerikaanse staten te hertekenen is bijna gestreden. Republikeinen lijken die te gaan winnen. Wat is er voor beide partijen nu nog mogelijk bij de tussentijdse verkiezingen in november?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Een van de staten waar de Democraten flinke zetelwinst hoopten te behalen is Virginia. Het hertekenen van de kiesdistricten had ze bij de tussentijdse verkiezingen vier zetels moeten opleveren.
Maar het hoogste hof van de staat heeft daar een streep doorheen gezet, omdat de noodzakelijke procedures niet zouden zijn gevolgd. Landelijk gezien heeft dat grote gevolgen. Met de huidige kaart zullen Democraten fors meer geld moeten uitgeven aan een reguliere verkiezingscampagne, die in Virginia twee of misschien drie zetels extra oplevert.
Toch lijkt niet iedereen in de partij van plan zich gewonnen te geven. Lokale partijleiders hebben gezegd naar het federale Hooggerechtshof te willen stappen. Onduidelijk is of de opperrechters hier iets over te zeggen hebben: de kwestie spitst zich toe op de grondwet van Virginia, niet die van de hele Verenigde Staten.
Democratische kopstukken, onder wie fractievoorzitter Hakeem Jeffries van het Huis van Afgevaardigden, zouden achter de schermen bovendien zoeken naar mogelijkheden om de gunstige nieuwe kieskaart toch te gebruiken, blijkt uit berichtgeving van The New York Times. Daarvoor zou de hele juridische trukendoos open moeten.
Een geopperd idee is om de huidige kieskaart ongeldig te laten verklaren, omdat bij de totstandkoming daarvan de procedures destijds niet zouden zijn gevolgd. Om dat plan te laten slagen, zouden alle leden van het hoogste hof van Virginia vervangen moeten worden, bijvoorbeeld door de wettelijk verplichte pensioenleeftijd zo ver te verlagen dat alle rechters opeens te oud zijn. Het is zeer de vraag of Democratische leiders in de staat daadwerkelijk bereid zijn tot zo’n hoogst ongebruikelijke noodgreep.
Het idee geeft aan dat de paniek is uitgebroken in de partij. Democraten hebben haast geen troefkaarten meer in handen om Republikeins succes bij het hertekenen van kiesdistricten teniet te doen. Voor het veroveren van de meerderheid in het Huis moeten Democraten in november netto vier zetels veroveren op de Republikeinen. In de peilingen gaan ze nog altijd voorop, maar het verlies van de herindelingsstrijd heeft de Democratische kansen op een meerderheid verkleind.
Hoe anders is het sentiment onder de Republikeinen. Een uitspraak van het federale Hooggerechtshof pakt gunstig uit voor de partij van president Donald Trump. Een belangrijke wet tegen discriminatie van etnische minderheden bij verkiezingen is recent vleugellam gemaakt. Daardoor zien Republikeinen in tal van zuidelijke staten met een Republikeinse meerderheid hun kans schoon districten weg te tekenen waarbij bepaalde minderheden in de meerderheid zijn. In Tennessee zijn ze daar al in geslaagd.
Nu die uitspraak er ligt, proberen ook andere zuidelijke staten nog snel voordeel te behalen. In Louisiana heeft gouverneur Jeff Landry de voorverkiezingen voor het Huis met minimaal twee maanden uitgesteld. Die hadden eigenlijk deze donderdag moeten plaatsvinden.
Het uitstel geeft zijn partij de kans om met een nieuwe kieskaart te komen. Een prominente Republikeinse vertegenwoordiger in de staat heeft gezegd dat waarschijnlijk een van de twee zwarte districten, beide vertegenwoordigd door een Democraat, zal verdwijnen. Actiegroepen hebben het uitstel aangevochten.
Republikeinen in Alabama proberen Landry’s tactiek te kopiëren. Zij hebben een wet aangenomen die uitstel van de voorverkiezingen van volgende week dinsdag mogelijk moet maken. Dat zal niet zomaar gaan: het federale Hooggerechtshof moet eerst nog een spoedverzoek goedkeuren om de huidige kaart terzijde te schuiven. Mocht dat worden ingewilligd, dan zal Alabama een kaart in gebruik nemen waarbij een van de twee zwarte kiesdistricten komt te vervallen. Dat moet Republikeinen in november een extra zetel opleveren.
Tot slot hebben Republikeinen in South Carolina de eerste stappen gezet om het enige overgebleven Democratische Congreslid pootje te lichten. Mogelijk zullen ze daar de voorverkiezingen van volgende maand voor uitstellen, hoewel er inmiddels al honderden stemmen per brief zijn uitgebracht.
De schade voor Democraten blijft nog enigszins beperkt doordat niet alle Republikeinen zich haasten voor november nog hun slag te slaan. De Republikeinse gouverneur van Georgia wil pas daarna kijken naar het hertekenen van de districten. En in Mississippi hebben de voorverkiezingen al plaatsgevonden, waardoor een herindeling uitgesloten lijkt.
Hoewel Democraten voor de verkiezingen van 2026 het cartografische voordeel aan de Republikeinen moeten laten, klinken ze strijdvaardig. In Maryland proberen lokale Democraten een gestrande poging om de kieskaart te hertekenen nieuw leven in te blazen, maar de kans is klein dat dat nog op tijd zal lukken.
Democraten in blauwe staten als New York en Colorado hebben gezegd zo snel mogelijk met nieuwe kieskaarten te zullen komen. Voor november lukt dat niet, maar bij de verkiezingen van 2028 moet dat wel het geval zijn. In New York zou dat bijvoorbeeld drie tot vier extra Democratische zetels kunnen opleveren.
‘Alle opties liggen op tafel nu we richting de verkiezingen van 2026 gaan en verder vooruitkijken’, aldus fractievoorzitter Jeffries. ‘Republikeinen zijn tot de conclusie gekomen dat ze moeten valsspelen om te winnen, geholpen door het conservatieve Hooggerechtshof. Democraten zullen met alle mogelijke middelen terugvechten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant